قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە قىزمەتكە تاعايىندالعان توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىلەر – كۋۆەيت مەملەكەتىنەن تاريك ابدۋللا ءال-فارادج, اقش-تان دجوردج البەرت كرول, پاكىستان يسلام رەسپۋبليكاسىنان ابدۋل ساليك حان, بولگاريا رەسپۋبليكاسىنان ۆاسيل پەتكوۆ, ساۋد ارابياسى كورولدىگىنەن گۋرم بەن سايد ءال-ميلحان سەنىم گراموتالارىن تاپسىردى.
مەملەكەت باسشىسى راسىمگە قاتىسۋشىلاردى ديپلوماتيالىق جۇمىستارىنىڭ باستالۋىمەن قۇتتىقتاپ, ولاردىڭ ءبىزدىڭ ەلمەن قارىم-قاتىناستاردى بۇدان ءارى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, وزدەرىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى لايىقتى اتقاراتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. سىزدەردىڭ جۇمىستارىڭىز الەمدەگى احۋال تۇراقسىزدانا تۇسكەن كۇردەلى كەزەڭگە تاپ كەلىپ وتىر. بۇل – ءبىزدىڭ جاس مەملەكەتىمىز ءۇشىن دە سالماقتى سىناقتار كەزەڭى. جاڭا سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا قازاقستان ءۇشىن ىشكى تۇراقتىلىقتى, قوعامدىق كەلىسىمدى ساقتاۋ ماڭىزدى. سوندىقتان, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋدى ۇسىندى. بۇل باستامانى ەلىمىز ءبىراۋىزدان قولداپ, سايلاۋ بيىلعى 26 ساۋىرگە بەلگىلەندى, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇدان ءارى الداعى سايلاۋ قازاقستان قوعامىنىڭ ساياسي كەمەلدەنۋىن, دەموكراتيالىق قۇندىلىقتار مەن زاڭ ۇستەمدىگىنە بەرىكتىگىن كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. قازاقستان بارىنشا اشىق ءارى ءادىل سايلاۋ ۇدەرىسىن قامتاماسىز ەتۋگە نيەتتى. سايلاۋ قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە قۋاتتى سەرپىن بەرەدى. ال تۇراقتىلىق – ەكونوميكا مەن قوعامدى جاڭعىرتۋدىڭ اۋقىمدى مىندەتىن اتقارۋدىڭ باستى شارتى, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى بۇگىندە ەلىمىز ءوز دامۋىنىڭ جاڭا تاريحي بەلەسىندە تۇرعانىنا نازار اۋداردى. الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ماقساتىندا ماڭىزدى بەس حالىقتىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋ باستالاتىنىن ايتتى. بۇلار – كاسىبي جانە اۆتونومدى مەملەكەتتىك اپپارات قالىپتاستىرۋ, زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, يندۋستريالاندىرۋ جانە ارتاراپتاندىرۋعا نەگىزدەلگەن ەكونوميكالىق ءوسىم, بولاشاعى ءبىرتۇتاس ۇلت, ترانسپارەنتتى جانە ەسەپ بەرۋشى مەملەكەت.
مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ ءارى قاراي دامۋى ءۇشىن ماڭىزدى جوبالار جونىندە دە ايتتى. «نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ باعدارلاماسى قازاق ەلىن ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ ىسكەرلىك, ترانزيتتىك جانە لوگيستيكالىق حابىنا اينالدىرۋدى كوزدەيدى. مۇنى جۇزەگە اسىرعان سوڭ قازاق ەلى ازيانى ەۋروپامەن جالعايتىن ەڭ قىسقا جولدى قامتاماسىز ەتەتىنىنە سەنىمدىمىن. استانادا وتەتىن حالىقارالىق «ەكسپو-2017» كورمەسى ىسكەرلىك ىنتىماقتاستىق ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشاتىن بولادى. سونىڭ ءبارى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ارتتىرۋ ءۇشىن پەرسپەكتيۆالارعا جول باستايدى. سىزدەردىڭ جۇمىستارىڭىز ەكىجاقتى بايلانىستاردىڭ الەۋەتىن بارىنشا كەڭەيتۋگە باعىتتالادى دەپ سەنەمىن, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ, سونداي-اق, قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى كوپسالالى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ دەڭگەيى جوعارى ەكەنىن قاناعاتتانۋشىلىقپەن اتاپ ءوتتى. اقش قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن الەم مەملەكەتتەرى اراسىنان العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ تانىدى جانە قاۋىپسىزدىگىمىزگە كەپىلدىك بەردى. بۇگىندە ۆاشينگتونمەن ارادا بيىك دەڭگەيدەگى سەرىكتەستىكتىڭ سەنىمدى ۇنقاتىسۋى قالىپتاسقان. ءبىز وسى ۇكىمەتارالىق جانە ۆەدومستۆوارالىق تىعىز قارىم-قاتىناستى جوعارى باعالايمىز. رەسۋرس ءوندىرۋ جانە ونى الەمدىك نارىقتارعا تاسىمالداۋداعى ەنەرگەتيكالىق سەرىكتەستىگىمىز بەلسەندى تۇردە دامىپ كەلەدى. قازاقستاندا 400-دەن استام بىرلەسكەن كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلدىڭ وزىندە عانا ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2,4 ميلليارد دوللار بولدى, دەدى مەملەكەت باسشىسى. قازاقستان پرەزيدەنتى ەكى ەلدىڭ حالىقارالىق جانە وڭىرلىك پروبلەمالار بويىنشا ورتاق مۇددەلەستىگى بار ەكەنىنە توقتالدى. بۇل – يادرولىق قارۋسىزدانۋ جانە تاراتپاۋ, اۋعانستاندى قالپىنا كەلتىرۋ, ورتالىق ازيادا تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ جانە وزگە دە ماڭىزدى ماسەلەلەر.
مەملەكەت باسشىسى, سونىمەن قاتار, ساۋد ارابياسى كورولدىگى ءبىزدىڭ اراب جانە مۇسىلمان الەمىندەگى نەگىزگى سەرىكتەسىمىزدىڭ ءبىرى ەكەنىنە نازار اۋداردى. كورولدىك حالقى مەن باسشىلىعى قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ باستاپقى كەزەڭىندە زور دوستىق قولداۋ كورسەتتى. ءبىز ونى ەشقاشان ۇمىتپايمىز جانە جوعارى باعالايمىز. ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى ساياسي ۇنقاتىسۋ سەنىمگە قۇرىلعان. ول ساۋدا جانە ەكونوميكا سالالارىندا ءوزارا ءىس-قيمىل اياسىن كەڭەيتۋگە بەرىك نەگىز قالادى. ينۆەستيتسيا, عىلىم, تەحنولوگيا الماسۋ سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىز جانە ءتيىستى جاعداي جاسالعان. اۋىل شارۋاشىلىعى كەشەنىندە, مۇناي حيمياسى, ەنەرگەتيكا, كولىك, تۋريزم سالالارىنداعى ءىس-قيمىلدى ارتتىرۋدا ورتاق مۇددەلىلىك بار. ءبىز استانا مەن ەر-رياد اراسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرىپ, بۇدان ءارى نىعايتا تۇسۋگە ءازىرمىز, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ كۋۆەيت مەملەكەتىمەن اراداعى بايلانىستاردىڭ جۇيەلى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بىلتىر ءال-كۋۆەيتتە قازاقستان ەلشىلىگى, ال بيىل استانادا كۋۆەيت ەلشىلىگى اشىلدى. ديپلوماتيالىق ميسسيالار ساياسي, ساۋدا جانە ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق بايلانىستارعا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ سەنەمىن. بۇل ورايدا, جوعارى دەڭگەيدەگى ساپارلاردىڭ ماڭىزى زور ەكەنى انىق, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ءبىزدىڭ ەلىمىز پاكىستاندى وڭتۇستىك ازياداعى ماڭىزدى ءارى پەرسپەكتيۆالى سەرىكتەس رەتىندە قاراستىراتىنىن ايتتى. ءبىز يسلامابادپەن اراداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋگە مۇددەلىمىز. قازاقستان – استىق