شالعاي اۋىلداعى شاتتىق
بيىلدان باستاپ 1000 اۋىل مەكتەبى «اۋىل مەكتەبى – ساپا الاڭى» رەسپۋبليكالىق جوباسىنا قوسىلادى. جوبا اياسىندا مەكتەپتەردىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جاڭارتىلىپ, زاماناۋي پاندىك جانە تسيفرلىق كابينەتتەرمەن جابدىقتالادى, سونداي-اق جىلدامدىعى جوعارى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى شەشىلەدى.
شاعىن جيناقتى مەكتەپتەردىڭ دامۋىنا وسى كۇنى جەكە سەكتورلار دا ءوز ۇلەسىن قوسىپ جاتىر. سونىڭ ىشىندە ەۋرازيالىق توپ (ERG) جۇزەگە اسىرىپ جاتقان باستامالار – وڭ وزگەرىستەردىڭ جارقىن مىسالى. ماسەلەن, 2023 جىلى ERG كومپانياسى پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمدىگىمەن ءوزارا سەرىكتەستىك تۋرالى مەموراندۋم اياسىندا جالپى سوماسى 2 ملرد تەڭگەگە قاراجار جانە سىچەۆكا اۋىلدارىنا ەكى مەكتەپ سالىپ بەردى. زاماناۋي ارحيتەكتۋرالىق ءارى سانيتارلىق نورمالارعا ساي سالىنعان مەكتەپتەر سۋ جاڭا تەحنيكا, جيھازدارمەن جابدىقتالعان.
قاراجار جالپى نەگىزگى ءبىلىم بەرۋ مەكتەبىنىڭ ماتەماتيكا جانە ينفورماتيكا پاندەرىنىڭ مۇعالىمى امانگەلدى باقىت ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, جاڭا مەكتەپ اۋىلعا ۇلكەن سەرپىلىس اكەلگەن.
«ەسكى مەكتەپ جىل سايىن سىرلانىپ, ايتەۋىر ۋاقىتشا جوندەۋمەن كۇنەلتىپ كەلدى. بار بولعانى التى-اق كابينەتتى, شاعىن اسحانانى قامتىعان عيماراتتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى تىم ءالسىز بولاتىن. 6–7 ەسكى كومپيۋتەر, ءالسىز ينتەرنەت, ەكى ينتەراكتيۆتى تاقتا مەن پروەكتوردان باسقا ەشتەڭە جوق ەدى. ەڭ باستى قيىندىق – كابينەت تاپشىلىعى مەن زاماناۋي جابدىقتاردىڭ بولماۋى. ال بۇگىنگى جاڭا مەكتەپ – بۇل مۇلدەم باسقا دەڭگەي. قازىر بىزدە جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەت, وپتيكالىق بايلانىس بار. سونىمەن قاتار بارلىق كابينەتتە ينتەراكتيۆتى پانەلدەر ورناتىلعان. مۇعالىمدەر ونلاين رەسۋرستارمەن تولىق جۇمىس ىستەي الادى. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا تولىق جابدىقتالعان, مەملەكەتتىك ستاندارتتاعى وقۋ قۇرالدارىنىڭ ءبارى بار», دەيدى ول.
مۇعالىمنىڭ ايتۋىنشا, جاڭا مەكتەپ وقۋشىلاردىڭ ساباققا دەگەن ىنتاسىن ايتارلىقتاي وياتقان. از ۋاقىتتىڭ ىشىندە ءبىلىم الۋشىلار ءتۇرلى سايىستارعا قاتىسىپ, جوعارى ناتيجە كورسەتىپتى.
