تۇلعا • 04 ماۋسىم, 2025

ەلتانىم نەگىزىن سالعان تۇلعا

130 رەت
كورسەتىلدى
7 مين
وقۋ ءۇشىن

تاۋەلسىز ەلىمىزدىڭ تاريحىنداعى تۇڭعىش ءرامىزتانۋشى, بەلگىلى اقىن, «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ ارداگەرى, پۋبليتسيست, قوعام قايراتكەرى ەربول شايمەردەن ۇلى مەملەكەتىمىزدىڭ دامىپ, گۇلدەنۋى جولىندا تىنىم تاپپاي ەڭبەك ەتكەن, مەملەكەتتىك رامىزدەرىمىزدىڭ دۇنيەگە كەلىپ, قابىلدانۋىنىڭ باسى-قاسىندا بولعان اتپال ازامات ەدى. ەربول شايمەردەن ۇلى ەلدىك تاڭبامىز بەن كوك بايراعىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ءرامىز رەتىندە قابىلدانىپ جاتقان تۇستا كوميسسيا مۇشەسى بولدى. ول ودان كەيىن دە تىنىم تاپپاي, رامىزدەردى تۇگەل زەرتتەپ, سول باعىتتا كىتاپ جازىپ, وتاندىق ءرامىزتانۋدىڭ العاشقى ءىزىن سالدى.

ەلتانىم نەگىزىن سالعان تۇلعا

ەربول شايمەردەنوۆتىڭ كوزىن كور­گەن­دەر, ارىپتەس بولىپ, ۇلت رۋحانياتىن تۇ­گەندەۋ جولىندا يىق تىرەستىرە بىرگە ەڭبەك ەتكەن جاندار ونى تۇڭعىش ءرامىز­تا­نۋشى عانا ەمەس, وزگە دە سالالاردا تۇڭعىش ەكەنىن ەرەكشە ىقىلاسپەن ەسكە الادى.

ەربول شايمەردەن ۇلىمەن توننىڭ ىشكى با­ۋىن­داي ارالاسقان جازۋشى,  «الاش» حا­لىق­ارالىق ادەبي سىيلى­عى­نىڭ لاۋرەاتى قۋانىش جيەنباي ە.شايمەردەنوۆتى زيالى قاۋىم عانا ەمەس, سونىمەن قاتار تۋعان ەلىندە دە جەر­لەستەرى زور قۇرمەت كورسەتىپ, ساعى­­­نىش­پەن ەسكە الاتىنىن ايتىپ بەردى.

ء«بىز وتكەن جىلى ەربولدىڭ جەت­پىس جىلدىعىن تويلادىق. جاي عانا تويلاپ قويعانىمىز جوق. ونىڭ تۋعان جەرىندە, ءوزىنىڭ بالالىق شاعى وتكەن اۋىلىندا بولىپ, ونىڭ سىيلى ەكە­نى­نە تامسانىپ, جاقسى كورەتىن ەلى بار ەكەنىنە كوزىمىز جەتتى. مارقايىپ قايتتىق. جاڭاجول اۋىلىندا ءبىر كوشەگە ەربول شايمەردەنوۆتىڭ ەسىمى بەرىلدى. جالپى, ەربول تۋرا­لى توقتاماي ايتۋعا بولادى. كەيدە ءبىر ەسكە الۋ ءىس-شارالارىندا ءسوزىمىز ءبىر-ەكى مينۋتتان كەيىن تۇيىقتالىپ قالادى دا, ءارى قاراي نە دەرىڭدى بىلمەي قالاسىڭ. ال ەربول تۋرالى تاڭ اتقانشا اڭگىمەلەۋگە بولادى. ويتكەنى ونىڭ حالىققا, تاۋەلسىزدىككە سىڭىرگەن ەڭبەگى زور. بىزدە كەز كەلگەن ادامنىڭ ادرەسىنە ايتىلمايتىن, ايتۋلى تۇلعالارعا عانا قاراتا قولدانىلاتىن «تۇڭعىش» دەگەن ءبىر ءسوز بار. سول ايتپاقشى, ە.شايمەردەن ۇلى – قازاقتىڭ تۇڭعىش ءرامىزتانۋشىسى. توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا ءباسپاسوز حاتشىسى دەگەن ءبىر جاڭا مامان پايدا بولدى. سوندا ەربول تۇڭعىش رەت پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى قىزمەتىنىڭ تىزگىنىن قولىنا الدى. ءۇشىنشىسى, افوريزمدەرىمىزدى تۇڭعىش جيناقتاۋشى. ەرەكەڭ ەلىمىزدە شاشىلىپ جۇرگەن دانالىق انتولوگيامىزدى, بىرنەشە عاسىرعا تاتيتىن ءسوز مارجانى – افوريزمدەردى جيناقتاپ, ءبارىن ءبىر ىزگە ءتۇسىرىپ, كىتاپ ەتىپ شىعاردى», دەيدى ق.جيەنباي.

