ادەبيەتتانۋدىڭ حاس تالانتى

1950 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا «پراۆدا» گازەتىندە «تاريحتى ماركستىك كوز­­قاراسپەن جازايىق» اتتى ۇرەيلى ماقالا جارق ەتە قالدى. كۇللى قازاق تا­ري­حىنا توپىراق شاشقان وسى الاپەس ماقالادا: «ەدىگە, كەنەسارى سياقتى كەرى­تارتپا حانداردى ۋاعىزداۋشىلاردىڭ باسىندا اكادەميكتەر ق.ساتباەۆ پەن م.اۋەزوۆ تۇر جانە ولاردىڭ سىبايلاستارى ە.بەكماحانوۆ, ب.سۇلەيمەنوۆ, ە.ىسمايىلوۆ, ق.جۇماليەۆ سياقتىلار كەڭەس حالقىنىڭ قاس-دۇشپاندارىن ەل­­دىڭ ازاتتىعى ءۇشىن كۇرەسكەن قاھار­مان­دار دارەجەسىنە كوتەرىپتى», دەگەن سول زامان­نىڭ بەسەنەدەن بەلگىلى يدەولوگيالىق عاي­باتتاۋلارى كەل­تى­رىلگەن.

سول-اق ەكەن, قازاقستان كومپارتياسى دا ارەكەتسىز قالماي, جازالاۋدى باستاپ جىبەردى. وسى اتتارى اتالعان تۇلعالاردىڭ ءبارى دە جازىقسىز جاپا شەكتى.

ءسويتىپ, 1950 جىلداردا قاجەكەڭنىڭ باسىنا ويراني زۇلماتتار ورنادى, پارتيادان شىعاردى, «حالىق جاۋى» رەتىندە تالقانداپ, تۇرمەگە تىقتى. تەرگەۋ كەزىندە ونىڭ ۇلتشىلدىق باعىتتاعى ەڭبەكتەرى 1940 جىلدان باستاۋ العان دەپ كورسەتتى. اقىرى 1953 جىلى ايگىلى عالىم 25 جىلعا سوتتالدى. 1955 جىلى ءوز قولىمەن جازىلعان 13 بەتتىك ارىزى قر جوعارعى سوتىندا قايتا قارالىپ, قاجەكەڭ 1956 جىلى تولىق اقتالىپ شىعادى. قۇداۋاندا, 73 بەتتىك جالا قورىتىندىسىن وقىپ وتىر­ساڭىز, عالىمنىڭ اتىلىپ كەتپەي, قالاي امان-ەسەن قالعانىنا تاڭعالاسىڭ. ءبىر جاعىنان جاستاي جەتىم قالىپ, جانىن جالداپ جەتىلگەندىگىنە, كورگەن كورازاپ قيىندىعىنا وراي قۇدايتاعالا تۋرا كەلگەن اجالدان قاققان شىعار, الايدا باستى سەبەپ – ستالين ولگەننەن كەيىن تيران-ديكتاتوردى قارالاۋ ماقساتىندا قاپاستاعىلارعا بوستاندىق بەرىلدى.

ول تەڭدىككە كونسە دە, كەمدىككە كون­بەيتىن قايسار, ۇيىڭدە جاتىپ تۇك بىتىرمەي اشتان ولگەننەن, رۋحانيات مايدانىندا ارپالىسىپ وقتان ولگەن ارتىق دەگەن قاعيدانى ۇستانىپ وتكەن جان.

جۇماليەۆ جايشىلىقتا جىبەكتەي ەسىلگەنىمەن, ادەبيەت ءۇشىن تەكەتىرەستە بۇلتاڭ-سۇلتاڭىڭدى, دىڭكەڭدى قۇرتار سىلبىرەڭ ديپلوماتياڭدى بەلدەن ءبىر-اق باساتىن. ويىنداعىسىن ءوتىڭ جارىلىپ كەتسە دە ومىرىپ ايتپاي تىنبايتىن. قاجەكەڭمەن كوزى تىرىسىندە اشىق ايقاسقا بارا الماي, قايتىس بولعاننان كەيىن ايىزى قانا عايباتتاپ جۇرگەندەرگە مۇسىركەي قارايسىڭ دا قوياسىڭ. تالاي قان-قاساپتى باستان كەشكەن قاجىم ماقپالعا ورالىپ, قوبديشادا ساقتالعان بولات قانجارداي قىلپىپ تۇراتىن. جاراتقان يە مۇنىڭ ءومىرىنىڭ جارتىسىن قىزىققا, جارتىسىن شىجىققا جازعانى نەسى ەكەن؟