«بۇرىن حيميا, فيزيكا پاندەرى تەك داپتەر مەن وقۋلىق ارقىلى عانا تۇسىندىرىلەتىن بولسا, قازىر ءتۇرلى تاجىريبە جاساپ كورۋگە, قۇرىلعىلاردى قولمەن ۇستاپ, كوزبەن كورۋگە مۇمكىندىك بار. بۇعان دەيىن اۋىل بالالارى نەگىزىنەن «مۇعالىم», «دارىگەر», «زاڭگەر» سەكىلدى ماماندىقتارعا عانا تالپىنسا, ەندى تەحنيكالىق جانە ينجەنەرلىك باعىتتارعا دا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ جاتىر. روبوتتەحنيكا كابينەتى – بۇل تۇرعىدا ۇلكەن ءرول اتقارىپ تۇر. بالالار ينجەنەر, مەحانيك, ارحيتەكتور بولۋدى ارمانداي باستادى. كەيىنگى ءبىر جارىم جىل ىشىندە ءبىز بىرقاتار بايقاۋعا قاتىسىپ, ءتىپتى شەتەلگە جولداما ۇتىپ الدىق. مىنەكي, بۇل – اۋىل بالالارىنا جاعداي جاسالسا, ولاردىڭ بيىك بەلەستەردى باعىندىرا الاتىندىعىنا ايقىن مىسال», دەدى ا.باقىت ۇلى.
راسىمەن, قولايلى جاعداي مۇعالىمدەردىڭ كاسىبي جەتىستىكتەرى مەن وقۋشىلاردىڭ ۇلگەرىمىنە ايرىقشا اسەر ەتكەنى انىق اڭعارىلادى. ماسەلەن, قاراجار مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى, اتاپ ايتساق 6-سىنىپ وقۋشىسى بورانباي اسىلجان, 4-سىنىپ وقۋشىلارى باقىت التايىر مەن سەرىك ءادىل بيىل ناۋرىز ايىندا وتكەن «Fibonacci Robot Olimpiad Kazakhstan» اتتى رەسپۋبليكالىق بايقاۋعا قاتىسىپ, تۇركيانىڭ انتاليا قالاسىندا وتەتىن حالىقارالىق «Fibonacci Eurasia Robot Olimpiad» روبوتتەحنيكا جارىسىنا جولداما جەڭىپ الدى.
بۇل مەكتەپتە وقۋشىلاردى فيزيكالىق جانە شىعارماشىلىق تۇرعىدا دامىتۋ دا نازاردان تىس قالماعان. سپورتزال زامان تالابىنا ساي بارلىق جابدىقتارمەن, ءتىپتى ەلەكتروندى تابلوعا دەيىن جابدىقتالعان. اكت زالىندا الۋان ءتۇرلى ءىس-شارا مەن كونتسەرت وتكىزۋگە قاجەتتىنىڭ ءبارى بار. نەسىن ايتاسىز, مۇندا ءتىپتى الىپ LED-ەكران, زاماناۋي دىبىس اپپاراتۋرالارى مەن مۋزىكالىق اسپاپتار دا بار ەكەن. وسى مەكتەپتىڭ 9-سىنىپ وقۋشىسى بوتاگوز تاڭاتارقىزى مەكتەپپەن قاتار وقىتۋ ادىستەرى دە وزگەرگەنىن ايتادى. ياعني ەسكى مەكتەپتە ساباق بارىسى مۇعالىمنىڭ تۇسىندىرۋىمەن جانە وقۋشىلاردىڭ جاتتاپ الۋى ارقىلى جۇرگىزىلەتىن بولسا, قازىر وقۋشىلار ءتۇرلى جوبالار جاساپ, مۇعالىمدەر دە ساباقتى جاڭاشا فورماتتا وتكىزەتىن بولعان.
«جاڭا مەكتەپتىڭ ەڭ ۇلكەن ارتىقشىلىعى – تەحنولوگيانىڭ كەڭىنەن ەنگىزىلۋى. بۇرىن ساباق بارىسىندا تەك تاقتا مەن بور, داپتەر مەن وقۋلىق قولدانىلسا, قازىر ءبىز ينتەراكتيۆتى تاقتالارمەن, كومپيۋتەر, پلانشەتتەرمەن جانە ينتەرنەت پلاتفورماسىمەن ءبىلىم الامىز. ونلاين رەسۋرستار ارقىلى ءارتۇرلى پاندەردى تەرەڭىرەك مەڭگەرۋگە جاعداي جاسالعان. بۇرىنعى مەكتەپتە نەبارى 5 كابينەت قانا بولاتىن, ءتىپتى كەيدە ەكى سىنىپ ءبىر كابينەتتە قاتار وقيتىن. ال قازىرگى مەكتەپتە 11 جەكە كابينەت بار. بولاشاقتا اعىلشىن تىلىنەن ساباق بەرسەم دەيمىن. بۇرىن مۇنداي ۇيىرمە دە بولعان جوق, ال قازىر مەكتەپتە مۇمكىندىكتەر مول», دەيدى ب.تاڭاتارقىزى.