جانە باسقا دا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءىرى كولەمدە وندىرەتىن ەل. سوندىقتان پاكىستانعا اگروونەركاسىپ ونىمدەرىن جەتكىزۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋىمىزعا بولادى. پاكىستاننىڭ ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەسكە, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزىنە, استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنا بەلسەنە قاتىسۋىن جوعارى باعالايمىز, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن بولگاريانىڭ اراسىندا ءداستۇرلى دوستىق بايلانىستار ورنىققانىنا نازار اۋداردى. ەلدەرىمىزدىڭ اراسىندا بەرىك قۇقىقتىق شارتتار بازاسى جاسالىپ, ۇكىمەتارالىق بايلانىستار ورنىققان. پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق بەلسەندى دامىتىلۋدا. ءبىزدىڭ ساياسي ۇنقاتىسۋىمىز ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق ارقىلى بەكي تۇسۋدە. قازاقستانداعى بولگار قاۋىمى دا «حالىقتىق ديپلوماتيادا» اسا ماڭىزدى ءرول اتقارىپ وتىر. ءبىزدىڭ ەلدە بولگار ەتنوسىنىڭ مىڭداعان وكىلى تۇرىپ جاتىر. وكىنىشكە قاراي, قازاقستان مەن بولگاريانىڭ ءوزارا ساۋدا كولەمى ازىرگە ايتارلىقتاي ەمەس. بۇل ماسەلە بىرلەسكەن كۇش-جىگەردى جۇمىلدىرۋ ارقىلى شەشىلەتىنىنە سەنىمدىمىن, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ الداعى ۋاقىتتا بىرلەسكەن اۋقىمدى جۇمىستار كۇتىپ تۇرعانىنا توقتالدى. بۇلار – VIII استانا ەكونوميكالىق فورۋمى, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ V سەزى, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ قولداۋىمەن وتەتىن شارالار جانە باسقا ءىرى حالىقارالىق جوبالار. قازاقستان تاياۋ ۋاقىتتا دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرگەلى وتىرعانى ءمالىم. بۇل قادام شەتەلدەرمەن ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋىمىزگە سەپتىگىن تيگىزەرى انىق, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى رەسپۋبليكامىزدىڭ ءوزارا سەنىم, تەڭ قۇقىقتىلىق جانە ىنتىماقتاستىق قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن سىرتقى ساياساتى بەيبىتشىل, تەڭگەرىمدى ساياسات بولىپ قالا بەرەتىنىن ايتتى. سىزدەردىڭ قىزمەتتەرىڭىز ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتىپ, مەملەكەتتەردىڭ قارىم-قاتىناسىنا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن, دەدى وسى ورايدا نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى ەلشىلەردى استاناداعى ديپلوماتيالىق قىزمەتتەرىنىڭ باستالۋىمەن تاعى دا قۇتتىقتاپ, ولارعا زور تابىس جانە قوناقجاي قازاق جەرىندەگى جۇمىستارىنا جەمىس تىلەدى.
سەنىم گراموتالارىن تاپسىرۋ راسىمىنەن سوڭ باق وكىلدەرىنە ارنايى بريفينگ ءوتتى. وندا ەلشىلەر ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جايىندا پىكىرلەرىمەن ءبولىسىپ, قارىم-قاتىناستا باسىمدىق بەرىلەتىن ساياسي-ەكونوميكالىق باعىتتار تۋرالى ايتىپ بەردى. ماسەلەن, كۋۆەيت مەملەكەتىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ءوز ەلىنىڭ ءامىرى ساباح ءال-احمەد ءال-دجابەر اس-ساباحتىڭ نۇرسۇلتان نازارباەۆقا جولداعان سالەمىن جەتكىزدى. ديپلومات, سونداي-اق, جىلى شىرايلى قابىلداۋ مەن ءىلتيپات ءۇشىن قازاقستان حالقىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
ءوز كەزەگىندە اقش-تىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى قازاقستانداعى تۇراقتىلىق پەن باق-بەرەكەنى اتاپ ءوتتى. ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى ەكونوميكا, ساياسات, مادەنيەت جانە قاۋىپسىزدىك سالاسىندا دامىپ كەلە جاتقان قارىم-قاتىناستار ودان ءارى نىعايىپ, تەرەڭدەي تۇسەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن. قازاقستان ەكونوميكانى دامىتۋدى, ساياسي جۇيەنى دەموكراتيالاندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋدا, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ, سونداي-اق, وڭىرلىك جانە جاھاندىق بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق ورناتۋ ىسىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىر, دەدى د.كرول.