50-جىلدارى «ۇلتشىل» دەگەن جالعان جالامەن بەلگىلى ابايتانۋشى, پروفەسسور قايىم مۇحامەدحانوۆ تا تالاي جىلعا سوتتالادى. تاعدىردىڭ جازۋىمەن قايىم قارلاگتا قاجەكەڭمەن بىرگە بولادى. ستالين ولگەننەن كەيىن, جىلىمىق جىلدارى قايىم دا تۇرمەدەن بوساپ ەلگە كەلەدى. كەيىن مۇقالماس مۇحامەدحانوۆ قاجىم جۇماليەۆتىڭ  اباقتىداعى ادام سەنبەس ەرلىگىن ايتىپ كەتكەنىنە شۇكىر دەيمىز...

قاجەكەڭ جەتى اتاسىنان بەرى جىلىك مايى ۇزىلمەگەن جۋان تۇقىمنان ەمەس, باسىنان باتەڭكەسىنە دەيىنگى بەك­زاتتىق, دەگدارلىقتى ول جۇرە بارا ءوزى قالىپتاستىردى. قاجىم دا سوناۋ ارىپ-اشىپ جۇرگەن, جەتىمدىك كورگەن بالا شاعىندا قۇشاعىنا الىپ, قاراتۇنەكتەن قايىرلى ساپارىنا جول اشىپ بەرگەن سەيىتقالي مەڭدەشەۆ پەن حاميت جانىبەكوۆتى ءپىر تۇتىپ ءوتتى دەسە دە بولادى. بالا قاجىمنىڭ وقۋعا تۇسە الماي ەكى اي بوسقا ساندالىپ, ەلگە قايتقان اۋىلداس بالالارعا ىلەسپەي, بەيتانىس ورىنبور قالاسىندا جال­عىز قالۋى, اقىرى ومىردەن ءتۇڭىلىپ, وزەننىڭ جارقاباعىنان سەكىرىپ ولۋگە بەكىنىپ وتىرعان, جالاڭاياق, جالاڭباس, البا-جۇلبا جۇدەۋ ءساتى قانداي ايانىشتى! سول مەزەتتە عايىپتان – تايىپ كەڭەس قىزمەتىندە ابدەن شىڭدالعان جاس قايراتكەر حاميت جانىبەكوۆ كەزدەسىپ, قيقار بالانى رايىنان قايتارىپ, اقىلىن ايتىپ, جۋىندىرىپ-شايىندىرىپ, قازاق اۆتونوميالىق رەسپۋبليكاسى اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى سەيىتقالي مەڭدەشەۆكە جىبەرۋىن قاجەكەڭ بەرتىندە «جايساڭ جاندار» دەگەن كىتابىندا كوڭىلى ەلجىرەپ, كوز جاسى مولدىرەپ وتىرىپ توگىلدىرە سۋرەتتەيدى.

جوعارى لاۋازىمدى ۇلىق سەيتاقاڭ قاجىمدى مەيىرلەنە قابىلداپ, قوناق ەتىپ, كيىندىرىپ, اكەسىندەي قامقورلاپ, وقۋعا قابىلداتتىرادى. وقۋ ىزدەپ تال­پىنعان «قارا بالانى» ەكى اي قاڭعىتىپ, ءزابىر بەرگەن, ەرەسەك بالالاردى وقۋعا قابىلداۋ ءبولىمىنىڭ قىزمەتكەرى ەرعالي شوقانوۆتى سەيىتاقاڭ جاي سوزىمەن-اق سىلەيتە سوعىپ, اياۋسىز تۇقىرتقانىنا ايىزىڭ قانادى.