جازۋشى ق.جيەنباي ە.شايمەر­دەن ۇلى­نىڭ رامىزتانۋشىلىق قىرى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار اقىندىعى, اۋدار­ما­شى­لىعى, جازۋشىلىعى, كوپ­تەگەن تاماشا انگە ءسوز جازعان اقىندىق شەبەرلىگى كەلەشەكتە دە ايتىلا بەرەتىن اڭگىمەنىڭ نەگىزگى تاقىرىپتارى بولۋعا ءتيىس ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«ە.شايمەردەن ۇلىن قازاقتىڭ ۇلكەن جازۋشىلارى ەرەكشە جاقسى كوردى. ءبىر عانا مىسال ايتايىن. ەلىمىزدىڭ حالىق جازۋشىسى ءابدىجامىل نۇرپەيىسوۆ ەرەكەڭمەن جاس ايىرماشىلىعى وتىز جىل بولسا دا, جاسى كىشى دەمەي, قاسىندا تولەن ابدىك, دۋلات يسابەكوۆ, سماعۇل ەلەۋباي سىندى مارقاسقا جازۋشىلار جۇرسە دە, ءوزىنىڭ «قان مەن تەرىنىڭ» جاڭا باسىلىمىنىڭ العى ءسوزىن وسى ەربولعا جازدىردى. ءابىش اعامىز ايتپاقشى, ءا.نۇرپەيىسوۆ وتە ءبىر كىرپياز ادام ەدى عوي. سول كىسىنىڭ تاڭداۋى نەلىكتەن ەربولعا تۇسكەنىنە ءالى كۇنگە تاڭىم بار. ال ەرەكەڭ ايگىلى روماننىڭ العى ءسوزىن قۇنتتاي ەتىپ, شىعارمانىڭ بار بولمىسىن اشىپ, جازۋشىنىڭ بۇكىل شىعارماشىلىعىن ايگىلەپ جازىپ بەردى», دەيدى جازۋشى.

ە.شايمەردەنوۆ تۋرالى جاقسى لەبىز ءبىلدىرىپ, ول كىسىنى ساعىنىشپەن ەسكە الاتىنداردىڭ قاتارى از ەمەس, ارينە. سەبەبى اقىندىعى ءبىر توبە بولسا, ازاتتىقتى ەندى العان ەلىمىزدىڭ مەم­لە­­­كەتتىك ءتىلىن دامىتۋ قىزمەتىندە دە تىنباي ەڭبەك ەتكەندەردىڭ ءبىرى وسى كەيىپ­كەرىمىز ەدى. ال سول كەزدە ەربول شايمەردەن ۇلىمەن قىزمەت ەتكەندەردىڭ ءبىرى, سەناتتىڭ بۇرىنعى دە­پۋتاتى, قوعام قايرات­كەرى ءلاززات سۇلەيمەن ءتىل ماسەلە­سىن جۇيەلەۋ وڭايعا سوقپاعانىن جەتكىزدى.