پاكىستان يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى اۋماعى جونىنەن ورتالىق ازياداعى اسا ءىرى جانە حالىق سانى بويىنشا ەكىنشى مەملەكەت سانالاتىن قازاقستاننىڭ ەۋرازيا جۇرەگىندە ستراتەگيالىق ورىنعا يە بولىپ وتىرعانىنا توقتالدى. وراسان مول ەنەرگەتيكالىق قورى مەن جەدەل ەكونوميكالىق دامۋ قارقىنى ارقاسىندا قازاقستان باعا جەتپەس سەرىكتەس جانە ءوڭىر دامۋىنىڭ لوكوموتيۆى بولىپ سانالادى. ەكى ەلدىڭ دە ساۋدا, قارجى, تەحنولوگيا جانە مادەنيەت سالالارىندا ودان ءارى ىنتىماقتاسۋعا قاجەتتى زور الەۋەتى بار. قازاقستانداعى قىزمەتىمدە مەن كۇش-جىگەرىمدى ەكونوميكالىق بايلانىستاردى, سونداي-اق, ەنەرگەتيكا, ينفراقۇرىلىم جانە كوممۋنيكاتسيا سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا جۇمسايتىن بولامىن, دەدى ابدۋل ساليك حان.
بولگاريا رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ تامىرى تەرەڭدە جاتقانىنا توقتالدى. «مەن ىنتىماقتاستىقتى ىلگەرىلەتۋگە, وعان ستراتەگيالىق سيپات بەرۋگە بار كۇش-جىگەرىمدى جۇمسايمىن, ويتكەنى, بۇل ءۇشىن قاجەتتى ساياسي ەرىك-جىگەر بار. قازاقستاندا 4500 ەتنوستىق بولگار تۇرىپ جاتىر. ولار رەسپۋبليكانىڭ لايىقتى ازاماتتارى, ەكى حالىقتىڭ اراسىنداعى دوستىقتىڭ دانەكەرى بولىپ سانالادى. سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتاپ وتكەندەي, ساۋدا سالاسىندا يگەرىلمەگەن زور الەۋەت بار. مەن وسى جانە باسقا دا باعىتتاردى دامىتۋعا كۇش سالامىن, دەدى ۆاسيل پەتكوۆ.
ساۋد ارابياسى كورولدىگىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ەكى ەلدىڭ ىنتىماقتاستىعى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى. كورولدىك پەن قازاقستاننىڭ اراسىنداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستار جوعارى دەڭگەيدە. تۇراقتى بولىپ تۇراتىن ساپارلار بارىسىندا كوپتەگەن ساۋدا-ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمدەرگە قول قويىلادى. سونىمەن قاتار, قازاقستاندىقتار ساۋد ارابياسىنا ىسكەرلىك, قاجىلىق جانە ۋمرا جاساۋ ماقساتىندا دا بارىپ جاتادى, دەدى گۋرم بەن سايد ءال-ميلحان.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
• 19 ناۋرىز, 2015
ەلشىلەر ەكىجاقتى ارىپتەستىكتى ىلگەرىلەتۋگە ەرەكشە كۇش سالادى
قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆقا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە قىزمەتكە تاعايىندالعان توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىلەر – كۋۆەيت مەملەكەتىنەن تاريك ابدۋللا ءال-فارادج, اقش-تان دجوردج البەرت كرول, پاكىستان يسلام رەسپۋبليكاسىنان ابدۋل ساليك حان, بولگاريا رەسپۋبليكاسىنان ۆاسيل پەتكوۆ, ساۋد ارابياسى كورولدىگىنەن گۋرم بەن سايد ءال-ميلحان سەنىم گراموتالارىن تاپسىردى.