سول قيىن كەزەڭدە س.مەڭدەشەۆ پەن ح.جانىبەكوۆتىڭ جولىعۋى بالا قا­جىمعا قاپيادا ۇشىراسقان قىزىر­عالايسسالامنان كەم بولعان جوق. سەيىت­قالي مەڭدەشەۆتىڭ: «جالعىز-اق اقىلىم – ادال بول, العان ءبىلىمىڭدى حالقىڭ ءۇشىن جۇمسا», – دەگەن وسيەت-ءسوزىن قاجەكەڭ ءومىر بويى يمانشارتتاي جاتتاپ, بوي­تۇمارداي ساقتاپ وتكەنى اقيقات.

«بۇل دۇنيە – ىستەگەنىڭ وزىڭە ءدال سولاي جاڭعىرىعىپ جاۋاپ بەرەتىن تاۋ سياقتى» دەگەن عوي ج.رۋمي. سوناۋ س.مەڭ­دەشەۆتەردەن قامقورلىق كورگەن, كەشەگى س.سەيفۋللين, س.اسفەندياروۆتاردان ءدارىس العان قاجىم دا وسى ۇستازدارىنا قارىز بوپ قالماي, تالاي دارىننىڭ باعىن اشتى. ول الاش الىپتارى سياقتى, بالالىعىن جەتىمدىك-جوقشىلىقتا, بوز­بالالىق شاعىن تاپشىلىق – تار­شىلىقتا, وردا بۇزار كەمەل شاعىن تۇر­مە-قاپاستا وتكىزىپ, ابدەن كوك بولاتتاي سۋارىلىپ شىقتى.

قايسار بالانى كورگەن ءبىر سىنشى: «تەنتەك بولسا, تەرىس كەتپەس. ادام بولاتىن بالانىڭ الدى جاعى كوكشىل كەلەدى» دەۋشى ەدى بۇرىنعىلار. كوزىنىڭ وتى ءتاۋىر ەكەن», دەگەن ەكەن.

ەسىك شاندۋلى, ءسوز اڭدۋلى كەزدەردىڭ وزىندە قاجىم باستاعان ءىسىمدى ابىرويمەن اياقتاپ جەڭىپ شىعامىن, نە كەۋدەدەگى شىبىن جاندى بەرىپ تىنامىن دەپ ارەكەت ەتكەن قايسار عالىم, قۋاتتى ەرۋديتسيانىڭ يەسى ەدى. ول ءومىرىنىڭ وتىز بەس جىلىن وقى­تۋشىلىق قىزمەتكە ارنادى, ءبىر عاجابى شا­كىرتتەرىنىڭ بارلىعى دا ادەبي ءبىلىمدى قا­جىم­نىڭ ءوز وقۋلىعى ارقىلى الىپ شىقتى.

جۇماليەۆتىڭ شاكىرتى, داۋىلپاز اقىن حاميت ەرعاليەۆ ءبىر ەستەلىگىندە بىلاي دەيدى: «ورالدىڭ رابفاگىندا وقىپ جۇرگەن كەزىمدە, وسىنداعى ءوزىم شىعاراتىن «جاس قالام» دەگەن قا­بىرعا گازەتىنە ولەڭدەرىمدى جاريالاپ ءجۇردىم. جوعارعى كلاستارعا ساباق بەرۋ ءۇشىن كەلىپ-كەتىپ جۇرەتىن ورال پەدين­س­تيتۋتىنىڭ مۇعالىمى قاجىم جۇماليەۆ بىردە كلاستاردى ارالاپ ءجۇرىپ, مەنىڭ ولەڭىمدى كورىپتى. ءبىر كۇنى ساباق ۇستىندە مەنى ديرەكتور شاقىردى. ديرەكتور بولمەسىندەگى قارا ديۆاندا سۇلۋشا قوڭىر ءجۇزدى, وتكىر كوزدى ءبىر جىگىت سىرت كيىممەن وتىر ەكەن. قۇلاقشىنى, ۆەنگەركاسى, ءتىپتى ەتىگىنىڭ قونىشى دا وڭكەي ءبىر قارا جالدى تورى ق ۇلىننىڭ تەرىسىنەن تىگىلىپتى. مەن «اسسالاۋ...» دەي بەرگەنىمدە, ول سالەمىمدى اياقتاتپادى, قۇددى مەنىمەن تا­لايعى تانىستاي, «كەل, حاميت!» دەپ, قاسىنان ورىن ۇسىندى. ءسويتتى دە: ء«وزىڭ اقىن ەكەنسىڭ عوي!», دەپ مەنى كوكتەن ءبىر-اق شىعاردى. ودان سوڭعى اڭگىمە ۇزاققا بارمادى. ءسويتىپ, مەن ينستيتۋتتىڭ ادەبي ۇيىرمەسىنە دە قاتىساتىن بولدىم. ءبىزدىڭ كوركەم ءسوز دۇنيەسىنە ەتەنە ەنۋىمىز قاجەكەڭنىڭ ارقاسىندا وسىلاي باستالىپ كەتتى...» مىنە, ايگىلى حاماڭ, حاميت ەرعاليەۆ العاشقى ۇستازى تۋرالى وسىلاي سىر اقتاردى.

