«ەرىكتى» قىزمەت ەتەدى
وتىرىستا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماقتىق قورعانىسى تۋرالى» زاڭىمەن قاتار وعان ىلەسپە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە اۋماقتىق قورعانىس ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ قارالىپ, ماقۇلداندى.
اتالعان زاڭدار اۋماقتىق قورعانىس جۇيەسىنىڭ جۇمىسىنا ارنالعان نورماتيۆتىك بازا قالىپتاستىرۋدى كوزدەيدى. ولار پرەزيدەنتتىڭ, ۇكىمەتتىڭ جانە قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ وكىلەتتىكتەرىن بەكىتەدى جانە مەنشىك تۇرىنە قاراماستان باسقا مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ ءرولىن انىقتايدى. زاڭدا قامتىلعان نەگىزگى «ەرىكتى» جانە ء«وزىن-ءوزى قورعاۋدى قالىپتاستىرۋ» ۇعىمدارى – ەلىمىزدىڭ قورعانىس جۇيەسىندەگى جاڭاشىلدىقتىڭ ءبىرى. اتاپ ايتقاندا, العاش رەت ازاماتتاردىڭ اراسىنان ەرىكتى ءوزىن-ءوزى قورعاۋ جاساقتارىن قۇرا الادى, اۋماقتىق قورعانىس قۇرامىنا اۋماقتىق اسكەرلەر, قۇقىق قورعاۋ كۇشتەرى, ارنايى جاساقتار جانە ەرىكتىلەر كىرەدى. قاۋىپ-قاتەر كەزىندە مەملەكەت ازاماتتار مەن ۇيىمداردىڭ عيماراتتارىن, جابدىقتارىن جانە باسقا دا مۇلكىن نارىقتىق قۇنى بويىنشا وتەۋمەن تارتۋعا قۇقىلى. زاڭدا لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ وكىلەتتىكتەرى دە ايقىندالعان. ماسەلەن, الىمدار تۋرالى شەشىمدى پرەزيدەنت قابىلدايدى, ۇكىمەت پەن باس شتاب ۇيلەستىرەدى, جەرگىلىكتى جەردە قورعانىستى اكىمدەر باسقارادى.
سونىمەن قاتار زاڭ ءىرى كاسىپورىنداردى توتەنشە جاعداي كەزىندە ينفراقۇرىلىمدى نىعايتۋ مەن نىسانداردى قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتەيدى. بەكىتىلگەن ستاندارتتار قاۋىپ-قاتەرلەرگە جەدەل ارەكەت ەتۋگە, اۋماقتاردى قورعاۋعا جەرگىلىكتى حالىقتى تارتۋعا جانە ىقتيمال تاۋەكەلدەرگە وڭىرلەردىڭ تۇراقتىلىعىن كۇشەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
– ماقۇلدانعان زاڭدار مەملەكەتتىڭ اۋماقتىق قورعانىس جۇيەسىن جەتىلدىرۋ جانە وسى سالاداعى قوعامدىق قاتىناستاردى زاڭنامالىق دەڭگەيدە رەتتەۋ ماقساتىمەن ازىرلەنگەن. جاڭا زاڭدا اۋماقتىق قورعانىستىڭ ماقساتى مەن مىندەتتەرى جانە قاعيداتتارى مەن ءىس-شارالارى ايقىندالدى. اۋماقتىق قورعانىس جۇيەسىن ۇيىمداستىرۋعا جاۋاپتى بارلىق تاراپتىڭ مىندەتتەرى مەن قۇزىرەتتەرى دە بەلگىلەندى, – دەدى م.اشىمباەۆ.
سونداي-اق سەنات توراعاسىنىڭ ايتۋىنشا, سالانى مەملەكەتتىك باقىلاۋ جۇيەسى جان-جاقتى رەتتەلىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا بۇل زاڭدار اۋماقتىق قورعانىس جۇيەسىنىڭ الەۋەتىن كۇشەيتۋگە جانە ەلىمىزدىڭ قورعانىس قابىلەتىن ارتتىرۋعا وڭ سەپتىگىن تيگىزبەك.
پاللياتيۆتىك كومەك اقساپ تۇر
بۇدان سوڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارعا كەزەك بەرىلىپ, سەناتور اينۇر ارعىنبەكوۆا ادامدار پاللياتيۆتىك كومەك الا الماي وتىرعانىن, ال مۇنىمەن ناۋقاستاردى قامتۋ دەڭگەيى جەتكىلىكسىز ەكەنىن مالىمدەدى.