مەملەكەت باسشىسى راسىمگە قاتىسۋشىلاردى ديپلوماتيالىق جۇمىستارىنىڭ باستالۋىمەن قۇتتىقتاپ, ولاردىڭ ءبىزدىڭ ەلمەن قارىم-قاتىناستاردى بۇدان ءارى دامىتۋدى قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, وزدەرىنە جۇكتەلگەن مىندەتتى لايىقتى اتقاراتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى. سىزدەردىڭ جۇمىستارىڭىز الەمدەگى احۋال تۇراقسىزدانا تۇسكەن كۇردەلى كەزەڭگە تاپ كەلىپ وتىر. بۇل – ءبىزدىڭ جاس مەملەكەتىمىز ءۇشىن دە سالماقتى سىناقتار كەزەڭى. جاڭا سىن-قاتەرلەر جاعدايىندا قازاقستان ءۇشىن ىشكى تۇراقتىلىقتى, قوعامدىق كەلىسىمدى ساقتاۋ ماڭىزدى. سوندىقتان, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتكىزۋدى ۇسىندى. بۇل باستامانى ەلىمىز ءبىراۋىزدان قولداپ, سايلاۋ بيىلعى 26 ساۋىرگە بەلگىلەندى, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇدان ءارى الداعى سايلاۋ قازاقستان قوعامىنىڭ ساياسي كەمەلدەنۋىن, دەموكراتيالىق قۇندىلىقتار مەن زاڭ ۇستەمدىگىنە بەرىكتىگىن كورسەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. قازاقستان بارىنشا اشىق ءارى ءادىل سايلاۋ ۇدەرىسىن قامتاماسىز ەتۋگە نيەتتى. سايلاۋ قازاقستاننىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە قۋاتتى سەرپىن بەرەدى. ال تۇراقتىلىق – ەكونوميكا مەن قوعامدى جاڭعىرتۋدىڭ اۋقىمدى مىندەتىن اتقارۋدىڭ باستى شارتى, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى بۇگىندە ەلىمىز ءوز دامۋىنىڭ جاڭا تاريحي بەلەسىندە تۇرعانىنا نازار اۋداردى. الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ماقساتىندا ماڭىزدى بەس حالىقتىق رەفورمانى ىسكە اسىرۋ باستالاتىنىن ايتتى. بۇلار – كاسىبي جانە اۆتونومدى مەملەكەتتىك اپپارات قالىپتاستىرۋ, زاڭ ۇستەمدىگىن قامتاماسىز ەتۋ, يندۋستريالاندىرۋ جانە ارتاراپتاندىرۋعا نەگىزدەلگەن ەكونوميكالىق ءوسىم, بولاشاعى ءبىرتۇتاس ۇلت, ترانسپارەنتتى جانە ەسەپ بەرۋشى مەملەكەت.
مەملەكەت باسشىسى ەلىمىزدىڭ ءارى قاراي دامۋى ءۇشىن ماڭىزدى جوبالار جونىندە دە ايتتى. «نۇرلى جول» ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ باعدارلاماسى قازاق ەلىن ورتالىق ازيا ءوڭىرىنىڭ ىسكەرلىك, ترانزيتتىك جانە لوگيستيكالىق حابىنا اينالدىرۋدى كوزدەيدى. مۇنى جۇزەگە اسىرعان سوڭ قازاق ەلى ازيانى ەۋروپامەن جالعايتىن ەڭ قىسقا جولدى قامتاماسىز ەتەتىنىنە سەنىمدىمىن. استانادا وتەتىن حالىقارالىق «ەكسپو-2017» كورمەسى ىسكەرلىك ىنتىماقتاستىق ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشاتىن بولادى. سونىڭ ءبارى ءوزارا ءىس-قيمىلدى ارتتىرۋ ءۇشىن پەرسپەكتيۆالارعا جول باستايدى. سىزدەردىڭ جۇمىستارىڭىز ەكىجاقتى بايلانىستاردىڭ الەۋەتىن بارىنشا كەڭەيتۋگە باعىتتالادى دەپ سەنەمىن, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ, سونداي-اق, قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى كوپسالالى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ دەڭگەيى جوعارى ەكەنىن قاناعاتتانۋشىلىقپەن اتاپ ءوتتى. اقش قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىگىن الەم مەملەكەتتەرى اراسىنان العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ تانىدى جانە قاۋىپسىزدىگىمىزگە كەپىلدىك بەردى. بۇگىندە ۆاشينگتونمەن ارادا بيىك دەڭگەيدەگى سەرىكتەستىكتىڭ سەنىمدى ۇنقاتىسۋى قالىپتاسقان. ءبىز وسى ۇكىمەتارالىق جانە ۆەدومستۆوارالىق تىعىز قارىم-قاتىناستى جوعارى باعالايمىز. رەسۋرس ءوندىرۋ جانە ونى الەمدىك نارىقتارعا تاسىمالداۋداعى ەنەرگەتيكالىق سەرىكتەستىگىمىز بەلسەندى تۇردە دامىپ كەلەدى. قازاقستاندا 400-دەن استام بىرلەسكەن كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلدىڭ وزىندە عانا ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 2,4 ميلليارد دوللار بولدى, دەدى مەملەكەت باسشىسى. قازاقستان پرەزيدەنتى ەكى ەلدىڭ حالىقارالىق جانە وڭىرلىك پروبلەمالار بويىنشا ورتاق مۇددەلەستىگى بار ەكەنىنە توقتالدى. بۇل – يادرولىق قارۋسىزدانۋ جانە تاراتپاۋ, اۋعانستاندى قالپىنا كەلتىرۋ, ورتالىق ازيادا تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ جانە وزگە دە ماڭىزدى ماسەلەلەر.
