فوتو: اشىق دەرەككوز
مىسالى, 2024 جىلى قىزىلوردا وبلىسىندا تەمپەراتۋرا 45°C-قا جەتىپ, بۇل وڭىردەگى سوڭعى وتىز جىلداعى ەڭ جوعارى كورسەتكىش رەتىندە تىركەلدى.
مۇنداي كۇندەرى جىلۋ سوققىسى, سۋسىزدانۋ, جۇرەك-قان تامىر جۇيەسى اۋرۋلارى سىندى دەرتتەر ءجيى كەزدەسەدى. دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنشە, اپتاپ كۇندەرى اسىرەسە قارتتار, بالالار, جۇكتى ايەلدەر مەن سوزىلمالى اۋرۋلارى بار ادامدارعا ەرەكشە قاۋىپ تونەدى. قازاقستاندا دا اۋرۋحاناعا جاتقىزىلاتىندار سانى جىلدان جىلعا ارتىپ كەلەدى. مىسالى, تۇركىستان وبلىسىندا 2023 جىلعى جاز مەزگىلىندە 60-تان استام ادام كۇن ءوتۋدىڭ جانە جىلۋ سوققىسىنىڭ بەلگىلەرىمەن ەمحاناعا جەتكىزىلگەن.
ادام اعزاسى شامادان تىس ىستىقتى كوتەرە المايدى. تەمپەراتۋرا +35°C-تان اسقاندا تەرى ارقىلى جىلۋ بەرۋ پروتسەسى باياۋلاپ, ىشكى تەمپەراتۋرانى تۇراقتى ۇستاۋ ءۇشىن اعزا تەر ءبولۋدى كۇشەيتەدى. الايدا تەرمەن بىرگە جوعالاتىن سۇيىقتىقتىڭ ورنى تولتىرىلماسا, بۇل جاعداي سۋسىزدانۋعا اكەلەدى. سونىمەن قاتار جۇرەك سوعىسى جيىلەپ, قان قىسىمى اۋىتقۋى مۇمكىن. اپتاپ كۇندەرى تىنىس الۋ قيىنداپ, اسىرەسە دەمىكپە مەن جۇرەك جەتىسپەۋشىلىگىمەن اۋىراتىندار ءۇشىن اۋاداعى وزون مەن شاڭ بولشەكتەرىنىڭ ارتۋى قوسىمشا قاۋىپ تۋدىرادى.
جىلۋ سوققىسى كەزىندە دەنە قىزۋى كەنەتتەن 40°C-قا دەيىن كوتەرىلۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا ادام ەستەن تانىپ, جۇرەك توقتاۋى نەمەسە ميدىڭ زاقىمدانۋى سەكىلدى اۋىر اسقىنۋلار بولۋى ىقتيمال. مۇنداي جاعدايدا جەدەل مەديتسينالىق كومەك قاجەت.
اپتاپتان قورعانۋدىڭ ءتيىمدى جولدارى:
- اعزا تەمپەراتۋراسىن تۇراقتى ۇستاۋعا تىرىسىڭىز.
ساعات 11:00-دەن 17:00-گە دەيىن اشىق كۇن استىندا ۇزاق جۇرمەۋگە, مۇمكىن بولسا, دالاعا شىقپاۋعا تىرىسىڭىز. - كيىم تاڭداۋعا ءمان بەرىڭىز.
اشىق ءتۇستى, جەڭىل, تابيعي ماتالاردان تىگىلگەن كيىمدەرگە باسىمدىق بەرىڭىز. كۇننەن قورعايتىن باس كيىم مەن كوزىلدىرىك كيۋ پايدالى. - سۋ ءىشۋدى ۇمىتپاڭىز.
كۇنىنە كەمىندە 2,5–3 ليتر تازا سۋ ىشكەن ءجون. كوفەين, ءتاتتى گازدالعان سۋسىندار مەن الكوگول اعزادان سۋدى ودان ءارى شىعاراتىندىقتان, ولاردان باس تارتقان دۇرىس. - تاعام راتسيونىن جەڭىلدەتىڭىز.
اۋىر, مايلى, قۋىرىلعان تاعامداردىڭ ورنىنا كوكونىس, جەمىس-جيدەك, سورپا, ايران, مينەرالدى سۋ سياقتى ونىمدەردى تۇتىنۋ ۇسىنىلادى. بۇل تاعامدار دەنەنى سالقىنداتىپ, اسقورىتۋعا جۇكتەمەنى ازايتادى. - ءۇي جاعدايىندا جىلۋدى شەكتەڭىز.
كۇندىز تەرەزەلەردى جاۋىپ, جارىق وتكىزبەيتىن پەردە قولدانىڭىز. ەگەر كونديتسيونەر بولماسا, جەلدەتكىشتى ءتيىمدى ورنالاستىرىپ, تۇندە اۋا سالقىنداعاندا تەرەزە اشىپ جەلدەتۋدى قامتاماسىز ەتىڭىز. - ەلەكتر قۋاتىن ۇنەمدەڭىز.
سالقىنداتقىش قۇرىلعىلاردى ءتيىمدى پايدالانۋ ارقىلى ەلەكتر جۇيەسىنە تۇسەتىن جۇكتەمەنى ازايتۋعا بولادى.
قارتتار, بالالار, جۇرەك نەمەسە بۇيرەك اۋرۋلارىمەن اۋىراتىن ادامدار جاز ايلارىندا الدىن الا دارىگەردەن كەڭەس الىپ, ەمدىك شارالاردى باقىلاۋدا ۇستاۋى قاجەت.
ەگەر باس اينالۋ, قاتتى شولدەۋ, السىزدىك, جۇرەك سوعىسىنىڭ جيىلەۋى سياقتى بەلگىلەر بايقالسا, بۇل – جىلۋ سوققىسىنىڭ نىشانى بولۋى مۇمكىن. مۇنداي جاعدايدا دەرەۋ كولەڭكەگە نەمەسە سالقىن جەرگە بارىپ, سۋ ءىشىپ, دارىگەر شاقىرۋ قاجەت.
اپتاپ ىستىق – جاي عانا تابيعي قۇبىلىس ەمەس, بۇل – قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەسى. اۋا رايىنىڭ جىل سايىن ىسىپ كەلە جاتقانىن ەسكەرسەك, بۇعان دايىن بولۋ – ءار ادامنىڭ, ءار وتباسىنىڭ, ءار مەكەمەنىڭ جاۋاپكەرشىلىگى. ساقتىق شارالارىن ءبىلىپ, دەنساۋلىقتى ءبىرىنشى ورىنعا قويعان جاعدايدا, جاز مەزگىلىن قاۋىپسىز ءارى جايلى وتكىزۋگە بولادى.
جانەل تولەۋبەكوۆا, ەۇۋ ستۋدەنتى
