ادەبيەتسۇيگىش قالپىمىزدان قانعا سىڭگەن قاسيەت – سونداي جاۋھار دۇنيەلەردى جيناپ, مۇرالاپ جۇرەتىن جاقسى داعدىمىز بار. گازەت-جۋرنال, باسپا ىسىنە دە ءبىرشاما قانىقپىز – ولكەتانۋعا قاتىستى, ءتۇرلى باعىتتاعى تاقىرىپتىق جيناقتار, جەكەلەگەن بەلگىلى ادامداردىڭ ءومىرى مەن قىزمەت جولىنا, شىعارماشىلىعىنا ارنالعان كىتاپتار قۇراستىرۋمەن دە جۇيەلى تۇردە شۇعىلدانىپ كەلەمىز.
قايسىبىر جىلى سول ۇردىسپەن و.سۇلەيمەنوۆ تۋرالى جازىلعان تانىمدىق, زەرتتەۋ, مەرەيتويلىق ماتەريالداردى جيناپ, ارنايى كىتاپ دايىنداعان ەدىك. جيناققا ابىز ءابىش كەكىلباەۆتىڭ سوناۋ 1964 جىلى جارىق كورگەن ماقالاسىنان باستاپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن ۇزبەي جاريالانىپ كەلە جاتقان ەسسەلەر, سۇحباتتار, تانىمدىق ماتەريالدار توپتاستىرىلعان. جازبالاردا اقىننىڭ بەكزات بولمىسى, ازاماتتىق اسقاق تۇلعاسى جان-جاقتى كورسەتىلگەن. جيناق ىشىندە بەرىلگەن سيرەك سۋرەتتەر شوعىرى كىتاپ مازمۇنىن بايىتا تۇسكەن.
ەسسە, ماقالالار تاقىرىبىنىڭ ءوزى وقىرمان نازارىن ەرىكسىز اۋدارعانداي ەدى: «حالقىن اسقاقتاتقان اقىن» (س.مۇراتبەكوۆ), «ەلىنىڭ ەلشىسى, ۇلتىنىڭ ۇياتى» (م.جولداسبەكوۆ), «ماڭگىلىك دەمى – ءتاڭىردىڭ لەبى» (مۇرات اۋەزوۆ), «پرومەتەيتەكتى تۇلعا» (ن.ورازالين), «ۇلتىنىڭ كوكسەمسەرى» (ت.جۇرتباي), «عارىش پوەزياسى» (ا.ەگەۋباەۆ), «ەر» (س.ابدراحمانوۆ), «الەم تانىعان ولجاس» (ب.قاناپيانوۆ), «اسا تانىمال تۇلعانىڭ بەيمالىم قىرى مەن سىرى» (ز.قوڭىروۆا), «ولجاس فەنومەنى نەمەسە رۋح قۇيىنى» (س.قۇتتىقادام), «زامانا زاڭعارى» (ت.ەسپولوۆ), «ۇيىقتاعان ويدى تۇرتكەن تۇلعا» (ن.ءجۇسىپ), «تۇركىنىڭ تەكتى اقىنى» ء(ا.بالقىبەك), «عارىش پەرزەنتى» (د.امانتاي), «از ي يا» اقيقاتى» (ا.كەڭشىلىك ۇلى), «بىلگە اقىن» (د.قىدىرالى), تاعىسىن تاعىلار. كورىپ وتىرعانىمىزداي, اۆتورلار اراسىندا ادەبيەت, مادەنيەت مارقاسقالارىمەن قاتار, كەيىنگى جاس بۋىن وكىلدەرى, اقىن-جازۋشى, زەرتتەۋشى عالىمدار دا بار.
سونداي-اق ە.ەۆتۋشەنكو, انار, ۆ.بوندارەنكو, ب.لايپانوۆ, س.ماركوۆ سىندى باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ جازبالارى دا اۋدارما كۇيىندە قامتىلعان. سول وي-تولعامداردان ىلكى ۇزىندىلەر كەلتىرە كەتسەك تە ارتىق ەمەس:
«ارماندا كەتىپ بارام... بىراق مەنىڭ ارمانىم جەتىنشى ۇرپاعىمدا ءبىر قايتالانادى. ءبىر اۋلەتىم ءوزىم ءتارىزدى باتىر جانە اسقان جىراۋ بولادى», دەدى دە كوزىن جۇمدى... ولجاباي باتىردىڭ ايتقانى كەلدى. جەتىنشى ۇرپاعىندا تاعى ءبىر ۇل تۋدى. حالىق وعان ارعى باباسىنىڭ اتىن بەردى. ول جاس ەدى, بىراق اسقان دارىندى, تاماشا اقىن بولدى...» ء(ىلياس ەسەنبەرلين).
