فوتو: tirshilik-tynysy.kz
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ دەرەگىنشە, قازىرگى ۋاقىتتا ۆەتەريناريا سالاسىندا 11 976 مامان تەر توگىپ ءجۇر. ەلىمىزگە ءالى دە 534 ۆەتەرينار قاجەت. اسىلىندا رەسپۋبليكامىزداعى ونعا تارتا جوعارعى وقۋ ورنى جىل سايىن ۆەتەرينار-دارىگەر دايارلاپ, ەڭبەك نارىعىنا جولداما بەرگەنمەن, سالادا قىزمەتىن جالعايتىندار سانى از. وسى جانە وزگەدە سەبەپتەرمەن كەيىنگى ستاتيستيكا ەلىمىزدە مال باسى ازايعانىن ايقىن كورسەتتى. ماسەلەن, 2024 جىل 1 ماۋسىمداعى ەسەپ بويىنشا ءىرى قارا مال سانى 9 ملن 939 مىڭ, ال بۇل كورسەتكىش 2023 جىلى 10 ملن 174 مىڭ باس بولعان. قوي مەن ەشكى دە 2000 جىلدان 2023-كە دەيىن 7 ملن-عا وسسە, بىلتىر 1 ملن-عا ازايعان. 2023 جىلى 4 ملن 846 مىڭ جىلقى تىركەلسە, 2024 جىلى 4 ملن 830 مىڭى قالعان.
كەيىنگى جىلدارى قوعامدا ۆەتەريناريا سالاسىنا دەگەن قىزىعۋشىلىق كۇرت تومەندەگەنىمەن, «مەديتسينا ادامداردى, ۆەتەريناريا ادامزاتتى ەمدەيتىنىن» جەتە تۇسىنەتىن جاستار دا جوق ەمەس. ماماندىعىنىڭ ءمانىن تەرەڭ پايىمداپ, عۇمىرىن ۆەتەريناريامەن بايلانىستىرعانداردىڭ ءبىرى, ەرلى-زايىپتى باتىرحان بولات ۇلى مەن تالشىن امانعاليقىزى. ولار وزدەرى ءبىلىم العان الماتى قالاسىنداعى قازاق ۇلتتىق اگرارلىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قابىرعاسىندا تانىسىپ, وتاۋ قۇرعان. ۆەتەرينارلار وتباسى ماماندىعىنان استە قول ۇزبەگەن. باتىرحان بولات ۇلى 2016-2019 جىلدارى «تابىس» جەكە قوجالىعىندا باس مال دارىگەرى بولىپ جۇمىس اتقارسا, 2019 جىلدان قازىرگە دەيىن الماتى وبلىسى, ەڭبەكشىقازاق اۋدانى, جاڭاشار اۋىلىندا جەرگىلىكتى مال دارىگەرى قىزمەتىن اتقارىپ ءجۇر. ال وتاناسى تالشىن 2018 جىلدان بەرى الماتى قالاسىنداعى رەسپۋبليكالىق ۆەتەرينارلىق لابوراتوريانىڭ سەرولوگيا بولىمىندە ۆەتەرينار - دارىگەر.
«ماماندىعىمىزدىڭ قوعامداعى ماڭىزى زور. حالىقتى ءتۇرلى تاعام ونىمدەرى, سونىڭ ىشىندە قۇنارى مول, تابيعي ەت, ءسۇت, ماي, جۇمىرتقامەن قامتۋ مال شارۋاشىلىعىمەن تىكەلەي بايلانىستى. بۇدان بولەك ءدارى-دارمەك, كيىم ونەركاسىبىندە دە شارۋاشىلىقتىڭ ورنى وراسان. سوندىقتان مال-قۇس باسىن امان ساقتاپ, جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ, دەر كەزىندە ەمدەۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن جاعداي. جۇمىس بارىسىندا ادامزات ومىرىنە ەلەۋلى وسى تۇستاردى قاپەرگە الىپ, ءار جاعدايدى ءجىتى باقىلايمىز» دەگەن باتىرحان بولات ۇلى جان-جانۋاردىڭ جانىن ءتۇسىنىپ, دەر كەزىندە كۇتىم-ەمىن جاساۋ حالىققا قامقورلىق ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى.