ەلىمىزدىڭ پاللياتيۆتىك كومەك قاۋىمداستىعىنىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس, جىل سايىن بۇل كومەككە شامامەن 128 مىڭ ادام, سونىڭ ىشىندە 9 مىڭعا جۋىق بالا مۇقتاج. الايدا ولاردىڭ نەبارى 25 پايىزى عانا قاجەتتى كومەك الادى. ونىڭ ىشىندە ايتارلىقتاي بولىگى – ونكولوگيالىق ەمەس دەرتكە شالدىققاندار.
ا.ارعىنبەكوۆانىڭ ايتۋىنشا, ەلدە حوسپيستەر تاپشى, كوشپەلى بريگادالار جەتىسپەيدى جانە بىلىكتى ماماندار جوق. قازىر ەلىمىزدە بار بولعانى 9 حوسپيس جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار پاللياتيۆتىك باعىتتاعى دارىگەردىڭ كاسىبي لاۋازىمى ماماندىقتار كلاسسيفيكاتورىندا بەكىتىلمەگەن, ال مامانداردى دايارلاۋ ستاندارتتارى بەلگىلەنبەگەن. سوزىلمالى اۋرۋلار كوبەيىپ, قوعامنىڭ ىزگىلىكتى, ەتيكالىق مەديتسينالىق كومەككە دەگەن سۇرانىسى ارتقان. وسى سەبەپتى پاللياتيۆتىك قىزمەتتى جۇيەلى جاڭعىرتۋ قاجەت.
– 2030 جىلعا دەيىن پاللياتيۆتىك كومەكتى دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق ستراتەگيانى ازىرلەۋ ورىندى بولار ەدى. بۇل ستراتەگيا حالىقارالىق ۇسىنىمداردى, وڭىرلىك ەرەكشەلىكتەردى جانە سالاارالىق ءتاسىلدى ەسكەرۋگە ءتيىس. سونىمەن قاتار كادرلار دايارلاۋ ستاندارتتارىن قالىپتاستىرۋ, ءموبيلدى بريگادالاردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە تۇراقتى قارجىلاندىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ناقتى شارالار قاجەت. بۇعان قوسا پاللياتيۆتىك كومەكتى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا ۇكىمەت جانىنان ۆەدومستۆوارالىق جۇمىس توبىن قۇرۋ كەرەك. وعان مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ازاماتتىق سەكتور وكىلدەرى قاتىسۋعا ءتيىس. پاللياتيۆتىك كومەك – جاي عانا مەديتسينالىق قىزمەت ەمەس, قوعامنىڭ كەمەلدىگى, ادامگەرشىلىگى مەن ادىلەتتىلىگىنىڭ كورىنىسى, – دەدى دەپۋتات.
باۋ-باقشا شارۋاشىلىعىندا ولقىلىق كوپ
ال سۇلتان دۇيسەمبينوۆ باۋ-باقشا شارۋاشىلىعىنداعى وزەكتى ماسەلەلەرگە توقتالدى. سەناتوردىڭ ايتۋىنشا, وتاندىق جەمىس-جيدەك ونىمدەرىن وندىرۋشىلەردى قولداۋ قاجەت. قازىر ءونىم وتكىزۋ جۇيەسىنىڭ السىزدىگى, ارزان يمپورتتىق ءونىمنىڭ قىسىمى, ۇساق شارۋاشىلىقتاردىڭ ساۋدا جەلىلەرىنە شىعۋداعى قيىندىقتارى, كوشەتتەر تاپشىلىعى, وڭدەۋ مەن ساقتاۋ ينفراقۇرىلىمىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى, كادر تاپشىلىعى مەن سۋ رەسۋرستارىنىڭ شەكتەۋلىگى كەدەرگى بولىپ وتىر.
– اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى 2015 جىلدان بەرى قارقىندى باقتار بويىنشا 48,7 ملرد تەڭگەگە 46 جوبانى قارجىلاندىردى. الماتى وبلىسىندا 18 جوبا جوسپارلانعان. ونىڭ 12-ءسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. قالعان 6 جوبا بويىنشا وبلىستىق باسقارمادا اقپارات جوق. جامبىل وبلىسىندا 14 جوبا بار. وتىرعىزىلعان جەمىس اعاشتارى قۋراپ, پايدالانۋعا جارامسىز كۇيدە تۇر. تۇركىستان وبلىسىندا 13 جوبا تىركەلەن, الايدا اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنان 3 جوبا تۋرالى عانا اقپارات الىندى. قالعان 10 جوبا تۋرالى مالىمەتتەرى جوق, – دەدى دەپۋتات.
س.دۇيسەمبينوۆ ايتۋىنشا, جەتىسۋ وبلىسىندا ءبىر عانا جوبا جۇزەگە اسىپ جاتىر. نەسيەلەندىرىلگەن جوبالاردىڭ 65 پايىزى ورىندالماعان, ياعني جوسپار ورىندالماعان, ناتيجە جوق. اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسىنان اقپارات بەرۋ جونىندە سۇراۋ سالىنعانىمەن, مالىمەتتەردى بانكتىك جانە كوممەرتسيالىق قۇپياعا جاتاتىنىن العا تارتىپ, تولىق اقپارات بەرۋدەن باس تارتقان.
وسىعان بايلانىستى سەناتور ۇكىمەتكە ماۋسىمدىق كەدەندىك باج سالىعىن ەنگىزۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى, وڭدەۋ جانە ءونىم وتكىزۋ سالالارىندا كۇش بىرىكتىرۋ ارقىلى فەرمەرلىك كووپەراتسيانى دامىتۋدى, سونداي-اق كوشەت ءوندىرۋدى سۋبسيديالاۋ مولشەرىن 70 پايىزعا دەيىن ارتتىرا وتىرىپ, كوشەت شارۋاشىلىقتارىنىڭ جەلىسىن كەڭەيتۋدى ۇسىندى. سونىمەن قاتار ول ءونىمدى ساقتاۋ مەن وڭدەۋ ينفراقۇرىلىمىن نىعايتىپ, اۋىلدىق جەرلەردەگى كادر ساياساتىن قايتا قاراۋدى, عىلىمي زەرتتەۋلەردى, سەلەكتسيانى جانە برەندتىك سۇرىپتاردى دامىتۋدى قولداۋعا شاقىردى.
بقو تەمىرجول بولىمشەسىن قايتارۋ قاجەت
ءلاززات رىسبەكوۆا بولسا, قتج-نىڭ ورال بولىمشەسىن تاراتۋدىڭ سالدارى تۋرالى ايتىپ, وسى ماسەلەگە ۇكىمەتتىڭ نازارىن اۋداردى. دەپۋتاتتىڭ سوزىنە قاراعاندا, بۇل شەشىم لوگيستيكا, بيزنەس جانە وڭىرلىك ەكونوميكاعا كەرى اسەرىن تيگىزگەن.
اتالعان بولىمشە بۇعان دەيىن باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى تەمىرجول جۇك تاسىمالىن ۇيلەستىرىپ وتىرعان. الايدا ونىڭ جابىلۋى سالدارىنان باسقارۋ ورتالىقتاندىرىلىپ, وڭىردەن تىس اۋماققا كوشىرىلگەن.
– بقو – ماڭىزدى لوگيستيكالىق توراپ. الايدا جەرگىلىكتى دەڭگەيدە جەدەل اكىمشىلىك ورتالىقتىڭ بولماۋى جۇك تاسىمالىن ۇيلەستىرۋدى قيىنداتادى. ماۋسىمدىق كەزەڭدەردە ينەرتتى جانە ەنەرگەتيكالىق ماتەريالدارعا سۇرانىس كۇرت ارتىپ, بۇل ۆاگون تاپشىلىعىنا جانە جۇمىس كەستەسىنىڭ بۇزىلۋىنا اكەلىپ سوعادى. كاسىپكەرلەر مەن تۇرعىندار اقتوبە فيليالىنا جۇگىنەدى, ال ول تەحنيكالىق جانە تاسىمالداۋ قۇجاتتاماسىن كەلىسۋ كەزىندە قيىندىقتار تۋعىزىپ, قاراۋ مەرزىمىن ۇزارتادى جانە شارۋاشىلىق قىزمەتتى جۇرگىزۋدى قيىنداتىپ جاتىر, – دەدى ل.رىسبەكوۆا.