«ولجاس سۇلەيمەنوۆ – قۇدىرەتتى رۋحتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, ءوز زامانداستارىن اقيقات پەن سۇلۋلىققا جاقىنداتا ءتۇسۋ ءۇشىن ادىلەتتىلىكتى اڭساۋ مەن سوعان دەگەن ۇمتىلىستى بۇكىل بولمىسىنا ەنگىزىپ قويعان اقىنداردىڭ ءبىرى. و.سۇلەيمەنوۆ – ماڭىزدى ءارى تەڭدەسى جوق قۇبىلىس. ءبىز جاڭاشا ولەڭ جازۋدى ولجاستان ۇيرەندىك...» (سەرگەي ماركوۆ).
«ولجاس ءبىزدىڭ رۋحاني كوشباسشىمىز بولدى. ول بىزگە جاڭا تاقىرىپتاردى اشتى, ولاردى قالاي يگەرۋدىڭ جولدارىن كورسەتتى. ەگەر الپىسىنشى جىلعىلار ونەردە نەمەسە ادەبيەتتە قانداي دا ءبىر تابىستارعا قول جەتكىزە العان بولسا, بۇل جەتىستىكتەردە ولجاس ويى مەن پاراساتىنىڭ دا ۇلەسى بار» (قاليحان ىسقاق).
مۇنداي ۇزىندىلەردى توقتاماي تىزە بەرۋگە بولار. جوعارىدا اتالعان تۋىندىلاردىڭ ءبىرازى ءار جىلدارى مەرزىمدى باسىلىمداردا جاريالانعان, جەكەلەگەن اۆتورلىق جيناقتارعا ەنگەن, دەگەنمەن كوپشىلىگى ۋاقىت قويناۋىندا, شاڭ باسقان ارحيۆتەردە ۇمىت قالعان دۇنيەلەر.
مىنە, وسىنداي تولىمدى تومدىقتى جيناپ, قۇراستىرىپ شىققان سوڭ, بىرقاتار ەستى-باستى ازاماتتارعا, اقىن-جازۋشى اعالارىمىزعا كورسەتىپ, باتاسىن العان ەدىك. سول كىسىلەردىڭ اقىلىمەن ءتۇرلى باسپاعا ۇسىنىپ تا كوردىك. بىراق, وكىنىشكە قاراي, تالابىمىزدى قۇپتاعانمەن, باسىپ شىعارۋعا ىنتالى, جاناشىر ازاماتتار تابىلا قويمادى. سودان دا ورىنسىز تىقپالاپ, سۇرامساقتانۋدى ءجون دەپ تاپپادىق. دەگەنمەن وسىنشا تەر توگىپ, قانشاما ارحيۆ اقتارىپ, تىرنەكتەپ جيناعان ەڭبەگىمىز ەش كەتپەسىن دەپ دايىن كىتاپتى ەرەكشە ۇلگىمەن قاتتاپ (ونداي دا ونەرىمىز بار), اسەم بەزەندىرىپ, جەرگىلىكتى باسپالاردىڭ بىرىنە ءوتىنىش جاساپ, ءبىر دانا ەتىپ باستىرىپ شىعارىپ الدىم. «وراسان ويدىڭ ولجاسى» اتتى تاماشا تومدىق بۇگىندە باس جاعىمداعى سورەدەن تۇسپەيتىن «كيىز كىتاپتاردىڭ» قاتارىندا تۇر. ءجيى پاراقتاپ, ىشىندەگى ىلكىمدى ويلار مەن تاعىلىمدى تولعامداردى وقىپ, تۇششىنىپ, ءتانتى بولىپ وتىرامىن. ءالى دە بولسا از تارالىممەن بولسىن باستىرىپ شىعارسا كانى دەپ قيالداپ تا قويامىن ىشتەي...
ولجاس سۇلەيمەنوۆ پوەزياسى – تامىرىن عاسىرلار قويناۋىنان الاتىن تەرەڭ وي مەن اسقاق رۋحتىڭ توعىسى. سول تۇرعىدا اقىن شىعارمالارى مەن ەڭبەكتەرى – ۇلتتىق بولمىس پەن ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىكتى ۇعىنۋعا جول اشاتىن تاعىلىمدى مۇرا, بۇگىنگى جانە وسكەلەڭ ۇرپاققا رۋحاني باعدار, ەلدىك پەن ادامگەرشىلىكتىڭ ۇلگىسى بولىپ قالا بەرەدى.
