اقىننىڭ ولەڭدەرى ول كەزدە ورىس تىلىندە عانا ەدى. ورىسشاعا مەن دە, اتام دا جۇيرىك بولاتىن. اتام شىڭعىستاۋداعى اشارشىلىقتان قاشىپ, سەمەي قالاسىندا ۇزاق جىل ەت كومبيناتىندا جۇمىس ىستەگەن. ورىس ورتاسىندا تىرلىك جاساعان. دەرەكتى ماقالادا دەرەككە باعىنعاندى ءجون كوردىم. ايىپقا بۇيىرماڭىزدار. ولجاستىڭ قازاقشا ويلاعان سوزدەرى ورىسشا بەرىلدى.
ەي, پولوۆەتسكي كراي,
تى تابۋنامي سلاۆەن,
ۆون ۆورونىە بروديات
ۆ ليۆنياح سۋحوي تراۆى.
داي مولودوگو كونيا,
جيلى ۆو منە يگرايۋت,
يا پروسكاچۋ دو كرايا,
گورود ي ستەپ
ناكرەنيا.
ۆەتەر رازدۋەت
پلاميا
ۆ جاركوي كروۆي ارگاماكا,
تراۆى
سگوريات
پود نوگامي,
پىل
ي كوپىتنىي تسوك.
تۆوي ارگاماك ۋزناەت,
چتو تاكوە
اتاكا,
بروسيم
روبكيم
تروپام
گروحوت كوپىت ۆ ليتسو!..
ءۇش قايتارا وقىعان سوڭ, بۇكىل ولەڭ مەنىڭ جادىمدا قالدى. مەن ولەڭ جولدارىن جاتقا ايتا باستادىم. كوڭىلىم تۇلەدى, جانىم جادىرادى, كوزگە جاس كەلدى. بۇل بۇرىن-سوڭدى بولماعان قۋاتتى جان تەبىرەنىسى ەدى.
«ارعىماق» جىرىن وقىعان سايىن كوز الدىما ەر توستىك, قامبار باتىر مىنگەن ارعىماقتار ەلەستەدى.
– مەكتەپتەن قالىپ قويىپ جۇرمە, – دەدى اكەم.
مەنىڭ جۇپ-جۇقا كىتاپشانى جۇتىپ جىبەرەردەي بولىپ وتىرعانىمدى سەزىمتال اكەم تاپ باستى. ال مەن مەكتەپتەن دە, اۋىلدان دا, ماعان قارسى وتىرىپ الىپ كونە قۇران كىتابىن وقىعان قاتال اتامنان دا, قامقور اكەمنەن دە الىستا ەدىم. مەن بوتەن, بەلگىسىز, ۇراندى حالگە ءتۇسىپ جۇرە بەرگەنمىن. ولجاس مەنى وزگە قيىرعا, وزگە الەمگە اكەتىپ بارا جاتقان.
– اكە, مەن بۇگىن مەكتەپكە بارمايمىن...
– ولجاستىڭ ولەڭدەرى سەنىڭ جانىڭدى تولقىتتى بىلەم.
– اسپانعا الىپ كەتتى. مەنىڭ كوڭىلىم كوكتى شارلاپ ۇشىپ ءجۇر. ۇشىپ ءجۇر, اكە...
– مەكتەپكە بارماساڭ بارماي-اق قوي, دەدى ك ۇلىمسىرەگەن اكەم. ولجاس اقىن ەلدىڭ اۋزىنا ىلىكتى. ەستى قازاقتار قۋانىپ جاتىر. «ادامعا تابىن, جەر ەندى» دەگەن پوەماسى قولىما تۇسپەدى. كەلەسى جولى اكەلەمىن. جاپ-جاس جىگىت بۇكىل الەمدى ءدۇر سىلكىندىردى. قازىر پوەماسىن امەريكا قۇرلىعى دا وقىپ جاتىر دەسەدى.
مەن ءبىرىنشى رەت ءوز ەركىممەن مەكتەپكە بارماي قالدىم. ولجاس باردا, ماعان مەكتەپ نە كەرەك؟ تۇككە كەرەگى جوق. ولجاستىڭ ولەڭدەرى مەن ءۇشىن ۋنيۆەرسيتەت بولاتىن. دۇرىسى دۇرىلدەگەن تىرشىلىك ايبارى ەدى.
اتام قۇراندى ماڭدايىنا توسىپ, ءۇش رەت ءسۇيىپ, القىزىل ساتەن دورباعا سالدى. سونان سوڭ, ماعان تەسىلە قاراپ
وتىرىپ:
– ءبيتتىڭ قابىعىنداي كىتاپشاداعى ولەڭدەردى وقى! – دەدى سالقىن داۋىسىمەن.
مەن تىزەرلەي وتىرا قالىپ, بىرنەشە جىل بويى جانىمدى باۋراعان توسىن ەسىمدى اقىننىڭ ولەڭدەرىن وقي جونەلدىم.