مەكتەپتىڭ اشىلعانىنا ەرەكشە قۋانىپ جۇرگەن جانداردىڭ ءبىرى – اۋىل تۇرعىنى, كوپبالالى انا, قازىرگى تاڭدا نەمەرەلەرىنىڭ تاربيەسىمەن اينالىسىپ جۇرگەن شولپان تاۋەكەلقىزى.
«ەسكى عيماراتتى دا, ونداعى جاعدايدى دا جاقسى بىلەمىز. جىل سايىن جوندەۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ, جاماپ-جاسقاپ جاتاتىن ايتەۋىر. قازىر شۇكىر, زامان وزگەردى, مەكتەپ جاڭاردى. ۇيىمىزگە جاقىن بولعانى دا كوڭىل قۋانتادى. ەڭ باستىسى, نەمەرەلەرىم ساباققا ەرەكشە قۇلشىنىسپەن بارىپ ءجۇر. روبوتتەحنيكا دەي مە, ايتەۋىر وزدەرىنىڭ باراتىن ۇيىرمەسى بار. بىردەڭەنى قۇراستىرىپ, شاشىپ-جيناپ جاتادى. ۇيدە دە ايتاتىندارى سول. بۇل دا ءبىر ۇلكەن جەتىستىك قوي. وسىنداي زاماناۋي, جارىق ءارى كەڭ مەكتەپتى سالىپ بەرگەن ازاماتتارعا العىسىمىز شەكسىز», دەپ اعىنان جارىلدى ش.تاۋەكەلقىزى.
قاراجار اۋىلىنداعى جاعىمدى وزگەرىستەرگە ۇقساس جاڭارۋ كورىنىستەرى سىچەۆكا اۋىلىندا دا بايقالادى. بۇل ەلدى مەكەندە دە ERG كومپانياسىنىڭ قولداۋىمەن جاڭا مەكتەپ بوي كوتەرىپ, اۋىل بالالارىنا ءبىلىم الۋدىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرى اشىلدى. بۇگىندە مەكتەپتە 18 مۇعالىم جۇمىس ىستەيدى. 1–9 سىنىپتاردا – 64 وقۋشى, مەكتەپالدى دايارلىق توبىندا – 6 بالا, «ەركەتاي» شاعىن ورتالىعىندا – 11 تاربيەلەنۋشى بار.
سىچەۆكا نەگىزگى جالپى ءبىلىم بەرۋ مەكتەبىنىڭ ديرەكتورى گۇلميرا تاسجانوۆانىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپ زاماناۋي كومپيۋتەرلىك جابدىقتارمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلگەن.
«مەكتەبىمىز پاۆلودار وبلىسى اكىمدىگى مەن Eurasian Resources Group (ERG) اراسىنداعى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى مەموراندۋم اياسىندا سالىندى. روبوتتەحنيكا مەن بيوتەحنولوگيا باعىتىنداعى ساباقتاردى وتكىزۋگە ارنالعان كابينەتتەر تولىعىمەن جابدىقتالعان. STEM-زەرتحانا, تسيفرلىق ميكروسكوپتار, ءتىپتى ۆيرتۋالدى-تسيفرلىق زەرتحانا دا بار. سونىمەن قاتار ۇلدار مەن قىزدارعا ارنالعان ەڭبەك كابينەتتەرى زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن قامتىلعان. بۇرىنعى مەكتەپتە ەڭبەككە باۋلۋ كابينەتتەرى دە بولماعان ەدى, – دەيدى گۇلميرا مىرزاتايقىزى.