مەملەكەت باسشىسى, سونىمەن قاتار, ساۋد ارابياسى كورولدىگى ءبىزدىڭ اراب جانە مۇسىلمان الەمىندەگى نەگىزگى سەرىكتەسىمىزدىڭ ءبىرى ەكەنىنە نازار اۋداردى. كورولدىك حالقى مەن باسشىلىعى قازاقستان تاۋەلسىزدىگىنىڭ باستاپقى كەزەڭىندە زور دوستىق قولداۋ كورسەتتى. ءبىز ونى ەشقاشان ۇمىتپايمىز جانە جوعارى باعالايمىز. ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى ساياسي ۇنقاتىسۋ سەنىمگە قۇرىلعان. ول ساۋدا جانە ەكونوميكا سالالارىندا ءوزارا ءىس-قيمىل اياسىن كەڭەيتۋگە بەرىك نەگىز قالادى. ينۆەستيتسيا, عىلىم, تەحنولوگيا الماسۋ سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىق ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىز جانە ءتيىستى جاعداي جاسالعان. اۋىل شارۋاشىلىعى كەشەنىندە, مۇناي حيمياسى, ەنەرگەتيكا, كولىك, تۋريزم سالالارىنداعى ءىس-قيمىلدى ارتتىرۋدا ورتاق مۇددەلىلىك بار. ءبىز استانا مەن ەر-رياد اراسىنداعى ءوزارا ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىرىپ, بۇدان ءارى نىعايتا تۇسۋگە ءازىرمىز, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ كۋۆەيت مەملەكەتىمەن اراداعى بايلانىستاردىڭ جۇيەلى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بىلتىر ءال-كۋۆەيتتە قازاقستان ەلشىلىگى, ال بيىل استانادا كۋۆەيت ەلشىلىگى اشىلدى. ديپلوماتيالىق ميسسيالار ساياسي, ساۋدا جانە ەكونوميكالىق, ينۆەستيتسيالىق بايلانىستارعا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ سەنەمىن. بۇل ورايدا, جوعارى دەڭگەيدەگى ساپارلاردىڭ ماڭىزى زور ەكەنى انىق, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ءبىزدىڭ ەلىمىز پاكىستاندى وڭتۇستىك ازياداعى ماڭىزدى ءارى پەرسپەكتيۆالى سەرىكتەس رەتىندە قاراستىراتىنىن ايتتى. ءبىز يسلامابادپەن اراداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق بايلانىستاردى كەڭەيتۋگە مۇددەلىمىز. قازاقستان – استىق جانە باسقا دا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن ءىرى كولەمدە وندىرەتىن ەل. سوندىقتان پاكىستانعا اگروونەركاسىپ ونىمدەرىن جەتكىزۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋىمىزعا بولادى. پاكىستاننىڭ ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەسكە, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزىنە, استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنا بەلسەنە قاتىسۋىن جوعارى باعالايمىز, دەدى نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستان مەن بولگاريانىڭ اراسىندا ءداستۇرلى دوستىق بايلانىستار ورنىققانىنا نازار اۋداردى. ەلدەرىمىزدىڭ اراسىندا بەرىك قۇقىقتىق شارتتار بازاسى جاسالىپ, ۇكىمەتارالىق بايلانىستار ورنىققان. پارلامەنتارالىق ىنتىماقتاستىق بەلسەندى دامىتىلۋدا. ءبىزدىڭ ساياسي ۇنقاتىسۋىمىز ەكونوميكالىق جانە مادەني-گۋمانيتارلىق ىنتىماقتاستىق ارقىلى بەكي تۇسۋدە. قازاقستانداعى بولگار قاۋىمى دا «حالىقتىق ديپلوماتيادا» اسا ماڭىزدى ءرول اتقارىپ وتىر. ءبىزدىڭ ەلدە بولگار ەتنوسىنىڭ مىڭداعان