سەناتور باتىس قازاقستان وبلىسىندا تەمىرجول لوگيستيكاسىن جەرگىلىكتى دەڭگەيدە باسقارۋدىڭ بولماۋى ماسەلەسى بىرنەشە رەت كوتەرىلگەنىن اتاپ ءوتتى. وڭىردە ءالى كۇنگە دەيىن قيىرشىق تاس پەن بيتۋم جەتكىزۋگە قاتىستى قيىندىقتار بار. بۇل جۇيەلى جەرگىلىكتى باسقارۋدىڭ قاجەتتىگىن كورسەتەدى. سونىمەن قاتار ورال ۋچاسكەسىنىڭ حالىقارالىق ماڭىزدىلىعىن ەسكەرگەن ءجون, ول ارقىلى رەسەي تەمىرجولدارى وتەدى. الايدا باسقارۋدىڭ ورتالىقتاندىرىلۋى قازىرگى جۇكتەمەگە ساي كەلمەيدى جانە ءوڭىردىڭ دامۋىن تەجەيدى. جەرگىلىكتى قۇرىلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ تاسىمالداردى ءتيىمدى باقىلاۋعا جانە ايماق ەكونوميكاسىن قولداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
وسىعان بايلانىستى, ءلاززات رىسبەكوۆا پرەمەر-مينيسترگە بۇرىن باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى جۇك تاسىمالىن ۇيلەستىرگەن قتج-نىڭ ورال فيليالىن قالپىنا كەلتىرۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى ۇسىندى.
ارحيۆ تولى...
اسەم راحمەتوۆا ەلىمىزدەگى ارحيۆ ءىسىنىڭ داعدارىستىق جاعدايىنا الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, ارحيۆتەر بۇگىندە ارەڭ جان ساقتاپ وتىر. ولاردىڭ كوپشىلىگى قۇجاتتاردى ساقتاۋ, ورتكە قارسى قاۋىپسىزدىك سەكىلدى تالاپتارعا سايكەس كەلمەيتىن عيماراتتاردا ورنالاسقان. سونىمەن قاتار قۇجاتتاردىڭ كوپشىلىگى ءالى كۇنگە دەيىن تەك قاعاز تۇرىندە ساقتالادى, ال ولاردى تسيفرلاندىرۋ جۇمىستارى باياۋ ءجۇرىپ جاتىر. بۇل تاريحي مۇرانىڭ ساقتالۋىنا قاۋىپ ءتوندىرىپ, بولاشاق ۇرپاقتىڭ مەملەكەت, ونىڭ تاريحى, ەكونوميكاسى مەن ساياساتى تۋرالى ماڭىزدى دەرەكتەرگە قول جەتكىزۋىن شەكتەيدى.
– ەلىمىزدە 230-دان اسا مەملەكەتتىك ارحيۆ جۇمىس ىستەيدى. قازىرگى ۋاقىتتا مەملەكەتتىك ارحيۆتەردىڭ 92,4 پايىزى تولىق. وعان قوسا مەملەكەتتىك ارحيۆتەردىڭ 81,4 پايىزى قۇجاتتاردىڭ ساقتالۋىن, ءورت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جانە مۇگەدەكتەرگە جاعداي جاساۋ تۇرعىسىنان زاڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلمەيتىن بەيىمدەلمەگەن عيماراتتاردا ورنالاسقان. ماسەلەن, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ مەملەكەتتىك ءارحيۆىنىڭ عيماراتى 1973 جىلى سالىنعان, اۋداندارداعى ارحيۆتەردىڭ 14 فيليالىنىڭ التاۋى جالعا الىنعان عيماراتتاردا ورنالاسقان. وبلىستىق فيليالدىڭ ارحيۆ قويمالارى تولىپ تۇر, – دەدى ءا.راحمەتوۆا.
ارحيۆ ماماندارىنىڭ جالاقىسى از, جۇمىسى اۋىر. ماماندار جەتىسپەۋشىلىگى سالانىڭ دامۋىنا كەرى اسەر ەتىپ وتىر. سونىمەن قاتار, ۇلتتىق مۇراعات جانە ورتالىق مەملەكەتتىك مۇراعات سياقتى ماڭىزدى مەكەمەلەردىڭ ءالى كۇنگە دەيىن رەسمي «ۇلتتىق» مارتەبەسى جوق.