«باسقا باسىم ماماندىقتار سىندى جۇمىس ۋاقىتىمىز 9:00-دەن 18:00-گە دەيىن بەكىتىلگەن. دەسە دە اۋرۋ ايتىپ كەلمەيتىنى انىق. مال تولدەسە, اۋىرىپ قالسا, وقىس جاعداي بولسا ۋاقىتپەن ساناسپاي قىزمەت كورسەتەمىز. ءىس بارىسىندا جۇقپالى اۋرۋمەن كۇرەسىپ جاتقان ءتورت ت ۇلىكتى دە ءجيى كەزدەستىرەمىز. وسىنداي قاۋىپ-قاتەرىنە قاراماستان اۋىرعان مالدى ايىقتىرۋعا كۇش سالامىز. مالدىڭ ادامنان ايىرماشىلىعى قاي جەرى اۋىرعانىن ايتپايتىنىندا ەكەنى بارشاعا ءمالىم. سوندىقتان ونىڭ سىرقاتى كەشەندى تەكسەرۋدەن كەيىن انىقتالادى», دەيدى ول.
كەيىپكەرىمىز وسىنداي كۇردەلى جاعدايدا جۇبايى تالشىنمەن تىلدەسىپ, اۋرۋدى انىقتاۋ ءۇشىن اقىل قوسىپ وتىرادى. سونداي-اق, ول جانۋارلاردان ادامعا جۇعاتىن اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ باعىتىندا مالداردىڭ اسا قاۋىپتى اۋرۋلارىنا قارسى پروفيلاكتيكالىق ەگۋلەر جانە دياگنوستيكالىق زەرتتەۋلەر كەزەڭىن قاپەرگە سالىپ جۇرەدى.
«ماماندىق ماشاقاتىن قاتار تۇسىنەتىندىكتەن تۇرمىستا جۇمىس ۋاقىتىنا قاتىستى داۋ تۋمايدى. كەرىسىنشە بىلگەنىمىزبەن ءبولىسىپ, سالا جاڭالىقتارىن تالقىلاۋ وتباسىلىق ۇنامدى ءىسىمىز. كەي تۇستا ءبىرىمىز بىلمەگەندى ءبىرىمىز تولىقتىرىپ, ءسوزسىز ءتۇسىنىسىپ, ۇيلەسىمدى ءومىر كەشىپ كەلەمىز», دەپ تولىقتىردى تالشىن امانعاليقىزى.
باتىر بولات ۇلى كەيىنگى 3-4 جىلدا مالدى قولدان ۇرىقتاندىرىپ, جەرگىلىكتى سيىرلاردان اسىل تۇقىمدى ءتول الۋعا دەن قويعان. ول مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ العا جىلجۋىنا ۇلەس قوسىپ ءجۇر.
«جەرگىلىكتى تۇرعىندار ەتتى, ءسۇتتى سيىرلاردىڭ قاتارىن قالىڭداتۋعا كوڭىل ءبولىپ جاتىر. وسى سۇرانىس تالابىنان شىعۋعا ۇمتىلامىز. كوپ جاعدايدا ەڭبەگىمىز جانىپ, كۇتكەنىمىز ورىندالىپ, تۇرعىنداردىڭ ريزاشىلىعىنا بولەنەمىز. ءار سالانىڭ كۇرمەۋلى تۇسى بولاتىنى ىسپەتتى سىنامانى شۇعىل تەكسەرەتىن زەرتحانالار, اپپاراتتار مەن قۇرال سايمانداردىڭ تاپشىلىعى قول بايلاۋ بولاتىن تۇستار دا بار», دەدى باتىرحان بولات ۇلى.
كەيىپكەرىمىز كۇندەلىكتى جۇمىس بارىسىن الەۋمەتتىك جەلىدەگى پاراقشاسىندا كورسەتىپ, ۆەتەريناريا سالاسىن نانىمدى ناسيحاتتاپ ءجۇر. قارالىم مەن جازبا استىنداعى ول قولداناتىن ءدارى-دارمەك, ەمدەۋ تاسىلدەرىن بىلۋگە ۇمتىلۋشىلار دا جەتەرلىك. بۇل قازاق تۇرمىسىندا مال باسىن ساقتاۋعا سۇرانىس ءاردايىم وزەكتى بولاتىنىن اڭعارتادى. ال ۆەتەريناريا سالاسىنىڭ قيىندىعىن ەڭسەرىپ جۇرگەن جاستاردىڭ ەڭبەگىن ەسكەرۋ – ەستى قادام.