وسى مەكتەپتىڭ 6-سىنىپ وقۋشىسى مۇحيت نۇرجان دا رياسىز قۋانىشىن جاسىرمادى:
ء«بىزدىڭ سىنىپتا 9 وقۋشى بار. ماعان جاڭا مەكتەپ قاتتى ۇنايدى. بۇرىنعى مەكتەپپەن سالىستىرعاندا ەكى ەسە ۇلكەن. قازىر ساباقتان تىس ۋاقىتتا انيماتسيا جاساپ ۇيرەنىپ ءجۇرمىن. مۇنداي شىعارماشىلىقپەن اينالىسۋعا مەكتەپتىڭ تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرى ۇلكەن كومەگىن تيگىزىپ وتىر. بولاشاقتا رەجيسسەر بولۋدى ارماندايمىن. فيلمدەر ءتۇسىرىپ, ونەر مەن تەحنولوگيانى ۇشتاستىرعىم كەلەدى. وسىنداي زاماناۋي مەكتەپتىڭ اشىلۋى سول ارمانعا ءبىر قادام جاقىنداتقانداي. سوندىقتان مەن ءۇشىن بۇل مەكتەپ – تەك وقۋ ورنى عانا ەمەس, بولاشاققا جول اشاتىن ۇلكەن مۇمكىندىك», دەيدى جاس جەتكىنشەك.
بىلىمگە دەگەن شىنايى ىقىلاس, زاماناۋي قۇرال-جابدىق, ىڭعايلى مەكتەپ ورتاسى – مۇنىڭ بارلىعى اۋىل بالالارى ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىك. قاراجار مەن سىچەۆكاداعى ءبىلىم وشاقتارى – اۋىل مەكتەپتەرىن جاڭا دەڭگەيگە باستايتىن ۇلگىلى جوبالار ەكەنى ءسوزسىز.
وركەندەگەن ورتالىق
ERG كومپانياسى تەك اۋىلدىق جەرلەرمەن عانا شەكتەلمەي, ءىرى وندىرىستىك ورتالىقتارداعى زاماناۋي ءبىلىم كەڭىستىگىن قالىپتاستىرۋعا دا ەرەكشە دەن قويىپ وتىر. سونىڭ جارقىن دالەلى – بيىل اقسۋ قالاسىنداعى ىبىراي التىنسارين اتىنداعى ورتا مەكتەپ كۇردەلى جوندەۋ كورىپ, ونىڭ اۋماعى اباتتاندىرىلماق. بۇل جوباعا 1,5 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان.
وسى ورايدا رۋدنىي قالاسىندا بوي كوتەرىپ جاتقان جاڭا مەكتەپتى دە ايتا كەتكەنىمىز ءجون. 2023 جىلى رۋدنىيدا
1 200 وقۋشىعا ارنالعان ق.ساتباەۆ اتىنداعى جاڭا «كەلەشەك مەكتەپتەرىنىڭ» قۇرىلىسى باستالعان ەدى. بۇل – وقىتۋ ۇدەرىسىن تسيفرلىق ترانسفورماتسيالاۋ مەن ينكليۋزيۆتى ءبىلىم بەرۋدى كوزدەيتىن «كەلەكشەك مەكتەپ» ۇلتتىق باعدارلاماسىنىڭ ءبىر تارماعى. جوبادا قاۋىپسىزدىك, موبيلدىلىك جانە قولجەتىمدىلىك تالاپتارى ەسكەرىلىپ, وقۋشىلاردىڭ شىعارماشىلىق ءارى عىلىمي قابىلەتتەرىن دامىتۋعا باعىتتالعان كەڭىستىكتەر قاراستىرىلعان. مۇندا ءداستۇرلى پاندەردەن بولەك, گيدروپونيكا, دىبىس جازۋ, ونەر, شاحمات, book-crossing, ساحنالىق ديزاين سياقتى باعىتتار ءۇشىن دە زاماناۋي كابينەتتەر مەن الاڭدار جابدىقتالعان.
رۋدنىي قالالىق ءبىلىم ءبولىمى باسشىسى تەمىرحان جايلىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل سەرىكتەستىك – قالانىڭ جانە ءوسىپ كەلە جاتقان ۇرپاقتىڭ بولاشاعىنا سالىنعان شىنايى ينۆەستيتسيا.