«استانانى, جالپى, ورتالىق جانە سولتۇستىك قازاقستاندى قازاقتاندىرۋ كوبىمىز سياقتى ەرەكەڭنىڭ دە ومىرلىك ارمانى, ميسسياسى بولعان. ول كەزدە ونوماستيكالىق كوميسسياداعى, تىلدەردى دامىتۋ دەپارتامەنتىندەگى جۇمىسىمىز مادەني مايدان سياقتى ەدى. تاڭەرتەڭنەن كەشكە دەيىن جۇمىس ىستەپ جاتاتىنبىز. ءتىپتى الماتى مەن قازىرگى ەلوردانىڭ اراسىندا شاپقىلاپ ءجۇرىپ, استانانىڭ اتىن استانا ەتىپ بەكىتىپ, اراسىندا «ارمان قالا» ءانىن دە شىعارىپ ۇلگەردى. سول كەزدەردە ەربول شايمەردەن ۇلى قىرىق بەس پەن ەلۋدىڭ اراسىنداعى ناعىز ەردىڭ جاسىنا جەتىپ, كەمەلىنە كەلگەن, جۇزىنەن نۇر تامعان كىسى ەدى. سوندىقتان دا ول كىسىنىڭ ەڭبەگىن كوردىك, باعالادىق جانە جانىندا جۇرگەنىمىزدى ەرەكشە ماقتان ەتەمىز. مەنى مامان رەتىندە باعالاپ, استانانىڭ كوشەلەرىن ارالاپ, ءار دۇكەنگە, دۇڭگىرشەككە شۇقشيىپ, جازىلۋ زاڭدىلىعىن قاراپ, ءتىلدى تۇزەۋگە بارىنشا جانىن سالدى. ول كىسىنىڭ استانانى قازاقتاندىرۋعا ۇلكەن ەڭبەك سىڭىرگەنىنىڭ كۋاسى بولدىم», دەيدى ل.سۇلەيمەن.

عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مي­نيس­­تر­لىگى ءتىل ساياساتى كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەربول تىلەشوۆتىڭ ايتۋىنشا, ە.شايمەردەن ۇلى – ءوز الەمىن ءوزى جاساعان تۇلعا.

«ەربول اعا – ومىردە ەرەكشە جان. ول مۇنداي ابىرويعا وزىندىك تەرەڭ الەمىمەن كەلىپ وتىر. ونىڭ ءوز ىشىندە ءبىر عاجاپ, بىرەگەي الەمى بار. ماعان سالساڭىز, ەربول شايمەردەن ۇلىن بولمىسى بولەك الەم دەۋشى ەدىم. ءبىر-اق رەت كەلەتىن عۇمىرىندا كوپ ادام وزىنشە ءبىر الەم جاساپ باعۋعا ۇمتىلادى. سول الەمدى تۇرلەندىرۋگە تىرىسادى. الايدا كەيدە سول الەمنەن اداسىپ, شىعىپ كەتەمىز. قايتا تاپپاي قالاتىن كەزدەر بولادى, نە كەشىگىپ بارىپ, ساعىنىپ تابامىز. كەيدە سول ءۇشىن سان سوعىپ قالامىز. ال ەربول اعا – ءوزىنىڭ سول ىشكى الەمىن اۋەل باستان-اق تاپقان ادام دەپ ويلايمىن. ول الەمنىڭ ىشىندە ونىڭ نازىك جىرلارى بار, ادەمى اندەرى بار. سول الەمدە كۇلاش اپاي بار, ۇرپاعى بار. جان-جاعىن قاۋمالاعان, بۇگىندە ساعىنىشپەن ەسكە الاتىن جورا-جولداس­تارى, دوستارى دا – ءبارى سول ەرەكەڭنىڭ الەمىنە كىرەدى. وعان دەگەن بۇگىنگى قۇرمەت – ونىڭ اقىندىعى مەن جۋرناليستىگى عانا ەمەس, ونىڭ ءرامىزتانۋشى تۇلعالىعى مەن مادەنيەتكە سىڭىرگەن ادالدىعىنىڭ كورىنىسى», دەگەن ە.تىلەشوۆ ونىڭ الەمى كەڭەيە بەرەتىنىن, ۇرپاعى ارقىلى, رۋحاني ءىزباسارلارى ارقىلى جالعاسا بەرەتىنىن جەتكىزدى.

اسىلىندە, بۇل – ادالدىقتىڭ, ۇلكەن مادەنيەت­تىلىكتىڭ الەمى. ال مۇنداي رۋحانيات ءبىزدىڭ حالقى­مىزعا ارقاشاندا كەرەك. 

سوڭعى جاڭالىقتار

جاڭاتاستاعى جويقىن داۋىل

ايماقتار • بۇگىن, 08:45

مەدالى كوپ چەمپيون

عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 08:40

ءدۇبىرلى دودا باستالدى

وليمپيادا • بۇگىن, 08:35

سەگىز وليمپياداعا قاتىسقان

عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 08:30

كەشەندى قولداۋ قۇجاتى

ءبىلىم • بۇگىن, 08:25

ءبىر سايىستا – بەس التىن

عالام عاجاپتارى • بۇگىن, 08:20

ساعاداعى ساتيرا كەشى

تاعزىم • بۇگىن, 08:10

موناكودان ۇتىلدى

تەننيس • بۇگىن, 07:55