...تى سوباكۋ ۋداريل پري منە,
چەم سوباكا تەبيا وبيدەلا؟
زناي جە —
نە پو موەي ۆينە
چابانى تۆوي ۋدار نە ۆيدەلي.
نە پولوجەنو بيت
دەتەي
ي سوباك —
پو زاكونۋ ستەپەي.
تاك پويميوش لي,
زا چتو تەبە
يا, كاك ۆولكۋ, ۆ گلازا گلياجۋ؟
– سەن ءوزى مىنا كىتاپتاعى ولەڭدەردى جاتقا وقىپ وتىرسىڭ عوي.
– اتا, ولەڭنىڭ ءوزى جادىما جازىلىپ جاتىر. تاڭ قالىپ وتىرمىن, اتا.
– مەنىڭ زەرەك ارعىماعىم جارادىڭ! دەپ ءسۇيسىندى اتام.
– كىتاپتىڭ اتى دا «ارعىماق».
– بۇل جاس اقىننىڭ اتى كىم؟..
– ولجاس سۇلەيمەنوۆ.
– تاعى ءبىر جىرىن وقى.
ۆبليزي چينگيزسكيح گور ەگو موگيلا,
يسكولوتايا جيولتىمي تسۆەتامي;
گولودنىمي, نەميلىمي, ناگيمي
ك موگيلە پريحوديلي نا سۆيدانە.
ي پيلي, ۋسمەحاياس, گورەچ پەسەن,
ي, كولىحاياس, كولەباليس تراۆى,
تسۆەتى جەلتەيۋت گرۋستنو,
كاك وتراۆا...
ۆبليزي چينگيزسكيح گور ەگو موگيلا.
اتام ءۇنسىز. مەن وعان تاڭىرقاي قاراپ قالىپپىن. ال اتام قالتاسىنان سۇيەك شاقشاسىن الىپ, اسىقپاي ناسىبايىن اتتى.
– بۇل جىگىت قانشا جاستا ەكەن؟
– جيىرمادان جاڭا اسىپتى دەيدى.
– جيدەبايدا جەرلەنگەن اباي اتاسىن جىرلاعان. ەكى-اق اۋىز ولەڭگە, قازاقتىڭ ەكى عاسىرلىق زارىن سىيدىرىپ جىبەرىپتى. قازاقتىڭ زارىن زارلايتىن ۇل تۋعان ەكەن! انا-جەرگە قۇداي جىبەرگەن ارعىماق ەكەن!.. دەپ, ءسال كىدىرىپ ءۇنسىز قالدى دا: – سەن تاعى ءبىر-ەكى كۇن مەكتەپكە بارما. مەنىمەن بىرگە جيدەبايعا ءجۇر. اباي باباڭنىڭ باسىنا بارايىق. باباڭدى ەسكە الايىق. قۇران باعىشتايىق. قۇدايعا قۇلشىلىق جاسايىق. مىنا جاس اقىننىڭ بولاشاعىن تىلەيىك. ءتىل-كوزدەن امان بولسىن. ءاۋمين. ءجۇر جولعا جينالايىق. جەڭىل پاۋەسكەنى دايىندايىق, دەپ اتام ورنىنان جەڭىل تۇرىپ كەتتى.
1975 جىلى ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ عىلىمي-تانىمدىق «از ي يا» كىتابى جارىققا شىقتى. بۇكىل كەڭەس وداعى ءدۇر سىلكىندى. بوستاندىق اڭساعان ينتەلليگەنتسيا قالپاقتارىن اسپانعا لاقتىردى. كەڭەس وداعى ورناعانىنا 58 جىل وتكەندە بارىپ, سوتسياليزم ورناتۋعا جان سالعان ەلدە, تۇڭعىش رەت اقيقات ارقالاعان ءسوزدىڭ شاشۋى شاشىلدى. اقيقات ارقالاعان وي ءتۇۋ كوككە كوتەرىلە جونەلگەن.
ەستەرىن ازەر جيعان بيلىك, جارىققا شىققان «از ي يا»-نى, زىندانعا سالدى. ءجۇز مىڭ تيراجبەن شىققان كىتاپتى تۋراتتى, ورتەدى. وزىق ويدى, وزبىر بيلىك بارىن سالىپ تۇنشىقتىردى. بىراق وزىق وي, ويلى ادامداردىڭ ساناسىنا ەنىپ ۇلگەرىپ ەدى. ەندى ونى تۇنشىقتىرۋ مۇمكىن ەمەس بولاتىن.
اقيقات ەسكەن جالاۋ جىعىلمادى.
اقىن ولجاس سۇلەيمەنوۆ «از ي يا» كىتابىنىڭ وقىرماندارىنان ون مىڭنان استام حات الدى. الەمدە اقىن كوپ, بىراق كىتابىنا ون مىڭ حات العان اقىن ولجاس قانا. سول حاتتاردىڭ كوبىن ماسكەۋدە ولجەكەڭە ءوز قولىممەن تاپسىرعانمىن.