«قازىرگى زاماندا تسيفرلىق قۇزىرەتتىلىكتەر – ارتىقشىلىق قانا ەمەس, بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە – قاجەتتىلىك. ERG كومپانياسى وسى كۋرستاردىڭ ۇيىمداستىرىلۋى مەن قارجىلاندىرىلۋىن ءوز موينىنا الدى. ناقتىراق ايتساق, اتالعان كومپانيا 2022 جانە 2023 جىلدارى پەداگوگتەرىمىزدىڭ زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ تەحنولوگيالارىن قولدانۋ بويىنشا كۋرستاردا وقۋىن قامتاماسىز ەتتى. سونىڭ ارقاسىندا ءاربىر مەكتەپتەن 60 مۇعالىم زاماناۋي تسيفرلىق قۇرالداردى, قاشىقتان وقىتۋ ادىستەرىن مەڭگەرىپ, ينتەراكتيۆتى جابدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋدى ۇيرەندى. بۇدان بولەك, ERG كومپانياسى ءبىزدىڭ مەكتەپتەرىمىزدى زاماناۋي تسيفرلىق پانەلدەرمەن جابدىقتاۋعا ۇلەس قوستى. بۇل دا وقىتۋ تيىمدىلىگىن ايتارلىقتاي ارتتىردى. ارينە, ءبىز وسى ورايدا ق.ساتباەۆ اتىنداعى «كەلەشەك مەكتەپتەرىنىڭ» قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتقانىن دا ايتا كەتۋىمىز كەرەك. مەكتەپ بيىل قىركۇيەك ايىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. وسى ارقىلى ERG كومپانياسى وڭىرلىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جاڭا ساتىعا كوتەرىپ, الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى ناقتى ىسپەن دالەلدەپ وتىر», دەيدى رۋدنىي قالالىق ءبىلىم ءبولىمى باسشىسى تەمىرحان جايلىباەۆ.
ءبىلىم بەرۋ سالاسىنا باعىتتالعان مۇنداي جۇيەلى قولداۋلار ERG-ءدىڭ تەك شالعاي اۋىلدارعا عانا ەمەس, وندىرىستىك ورتالىقتاعى مەكتەپتەرگە دە ەرەكشە نازار اۋدارىپ وتىرعانىن كورسەتەدى. سونىڭ تاعى ءبىر ايعاعى – اقتوبە وبلىسىنىڭ حرومتاۋ قالاسىنداعى №5 مەكتەپ-گيمنازياسىنىڭ جاڭعىرتىلۋى. 2024 جىلى جۇزەگە اسقان بۇل جوبا اياسىندا جالپى 179,5 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا قۇيىلىپ, مەكتەپ كۇردەلى جوندەۋدەن ءوتتى. سىنىپ كابينەتتەرىنە ينتەراكتيۆتى پانەلدەر ورناتىلىپ, اسحانا بلوگى تولىقتاي جاڭارتىلدى. سونداي-اق سپورت جانە اكت زالدارى زاماناۋي جابدىقتارمەن تولىق قامتاماسىز ەتىلدى.
اتالعان مەكتەپتە ىسكە قوسىلعان يننوۆاتسيالىق «Codi Play» جوباسى – بۇگىنگى ءبىلىم بەرۋ تەحنولوگياسىنىڭ ۇزدىك ۇلگىسى. بۇل باستاما بالالاردىڭ جاساندى ينتەللەكت نەگىزدەرىمەن جۇمىس ىستەۋ, باعدارلاۋ, ينتەرنەت زاتتارى تەحنولوگيالارىن (IoT) مەڭگەرۋ, ينجەنەرلىك ويلاۋ مەن لوگيكالىق شەشىم قابىلداۋ قابىلەتتەرىن دامىتۋعا باعىتتالعان. ياعني بالالار كۇردەلى تەحنولوگيالاردى ويىن ارقىلى ۇيرەنىپ, بولاشاق كاسىبي داعدىلارىن قالىپتاستىرىپ جاتىر.
سونىمەن قاتار مەكتەپ بازاسىندا STEM زەرتحانالار مەن شىعارماشىلىق الاڭدار جاساقتالعان. اتاپ ايتقاندا, روبوتتەحنيكا باعىتىنداعى «Codi Play» كابينەتى, قىز بالالارعا ارنالعان «Creativity Studio» شەبەرحاناسى, عىلىمي تاجىريبەلەر جۇرگىزۋگە ارنالعان حيميا زەرتحاناسى – بارلىعى وقۋشىنىڭ قىزىعۋشىلىعىن وياتىپ, عىلىم مەن تەحنيكاعا ىنتاسىن ارتتىرۋعا ارنالعان بىرەگەي كەڭىستىكتەر.