جۇماليەۆ ورال پەداگوگيكا ينس­تيتۋتىندا ساباق بەرە ءجۇرىپ, باتىس اي­ما­عىنداعى جاس اقىن-جازۋشىلاردى شوقتاي ءۇيىرىپ الىپ, قالامدارىن ۇش­­تايدى. سونداي-اق ول وسى وڭىردە بەل­سەندى شىعارماشىلىق ورتا قالىپ­تاس­تىرىپ, ءوزى ورالداعى جازۋشىلار وداعى فيليالىنىڭ توراعاسى بولىپ سايلانادى. كەيىننەن قازاق پوەزياسى مەن پروزاسىنىڭ پارقى مەن نارقىن كوتەرگەن پارمەندى اقىن-جازۋشىلار: قاسىم امانجولوۆ, جاردەم تىلەكوۆ, ساعىنعالي سەيىتوۆ, حاميت ەرعاليەۆ, ابدوللا جۇماعاليەۆ, تاعى دا باسقا ونەر ورەندەرى قاجەكەڭ­نىڭ ارقاسىندا سول ورال توپىراعىنان تۇلەپ ۇشقان تەمىرقانات تالانتتار بولاتىن.

وسى ورالداعى ادەبي ۇيىرمە تۋرالى ايتا كەلىپ, قاجەكەڭ: «ابدوللا قاي ولەڭىن بولسىن جانىن سالا جازاتىن دا جانە بەرىلە وقيتىن دا. كەيبىر ولەڭدەرىن كوزىنەن جاسىن تامىزا وقىپ, «قاجە-اۋ, ەندى قايت دەيسىڭ, وسى پوەزيا ەمەس پە؟», – دەپ جىلاپ تا جىبەرەتىن», دەپ, جاھاندىق سوعىستا جاستاي وپات بولعان, جالىندى اقىن ابدوللا جۇماعاليەۆتى دە ەسكە الا كەتەدى.

اسقان شەشەندىك, ۇشان-تەڭىز بىلىم­پازدىق, تەمىردەي لوگيكا, مىزعىماس پرينتسيپ, ءوز باعىت-باعدارىنان ولسە دە ايرىلماۋ – جۇماليەۆتى تالاي قاۋىپتى اران, وتكەلەكتەردەن اۋپىرىمدەپ امان الىپ ءوتتى. ەردىڭ ەرى, ەگەۋدىڭ سىنىعى, الدى داۋىل, ارتى قۇيىن ارۋاقتى بي­لەردىڭ سارقىتى قاجەكەڭ ادەبي مۇرا – ۇلتتىڭ رۋحاني ماتريتساسى ەكەنىن العاش بايقاعانداردىڭ ءبىرى. يدەيا جولىنداعى ادامنىڭ سىرت ارەكەتى زامان تۇرىنە قاراي وزگەرگەنى­مەن, ىشكى مۇددەسى سول كۇيىندە قالا بەرمەك. ايگىلى عالىم دا وسىلاي ارەكەت ەتتى, كە­ڭەس­تىك يدەولوگيانى مويىنداعانداي بولا تۇرا, باي ادەبي مۇرامىزدىڭ بويىنا قان قۇيىپ, ولاردى تىرنەكتەپ ءجۇرىپ تاۋىپ, ساپقا ءتىزىپ, ادەبيەت تەورياسىنىڭ تۇتاس ءبىر جۇيەسىن جاساپ كەتتى.

