فوتو: primeminister.kz
فورۋم ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستارداعى ماڭىزدى كەزەڭ – يننوۆاتسيالار, ونەركاسىپتىك ءوسۋ مەن تۇراقتى ترانسشەكارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ كاتاليزاتورى بولۋدى ماقسات ەتەدى. وسىلايشا, قازاقستان مەن يتاليا اراسىنداعى لوگيستيكا, ساۋدا, ونەركاسىپتىك جوبالار مەن جەتكىزۋ تىزبەگىن دامىتۋ ماسەلەسىن تالقىلاۋ ءۇشىن نەگىزگى الاڭعا اينالادى. بۇل – بىلتىر ميلاندا باستالعان جانە بيىل كۇزدە ميلاندا وتەتىن كەلەسى كەزدەسۋدە اياقتالاتىن كەڭ ستراتەگيالىق باستامانىڭ ماڭىزدى قادامى. فورۋم جاھاندىق جەتكىزۋ تىزبەگىنىڭ نەگىزگى سەكتورلارىندا يتاليا مەن قازاقستان اراسىنداعى ۇزاقمەرزىمدى ىنتىماقتاستىقتى قۇرۋعا باعىتتالعان ءورشىل جول كارتاسىنىڭ ورتالىق كەزەڭى بولادى دەپ كۇتىلەدى.
ءىس-شارا ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلاۋ, ىسكەرلىك بايلانىستاردى نىعايتۋ جانە قوسىلعان قۇن تىزبەگى بويىنشا – لوگيستيكا مەن ونەركاسىپتىك كووپەراتسيادان باستاپ جوعارى تەحنولوگيالار مەن «جاسىل» ەنەرگەتيكاعا دەيىنگى بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە قوسۋ ءۇشىن ماڭىزدى الاڭعا اينالدى. ناتيجەسىندە, فورۋم اياسىندا جالپى سوماسى 180 ملن ەۋرونى قۇرايتىن 10 مەموراندۋمعا قول قويىلدى. جوبالار ستراتەگيالىق سالالاردى قامتيدى – ماشينا جاساۋ, مۇناي حيمياسى, اۋىل شارۋاشىلىعىن قايتا وڭدەۋ, مەتاللۋرگيا, لوگيستيكالىق ۇدەرىستەردى تسيفرلاندىرۋ, سونداي-اق قازاقستاندا بىرلەسكەن وندىرىستەر قۇرۋ ارقىلى ەۋروپا, ورتالىق ازيا مەن قىتاي نارىعىنا شىعۋ.
«فورۋم ساۋدا-ەكونوميكالىق ارىپتەستىكتى نىعايتۋدىڭ نەگىزگى الاڭىنا جانە جاھاندىق وزگەرىستەر جاعدايىنداعى ستراتەگيالىق ديالوگكە ۇمتىلىستىڭ سيمۆولىنا اينالدى. قازاقستان يتاليامەن جان-جاقتى, پراگماتيكالىق جانە ۇزاقمەرزىمدى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ەرەكشە ءمان بەرەدى. ءبىز تەك ساۋدانى كەڭەيتىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار جاھاندىق لوگيستيكا قايتا قۇرىلىپ, پروتەكتسيونيزم مەن الەمدىك ەكونوميكانىڭ تسيفرلانۋى كۇشەيىپ جاتقان كەزدە حالىقارالىق جەتكىزۋ تىزبەكتەرىنىڭ تۇراقتىلىعىن قامتاماسىز ەتۋگە قابىلەتتى تۇراقتى ءارى يننوۆاتسيالىق ەكوجۇيە قالىپتاستىرىپ جاتىرمىز», دەگەن ساۋدا جانە ينتەگراتسيا ءمينيسترى ارمان شاققاليەۆ فورۋم قازاقستان مەن يتاليا اراسىنداعى ەكونوميكالىق قاتىناستاردىڭ جاڭا كەزەڭى باستالعانىن بىلدىرەتىنىن ايتتى.
«قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگىنىڭ» باسقارما توراعاسى اللەن ءشايجۇنىسوۆ فورۋم اياسىندا CDP Cassa Depositi كوپجاقتى ينستيتۋتتار مەن مەملەكەتتىك دامۋ بانكتەرىن قارجىلاندىرۋ ءبولىمىنىڭ باسشىسى دەۆيد پەترانجەليمەن كەزدەستى. قوس تاراپ يتاليانىڭ «SACE» ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگىمەن («SACE» CDP كومپانيالار توبىنا كىرەدى) ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى كۇشەيتۋ ماسەلەسىن العا تارتتى.
«قازاقستان مەن يتالياعا بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرۋ ءۇشىن بار مۇمكىندىك جاسالعان. بۇل – جان-جاقتى دامىپ, جاھاندىق نارىقتاردى باعىندىراتىن جول. ودان ءبارىمىز دە ۇتامىز. ءبىزدىڭ ەلگە بۇل تەحنولوگيالار مەن ەۋروپالىق جەتكىزۋ تىزبەكتەرىنە شىعۋ بولسا, يتالياعا – شيكىزاتقا تىكەلەي ءارى تۇراقتى تۇردە قول جەتكىزۋ ارقىلى ءوندىرىس قۇنىن تومەندەتۋ مۇمكىندىگى. ءبىز قازاقستاندا بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋعا نيەتتى يتاليالىق كومپانيالارعا جان-جاقتى قولداۋ كورسەتۋگە دايىنبىز», دەيدى «قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگىنىڭ» باسقارما توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ايان بەكتىباەۆا.