جالپى العاندا, سوڭعى بەس جىل ىشىندە ERG كومپانياسى STEM زەرتحانالارى مەن وقىتۋ جابدىقتارىنا, ينتەراكتيۆتى پانەلدەرگە 333,9 ملن تەڭگە باعىتتاعان. بۇل – ەلىمىزدىڭ بولاشاعىن عىلىم مەن تەحنولوگيا ارقىلى وركەندەتۋدى كوزدەيتىن اۋقىمدى قادامداردىڭ ءبىرى.
مۇنىمەن قوسا, كومپانيا تاراپىنان ىسكە اسقان «ERG مەكتەپ» باعدارلاماسىن دا ەرەكشە اتاپ ءوتۋىمىز قاجەت. 2021–2023 جىلدار ارالىعىندا جۇزەگە اسقان بۇل باستاما 200-دەن استام مەكتەپتى, 60 مىڭعا جۋىق وقۋشى مەن 8 900 مۇعالىمدى قامتىدى. باعدارلاما اياسىندا پەداگوگتەر پاندىك, تسيفرلىق جانە فۋنكتسيونالدىق قۇزىرەتتەرىن دامىتىپ, زاماناۋي ءبىلىم بەرۋ ادىستەرىن مەڭگەردى. سونىمەن قاتار وقۋشىلار مەن مۇعالىمدەردىڭ ساپالى ءبىلىم رەسۋرستارىنا قولجەتىمدىلىگى دە ايتارلىقتاي ارتتى. بۇل باعدارلامانىڭ يگىلىگىن اقتوبە, قوستاناي جانە پاۆلودار وبلىستارىنىڭ مەكتەپتەرى كورىپ وتىر. جوباعا باعىتتالعان قاراجات كولەمى – 611,7 ملن تەڭگەنى قۇرايدى.
بيىلدان باستاپ بۇل باستاما جاڭاشا باعىتتا دامىپ, «ERG Mektep/School» باعدارلاماسى رەتىندە قايتا قۇرىلماق. مۇنداعى ماقسات – بالانى جان-جاقتى دامىتۋ. 2025–2026 جىلدارى وسى جوباعا 302,6 ملن تەڭگە كولەمىندە قارجى ءبولىنۋ جوسپارلانىپ وتىر. جاڭا باعدارلاما اياسىندا ءبىلىم الۋعا قاۋىپسىز ءارى قولايلى ورتا قالىپتاستىرۋ, بالانىڭ جان-جاقتى دامۋىنا ىقپال ەتەتىن ەكوجۇيە قۇرۋ, فيزيكا, حيميا, بيولوگيا, ماتەماتيكا, IT, گەوگرافيا جانە تەحنولوگيا پاندەرىن كىرىكتىرەتىن كەشەندى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ازىرلەۋ, زەرتتەۋ تاسىلدەرى مەن كوماندالىق وقىتۋ سياقتى زاماناۋي ادىستەمەلەردى ەنگىزۋ, سونىمەن قاتار وقۋشىلاردى كەلەشەكتەگى كاسىبي مۇمكىندىكتەرگە بەيىمدەۋ ماقساتىندا قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جولعا قويۋ سەكىلدى ماڭىزدى باعىتتار قاراستىرىلعان.
ERG كومپانياسىنىڭ بۇل باستامالارى – ءبىلىم سالاسىنا جاسالعان جاي قولداۋ عانا ەمەس, ەلدىڭ ينتەللەكتۋالدىق كاپيتالىنا باعىتتالعان ۇزاقمەرزىمدى ينۆەستيتسيا. ويتكەنى كەز كەلگەن قوعامنىڭ بولاشاعى – بۇگىنگى بالاعا جاسالعان جاعدايمەن ولشەنەدى. ال اۋىلدان قالاعا دەيىنگى بارلىق وڭىردە بىردەي مۇمكىندىك تۋدىرىپ وتىرعان بۇل تاجىريبە – باسقا دا ءىرى كومپانيالارعا ۇلگى بولارلىق ءىس.