وكىلى تۇرىپ جاتىر. وكىنىشكە قاراي, قازاقستان مەن بولگاريانىڭ ءوزارا ساۋدا كولەمى ازىرگە ايتارلىقتاي ەمەس. بۇل ماسەلە بىرلەسكەن كۇش-جىگەردى جۇمىلدىرۋ ارقىلى شەشىلەتىنىنە سەنىمدىمىن, دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ الداعى ۋاقىتتا بىرلەسكەن اۋقىمدى جۇمىستار كۇتىپ تۇرعانىنا توقتالدى. بۇلار – VIII استانا ەكونوميكالىق فورۋمى, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ V سەزى, يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمىنىڭ قولداۋىمەن وتەتىن شارالار جانە باسقا ءىرى حالىقارالىق جوبالار. قازاقستان تاياۋ ۋاقىتتا دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمىنا كىرگەلى وتىرعانى ءمالىم. بۇل قادام شەتەلدەرمەن ىنتىماقتاستىق اياسىن كەڭەيتۋىمىزگە سەپتىگىن تيگىزەرى انىق, دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى رەسپۋبليكامىزدىڭ ءوزارا سەنىم, تەڭ قۇقىقتىلىق جانە ىنتىماقتاستىق قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن سىرتقى ساياساتى بەيبىتشىل, تەڭگەرىمدى ساياسات بولىپ قالا بەرەتىنىن ايتتى. سىزدەردىڭ قىزمەتتەرىڭىز ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتىپ, مەملەكەتتەردىڭ قارىم-قاتىناسىنا تىڭ سەرپىن بەرەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن, دەدى وسى ورايدا نۇرسۇلتان نازارباەۆ.
سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى ەلشىلەردى استاناداعى ديپلوماتيالىق قىزمەتتەرىنىڭ باستالۋىمەن تاعى دا قۇتتىقتاپ, ولارعا زور تابىس جانە قوناقجاي قازاق جەرىندەگى جۇمىستارىنا جەمىس تىلەدى.
سەنىم گراموتالارىن تاپسىرۋ راسىمىنەن سوڭ باق وكىلدەرىنە ارنايى بريفينگ ءوتتى. وندا ەلشىلەر ەلدەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق جايىندا پىكىرلەرىمەن ءبولىسىپ, قارىم-قاتىناستا باسىمدىق بەرىلەتىن ساياسي-ەكونوميكالىق باعىتتار تۋرالى ايتىپ بەردى. ماسەلەن, كۋۆەيت مەملەكەتىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ءوز ەلىنىڭ ءامىرى ساباح ءال-احمەد ءال-دجابەر اس-ساباحتىڭ نۇرسۇلتان نازارباەۆقا جولداعان سالەمىن جەتكىزدى. ديپلومات, سونداي-اق, جىلى شىرايلى قابىلداۋ مەن ءىلتيپات ءۇشىن قازاقستان حالقىنا ريزاشىلىعىن ءبىلدىردى.
ءوز كەزەگىندە اقش-تىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى قازاقستانداعى تۇراقتىلىق پەن باق-بەرەكەنى اتاپ ءوتتى. ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى ەكونوميكا, ساياسات, مادەنيەت جانە قاۋىپسىزدىك سالاسىندا دامىپ كەلە جاتقان قارىم-قاتىناستار ودان ءارى نىعايىپ, تەرەڭدەي تۇسەدى دەپ ۇمىتتەنەمىن. قازاقستان ەكونوميكانى دامىتۋدى, ساياسي جۇيەنى دەموكراتيالاندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋدا, يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ, سونداي-اق, وڭىرلىك جانە جاھاندىق بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىق ورناتۋ ىسىنە ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىر, دەدى د.كرول.