وتكەن جىلى «قازاقستاننىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگى» مەن يتاليانىڭ ەكسپورتتىق-كرەديتتىك اگەنتتىگى «SACE» ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويعان ەدى. قۇجات قازاقستان مەن يتاليا اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە, ورتالىق ازيادا بيزنەس جۇرگىزۋگە نيەتتى يتاليالىق كومپانيالاردى قولداۋعا, سونداي-اق قازاقستاندىق كاسىپورىنداردىڭ يتاليا نارىعىنا شىعۋىن جانە وندا تۇراقتى تۇردە ساۋدامەن اينالىسۋىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.
جالپى, فورۋم اياسىندا كەلەلى كەلىسسوزدەر ءوتىپ, بىرقاتار ماڭىزدى باستامالاردىڭ العىشارتى دا قالىپتاسىپ جاتتى. حالىقارالىق سپيكەرلەردىڭ سوزىنە قاراساق, الەم ءدال قازىر بەيبىت جولمەن قالىپتاساتىن دامۋ مودەلىنە, تىعىز ءارى ادال ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناسقا اسا مۇقتاج. بۇل ورايدا قازاقستاننىڭ ءتيىمدى تالقى الاڭىن ۇسىنىپ, اراعايىندىق تانىتۋىن ساراپشىلار وتە جوعارى باعالايدى. فورۋم اياسىندا جاڭا كوللابوراتسيالار قۇرىلىپ, بىرلەسكەن جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋدىڭ ەگجەي-تەگجەيى پىسىقتالدى. تالقى الاڭىنا جيىلعان سپيكەرلەر نەگىزىنەن تەحنولوگيا مەن تاۋار الماسۋ ماسەلەلەرىنە ايىرىقشا نازار اۋداردى. فرانتسيالىق كاسىپكەر پەر مورەننىڭ ايتۋىنشا, فرانتسيا قازاقستانمەن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىقتى ورىستەتۋگە قۇلشىنىپ وتىر.
ء«بىز اسىرەسە اتوم ەنەرگەتيكاسى, سيرەك جەر مەتالدارىن وڭدەۋ, فارماتسەۆتيكا باعىتتارىندا ۇلكەن الەۋەت بار دەپ ەسەپتەيمىز. «Servier», «Sanofi» كومپانيالارىمەن كەلىسىمدەرگە قول قويىلدى, سونداي-اق زەرتتەۋ سالاسىندا «Paris-Saclay» ۋنيۆەرسيتەتىمەن مامىلە ورنادى. سونىمەن قاتار تسيفرلى تەحنولوگيالار, بۇلتتى شەشىمدەر جانە جاساندى ينتەللەكت باعىتتارىندا دا ارىپتەستىكتى دامىتىپ جاتىرمىز», دەيدى كاسىپكەر.
يتاليالىق قارجى كوميسسياسىنىڭ توراعاسى ماركو وسناتونىڭ ايتۋىنشا, قازاقستان مەن يتاليا قارىم-قاتىناسى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلدى دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار.
ء«بىز يتاليالىق تاۋارلار ءۇشىن قازاقستاننىڭ دا ماڭىزدى نارىققا اينالعانىن قالايمىز. قازىر يتاليا – قازاقستاننىڭ بەسىنشى ساۋدا سەرىكتەسى. نەگىزىنەن اگروونىمدەر, ديزاين, جوعارى تەحنولوگيالار مەن لوگيستيكالىق قۇرالدار ەكسپورتتالادى. بۇگىن ينفراقۇرىلىم جانە ەنەرگەتيكا سالالارىنداعى ستراتەگيالىق جوبالار بويىنشا مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى», دەيدى.
سىرتقى ساياسات پەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەسى دە تالقىدان تىسقارى قالعان جوق. سان الۋان تاقىرىپتى جالاۋ ەتكەن سەسسيالاردىڭ قورىتىندىسى ورتاق تۇجىرىمعا كەلىپ تىرەلەدى, ول – الەمدى بەيبىتشىلىككە باستايتىن جانە قاۋىپسىز كەلەشەكتى قالىپتاستىراتىن جالعىز جۇيە دەموكراتيا ەكەنى عانا.
«پرەزيدەنت ايتىپ وتكەندەي, قازىر الەمدە ەلۋ شاقتى ەل قارۋلى قاقتىعىستارعا ۇشىراپ وتىر. سايكەسىنشە, ول وسىنداي قاقتىعىستاردىڭ 19 ترلن دوللار كولەمىندە شىعىن كەلتىرگەندىگىن بەكەر ايتقان جوق. قازاقستان تاۋەلسىزدىك العالى بەرى كەز كەلگەن كەلىسپەۋشىلىكتى بەيبىت ۇستانىممەن شەشۋ كەرەك دەگەن تۇجىرىمدى قالقان ەتىپ كەلەدى. ءتىپتى قان-قاساپ سوعىستاردىڭ ءوزىن ديپلوماتيا جولىمەن شەشۋ كەرەك دەگەن ۇستانىمدا», دەپ پىكىر ءبىلدىردى سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكو.
بۇۇ-نىڭ قازاقستانداعى تۇراقتى ۇيلەستىرۋشىسى ستيۆەن و’ماللي 2023 جىلدان بەرى بۇۇ-نىڭ حالىقارالىق فورۋمنىڭ ستراتەگيالىق سەرىكتەسى ەكەنىن ايتىپ ءوتتى.
«بۇگىندە ءبىز قازاقستان شىن مانىندە, حالىقارالىق ديالوگ الاڭىن قۇرا الدى دەپ نىق سەنىممەن ايتا الامىز. مۇندا تەك كەلىسىمدەرگە قول قويىلمايدى, مۇندا الەمدىك ىنتىماقتاستىقتىڭ الداعى ۋاقىتتاعى ۆەكتورى انىقتالىپ, پىكىرلەر قالىپتاسىپ, ۇسىنىستار جاسالادى», دەپ ويىن قورىتتى.
