Shakarim University تورىندە قازاق جىلقىسىنىڭ تاريحى توڭىرەگىندە العاش رەت حالىقارالىق اۋقىمدا جيىن بولدى. قازاق ەلىمەن مەن قىتايدىڭ جەتەكشى عالىمدارى, اۋىلشارۋاشىلىق ۋنيۆەرسيتەتتەرى مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ وكىلدەرى باس قوسقان كونگرەسستە جىلقى شارۋاشىلىعى تۋرالى ۇلت پەن ادامزات تۇرعىسىنان زەردەلەنىپ, سالانىڭ عىلىمي, مادەني جانە ەكونوميكالىق نەگىزدەرى بەزبەندەلدى.
«بۇل ءىس-شارا مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اگرارلىق عىلىمدى جاڭعىرتۋ جانە گەنەتيكالىق قوردى ساقتاۋ تۋرالى ستراتەگيالىق تاپسىرماسىنا سايكەس, ۇيىمداستىرىلىپ وتىر. قازاق جىلقىسى – كوشپەندى ۇلتتىڭ ءومىر ءسۇرۋ فورماسىن ساقتاپ قالعان تۇتاس ءبىر وركەنيەتتىك فەنومەن», دەيدى ۇيىمداستىرۋشىلار.
ولاردىڭ ايتۋىنشا, قازاق جىلقىسى – عاسىرلار بويى تابيعي سۇرىپتالۋدان وتكەن, جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىندە جايىلىم دا جۇرەتىن ءتوزىمدى جانۋار. عالىمدار ونى تەك ەت ءونىم عانا ەمەس, مادەني كود رەتىندە قاراستىرۋ كەرەكتىگىن ايتادى.
ء«بىز جىلقى شارۋاشىلىعىنا جاي اگرارلىق سالا رەتىندە قارامايمىز. بۇل – ۇلتتىق بولمىستىڭ, مادەنيەتتىڭ, ءداستۇردىڭ, ءتىپتى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنىڭ نەگىزگى تىرەكتەرىنىڭ ءبىرى. وسى كونگرەسس ارقىلى ءبىز قىتايلىق ارىپتەستەرمەن بىرگە جىلقى ءوسىرۋدىڭ بولاشاعىنا, ونى ەكسپورت, سەلەكتسيا, رەپرودۋكتسيا, ءبىلىم بەرۋ, عىلىمي زەرتتەۋ جانە ۇلتتىق برەند رەتىندە دامىتۋعا قاتىستى ورتاق پايىم قالىپتاستىردىق. بۇل – ستراتەگيالىق دەڭگەيدەگى كەلىسىم. بۇل – ناقتى جوسپار. ەندىگى كەزەكتە, ءبىز وسى باعىتتا ۇزدىكسىز جۇمىس ىستەۋگە دايىنبىز», دەيدى Shakarim University رەكتورى دۋمان ورىنبەكوۆ.
ال قىتاي ەلىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى شەن مينزەن اباي وبلىسىنداعى بەسقاراعاي اۋدانىندا ورنالاسقان اسىل تۇقىمدى شارۋاشىلىقتارعا بارىپ, جابى جانە مۇعالجار جىلقىلارىنىڭ جەرگىلىكتى تيپتەرىمەن تانىستى.
ء«بىز بۇل جەردەن ەرەكشە سەلەكتسيا جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىن كوردىك. «بەسقاراعاي» ءتيپىنىڭ قالىپتاسۋى كەزدەيسوق ەمەس – بۇل كوپ جىلعى عىلىمي ىزدەنىستەردىڭ, گەنەتيكالىق ماتەريالمەن مۇقيات جۇمىستىڭ ناتيجەسى. مەن كورگەن جىلقىلاردىڭ شابىسى, دەنە ءبىتىمى, توزىمدىلىگى ەرەكشە اسەر قالدىردى. بۇل – ناعىز ۇلتتىق تۇقىم. قىتاي مەن قازاقستان رەپرودۋكتسيا سالالارىندا كۇش بىرىكتىرسە, جىلقى شارۋاشىلىعى تەك اگرارلىق باعىت ەمەس, بولاشاعى زور ونەركاسىپ سالاسىنا اينالۋى مۇمكىن», دەيدى ول.
پروفەسسور شەن مينزەن سونداي-اق بۇل سالادا عىلىم مەن تاجىريبەنىڭ اجىراماس بىرلىگىن ايتا كەلە, Shakarim University-دە باستالىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ جۇيەلىلىگىنە وڭ باعا بەردى.
كونگرەسس ناتيجەسىندە 2025-2027 جىلدارعا ارنالعان باسىم باعىتتار قامتىلعان ارنايى رەزوليۋتسيا قابىلداندى. قۇجاتتا بىرقاتار ناقتى مىندەتتەر كورسەتىلگەن. اتاپ ايتقاندا, Shakarim University بازاسىندا جىلقى شارۋاشىلىعى بويىنشا عىلىمي-يننوۆاتسيالىق ورتالىق قۇرۋ – ونىڭ قۇرامىندا جىلقى گەنەتيكاسى مەن رەپرودۋكتسياسى زەرتحاناسى, وقۋ-تاجىريبەلىك فەرما اشۋ, جابى جانە مۇعالجار تۇقىمدارىن سەلەكتسيالاۋ جونىندەگى ۇلتتىق باعدارلاما ازىرلەۋ, ۇلتتىق تسيفرلىق رەەستر مەن اسىل تۇقىمدى جىلقىلاردىڭ بىرىڭعاي دەرەكتەر بازاسىن قالىپتاستىرۋ, جاستارعا ارنالعان ارنايى ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىن ىسكە قوسۋ, حالىقارالىق سەرىكتەستىك جوبالاردى جۇيەلى تۇردە دامىتۋ بولىپ وتىر.
بۇعان قوسا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنە جولدانعان ارنايى ۇندەۋدە جىلقى شارۋاشىلىعى جونىندەگى ۇلتتىق باعدارلاماعا رەسمي مەملەكەتتىك مارتەبە بەرۋ, ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى جانىندا تۇقىمداردىڭ گەنەتيكالىق مونيتورينگىن جۇيەلى جۇرگىزۋ, سونداي-اق Shakarim University-ءدى ەلىمىزدىڭ شىعىسىنداعى جىلقى شارۋاشىلىعى بويىنشا عىلىمي حاب رەتىندە رەسمي تانۋ ۇسىنىلدى.
كونگرەسس سوڭىندا قاتىسۋشىلار ءبىر اۋىزدان قازاق جىلقىسىنىڭ گەنەتيكالىق مۇراسىن ساقتاۋ مەن نىعايتۋعا, جىلقى شارۋاشىلىعىن عىلىم, بيزنەس جانە مادەنيەت رەتىندە دامىتۋعا, ونىڭ بەدەلىن كوتەرۋگە, ءارى وسى سالانى ىلگەرىلەتە الاتىن جاڭا بۋىن ماماندارىن دايىنداۋعا جاۋاپكەرشىلىك الاتىنىن مالىمدەدى.
اباي وبلىسى