اسىرەسە ماحامبەتتانۋشى عالىم جۇماليەۆ بۋنتار اقىننىڭ ولەڭدە­رىن ەل ىشىنەن جاياۋ-جالپىلاپ ءجۇرىپ جيناپ, ونى تەكستولوگيالىق قالىپقا ءتۇسىرىپ, وقىرمان قولىنا ۇستاتىپ كەتۋى ەرلىككە پارا-پار ەدى. اباي اتىن­داعى قازپي-دە ءدارىسىن تىڭداعان شاكىرت­تەرىنىڭ ايتۋىنشا, پروفەسسور قاجىم جۇماليەۆ ماحامبەت پوەزياسىن جاتقا ايتىپ, سورعالاتا, نوسەرلەتە توگە كەلىپ: «كوردىڭدەر مە, ماحامبەت ولەڭدەرىنەن قان ءيىسى اڭقىپ تۇر عوي!», دەيتىن كورىنەدى.

قاجەكەڭ تاعى ءبىر ءسوز ورايىندا بىلايشا شەشىلەدى: ء«بىز ماحامبەتتىڭ قابىرىن عانا تابۋ ءۇشىن ۇزاق جىلدار بويى ىزدەستىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدىك, سول وڭىردە كەيدە ايلاپ ءجۇرىپ, تالاي ادامدارعا سۇراۋ دا سالدىق. ونىڭ ءبىر جەڭىلدىگى – اقىننىڭ ولگەن جەرى دە, بەيىتى دە بۇرىننان بەلگىلى بولاتىن. بىراق سول بەيىتتىڭ ىشىندە قايسىسى ماحامبەتتىڭ قابىرى ەكەندىگىن ايقىنداۋ قيىن بولدى. ماحامبەتتىڭ مولاسىن ءدال بىلەتىن, ونىڭ ولگەن جەرىندە تۋىپ-وسكەن بەكتۇرعان قارت تۋرالى حاباردى ءبىز 1951 جىلى الساق تا, ونىڭ ءوزىن تابۋ وڭايلىققا سوقپادى. بەكتۇرعان ءوز ەلىنەن كوشىپ كەتىپ, قايدا جۇرگەنى بەلگىسىز بولدى. تەك 1958 جىلى ونىڭ بالاسى قۇراق بەكتۇرعانوۆ ارقىلى عانا اقىننىڭ قابىرىن تاۋىپ, 1959 جىلى باسىنا ەسكەرتكىش قويعىزدىق».

« ۇلىق بولساڭ – كىشىك بول!», دەگەن وسى-اۋ, ءوزىنىڭ سول سالاداعى قۇمىرسقا بەينەتىن ايباراق قىلماي, ەلەۋسىزدەۋ ءسوز ەتە كەتەدى.

ايتپەسە, حالىق مۇراسىن جيناپ, زەرتتەۋدە قاتاڭ تىيىمعا تايسالماي, تەپەرىش اتاۋلىنى سۋداي سىمىرگەن سابازدىڭ ءبىرى – تاعى دا قاجەكەڭ ەدى-اۋ!

اكادەميك جۇماليەۆ ەلىمىزدە ادەبي كادرلاردى دايارلاۋدا ولشەۋسىز ەڭبەك ءسىڭىردى. ونىڭ جەتەكشىلىگىمەن 32 ادام عىلىم كانديداتى, 8 ادام عىلىم دوكتورى دارەجەسىن الدى. سونداي-اق قاجەكەڭ ورتالىق ازيا ادەبيەتشىلەرىنەن دوكتورلار دايارلاۋ ىسىنە دە زور قولعابىس ەتىپ, وزبەك, قىرعىز, باشقۇرت, قاراقالپاق ادەبيەتشىلەرى دە الگىندەي جوعارى عى­لىمي دارەجەلەرگە يە بولادى.

قاجەكەڭنىڭ تاعى ءبىر تالانتتى شا­كىرتى – مارقۇم كەشەگى ابايتانۋشى مەكەمتاس مىر­زاحمەت ۇلى. مەكەڭ كەيىن: «قاجىم جۇماليەۆتىڭ قاسقايا قايرات كورسەتۋىنىڭ ارقاسىندا مەن عىلىم كانديداتى اتاعىنا يە بولىپ, ەڭ باستىسى, تاقىرىبىمدى ودان ءارى جالعاستىرىپ اكەتۋگە جولىم اشىلدى», دەپ ەسكە العانى بار.