پاكىستان يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى اۋماعى جونىنەن ورتالىق ازياداعى اسا ءىرى جانە حالىق سانى بويىنشا ەكىنشى مەملەكەت سانالاتىن قازاقستاننىڭ ەۋرازيا جۇرەگىندە ستراتەگيالىق ورىنعا يە بولىپ وتىرعانىنا توقتالدى. وراسان مول ەنەرگەتيكالىق قورى مەن جەدەل ەكونوميكالىق دامۋ قارقىنى ارقاسىندا قازاقستان باعا جەتپەس سەرىكتەس جانە ءوڭىر دامۋىنىڭ لوكوموتيۆى بولىپ سانالادى. ەكى ەلدىڭ دە ساۋدا, قارجى, تەحنولوگيا جانە مادەنيەت سالالارىندا ودان ءارى ىنتىماقتاسۋعا قاجەتتى زور الەۋەتى بار. قازاقستانداعى قىزمەتىمدە مەن كۇش-جىگەرىمدى ەكونوميكالىق بايلانىستاردى, سونداي-اق, ەنەرگەتيكا, ينفراقۇرىلىم جانە كوممۋنيكاتسيا سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا جۇمسايتىن بولامىن, دەدى ابدۋل ساليك حان.
بولگاريا رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى بايلانىستاردىڭ تامىرى تەرەڭدە جاتقانىنا توقتالدى. «مەن ىنتىماقتاستىقتى ىلگەرىلەتۋگە, وعان ستراتەگيالىق سيپات بەرۋگە بار كۇش-جىگەرىمدى جۇمسايمىن, ويتكەنى, بۇل ءۇشىن قاجەتتى ساياسي ەرىك-جىگەر بار. قازاقستاندا 4500 ەتنوستىق بولگار تۇرىپ جاتىر. ولار رەسپۋبليكانىڭ لايىقتى ازاماتتارى, ەكى حالىقتىڭ اراسىنداعى دوستىقتىڭ دانەكەرى بولىپ سانالادى. سونىمەن قاتار, نۇرسۇلتان نازارباەۆ اتاپ وتكەندەي, ساۋدا سالاسىندا يگەرىلمەگەن زور الەۋەت بار. مەن وسى جانە باسقا دا باعىتتاردى دامىتۋعا كۇش سالامىن, دەدى ۆاسيل پەتكوۆ.
ساۋد ارابياسى كورولدىگىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ەكى ەلدىڭ ىنتىماقتاستىعى قارقىندى دامىپ كەلە جاتقانىنا توقتالدى. كورولدىك پەن قازاقستاننىڭ اراسىنداعى ساياسي جانە ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستار جوعارى دەڭگەيدە. تۇراقتى بولىپ تۇراتىن ساپارلار بارىسىندا كوپتەگەن ساۋدا-ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمدەرگە قول قويىلادى. سونىمەن قاتار, قازاقستاندىقتار ساۋد ارابياسىنا ىسكەرلىك, قاجىلىق جانە ۋمرا جاساۋ ماقساتىندا دا بارىپ جاتادى, دەدى گۋرم بەن سايد ءال-ميلحان.
دينارا بىتىكوۆا,
«ەگەمەن قازاقستان».
سوڭعى جاڭالىقتار
پرەزيدەنت: ورتالىق ازيانىڭ سۋ قاۋىپسىزدىگى – ورتاق مىندەت
پرەزيدەنت • كەشە
توقاەۆ: ارال باسسەينىندەگى ەكولوگيالىق احۋال الاڭداتارلىق
پرەزيدەنت • كەشە
پرەزيدەنت ارالدى قۇتقارۋ قورىنىڭ ءوڭىر ءۇشىن ماڭىزىن اتاپ ءوتتى
پرەزيدەنت • كەشە
فونوگرامماعا قاتىستى جاڭا ەرەجە كۇشىنە ەندى
مادەنيەت • كەشە
جانابىلوۆتەر ءىسى: پروكۋراتۋرا 4 جىل جازا سۇرادى
قوعام • كەشە
ارالدى قۇتقارۋ قورى قاتىسۋشىلارى اقورداعا كەلدى
پرەزيدەنت • كەشە