1941 جىلى سوعىس تۇتەپ تۇرعان ۋا­قىتتا «قىرىمنىڭ قىرىق باتىرىن» التى اي بويى جىرلايتىن اتاقتى مۇرىن جىراۋدى الماتىعا الدىرىپ, كەيدە كىلتىڭ ەتىپ جىرلاماي قوياتىن جىر دارياسى­نىڭ كوڭىلىن تاۋىپ, الپىس-جەتپىس مىڭ جول­دىق عالامات دۇنيەنى جازىپ الۋدا دا, جار­قىن ءجۇزدى, وتكىر ءتىلدى, جاس­تى دا, جاسامىس­تى دا ءوز اۋەنىمەن الىپ كەتەتىن قاجىم جۇماليەۆتىڭ ءرولى زور.

سونداي-اق قاجەكەڭ 1963 جىلى 18 قازاندا «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە «يساتايدىڭ بەيىتى جايىندا» دەگەن ما­قالا جاريالاپ, باتىردىڭ بەيىتىن تاۋىپ,­ باسىنا ەسكەرتكىش ورناتۋ ماسەلەسىن كو­تەردى. جۇماليەۆتىڭ قۇس جولىنداي شا­ڭىتىپ جاتقان عىلىمي داڭعىلىنا كوز سالساق, «قازاق ەپوسى مەن ادەبيەتى تاري­حىنىڭ ماسەلەلەرى», «ادەبيەت تەورياسى», ء«XVI–حىح عاسىرداعى قازاق ادەبيەتى», «ماحامبەت», «ابايعا دەيىنگى قازاق پوە­زياسى جانە اباي پوەزياسىنىڭ ءتىلى», ت.ب. ىرگەلى ەڭبەكتەرى ايشىقتى, دارا كورىنەدى.

1940 جىلى قاجەكەڭ قازاق توپى­­را­عىندا تۇڭعىش رەت XVIII–XIX عا­سىر­­دا­عى ادەبيەت تاريحىنان ديسسەرتا­تسيا قور­عادى. بۇكىل ەكى عاسىرداعى ادەبي مۇرا­لار­دىڭ كەز كەلگەن تۇسىنان – تولعاۋلار مەن ­جىرلاردان, باتىرلىق ەپوستارى مەن ماحاببات داستاندارىنان ۇزاق-ۇزاق ۇزىندىلەردى جاتقا وقىپ تالداعاندا, تاڭ­دانباعان جان قالماپتى.

1946 جىلى تاعى دا توپ جارىپ, اباي پوەزياسىنىڭ تىلىنەن دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىن لەنينگرادتا قورعايدى. بۇل قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىندا بەتبۇرىس جاساعان عاجاپ جاڭالىق بولدى. كۇللى تۇركىتىلدەس حالىقتار ىشىنەن قاجەكەڭ تۇڭعىش رەت ومبىلاسا دا, ويسىراتا تۇرىپ ادەبيەتتانۋ عىلىمى داڭعىلىن سالىپ بەردى.

عالىمدى قازاقستاننىڭ بار ءوڭىرى, جوعارى مەكتەپ پەن ورتا مەكتەپ ۇستاز­دارى قادىرلەپ, سىيلادى. 1968 جىلى ادەبيەتتانۋدىڭ حاس تالانتى, ورتەڭنەن قالعان ءور تۇلعا قاجىم جۇماليەۆ دۇنيە سالدى. بەۋ, دۇنيە-اي, عىلىم اكادە­ميا­سىنىڭ, قازاق پەداگوگيكا ينستي­تۋتىنىڭ, جازۋشىلار وداعىنىڭ سامالا زالدارىندا اكادەميك, عۇلاما ۇستاز, جازۋشى ءھام اقىن, ادەبي مۇرانى ىزدەۋدىڭ جيھانگەرى ءارى رۋحانيات ساردارى اياۋلى قاجەكەڭنىڭ, قاجىم جۇماليەۆتىڭ اق باتاسى, كاۋسار تىلەگى, ۇلگىسى مەن وسيەتى, ءتالىم-تاربيەسى, شەشەندىكپەن نوسەر­لەتكەن ءدارىسى «ۇلت تۇرعاندا مەن ۇمىتىلمايمىن!» دەگەن دانالىقتى سەزدىرىپ تۇردى.

جۇماباي قۇليەۆ,

جۋرناليست