بۇل ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ جەڭىسى بولاتىن.
قازاق ۇلتىنىڭ دا.
وزىق ويلى ادامزاتتىڭ دا.
سەكسەنىنشى جىلدارى ولجاس پوەزيا كىتاپتارىن شىعارعىسى كەلىپ القىنىپ-جۇلقىنعان جوق. ول بۇتىندەي ءتىل تۋرالى تريلوگياسى «جازبالار تىلىنە» ساپار شەگىپ كەتكەن. ماسكەۋدە كىتاپتارى مۇلدەم شىقپاي قالعان كەز. ال كەڭەس وداعىنداعى وقىرماندار اقىننىڭ كىتاپتارىن سۇراپ جاتاتىن.
مەن ماسكەۋدىڭ «حۋدوجەستۆەننايا ليتەراتۋرا» باسپاسىمەن ولجاستىڭ ۇلكەن پوەزيا كىتابىن شىعارۋدى كەلىستىم.
قوڭىر كەشتە ماسكەۋدەن الماتىعا, ولجەكەڭە تەلەفون سوقتىم. كىتاپ جونىندە ايتتىم.
– سول كەرەك پە؟.. – دەپ سۇرادى ولجاس.
– ماسكەۋدە ءسىزدىڭ كىتابىڭىز شىقپاعالى تالاي بولدى – دەدىم.
– سەنىڭ ويىڭ قالاي؟..
– شىعارۋ كەرەك. وقىرمان توسىپ وتىر.
– ءوزىڭ ءبىل, دەدى ولجاس. كىتاپتى دايىندا, كەيىن مازمۇنىن كورسەتەرسىڭ.
– بولسىن. بۇل كىتاپقا العىسوز كەرەك. كىمگە جازدىرامىز؟ – دەپ سۇرادىم.
– ستاريك, الماتىدا ءتۇن, ال قازىر مەن ءبىرىنشى عاسىردا وتىرمىن. ال سەن ماسكەۋدە حح عاسىردا تۇرسىڭ.
بۇل اڭگىمە وعان ۇناماعانىن سەزدىم.
– ەۆگەني سيدوروۆقا ايتايىن.
– دۇرىس. سەن وعان دايىن قولجازبانى اپارىپ بەر. ال مەن مىنا عاسىردىڭ تاقسىرەتىنەن قۇتىلعان سوڭ, وعان تەلەفون سوعامىن. ول دوسىمىز عوي, – دەدى.
– كەلىستىك, – دەدىم.
– ساۋ بول, – دەدى باريتون داۋىس. ول قايتادان ءبىرىنشى عاسىردىڭ قۇمدارىنا بەلشەسىنەن باتىپ, الماتىدا جالعىز قالا بەردى.
مەن دە ماسكەۋ دەگەن شۋلى تاس قالادا جالعىز ەدىم.
* * *
ءبىر اپتادان سوڭ, ماسكەۋدىڭ ادەبيەت ينستيتۋتىنا باردىم. بۇل ينستيتۋت قىرىق جاستاعى تالانتتى جازۋشىلار اناتولي كيمگە, ۆلاديمير ليچۋتينگە جانە ماعان جەكە ادەبي شەبەرحانا اشىپ بەرگەن. بۇل شەبەرحانالاردا پروزاشىلاردى وقىتاتىنبىز. مەنىڭ شەبەرحانامدا پروزاشىلار دا, اقىندار دا, اۋدارماشىلار دا ءتالىم الدى. ءبارى ءسىبىر حالىقتارىنىڭ وكىلدەرى ەدى. وتە قابىلەتتى جاستار بولاتىن. ولار ءوز تىلدەرىندە دە, ورىس تىلىندە دە جازا بەرەتىن.
شەبەرحاناداعى ساباق بىتكەن سوڭ, ينستيتۋت رەكتورى ەۆگەني سيدوروۆقا كىردىم. وتە تالانتتى, وتە سابىرلى, وتە ءبىلىمدى ادام ەدى.
– سويلە, روللان.
– «حۋدوجەستۆەننايا ليتەراتۋرا» باسپاسىندا ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ ءبىر تومدىعىن شىعارماقپىز. سول كىتاپقا ءسىز العىسوز جازساڭىز...
– قۇدا تۇسە كەلگەن ەكەنسىڭ عوي...
– سولاي...
– ولجاس قالاي؟
– الماتىدا, ءبارى جاقسى.
– كىتاپقا نە كىرەدى؟
– تاڭدامالى ولەڭدەرى مەن «قىش كىتاپ» پوەماسى.
– ەۆگەني الەكساندروۆيچ حاتشى قىزىن شاقىردى.
– بىزگە شاي دايىندا.
– قازىر, ەۆگەني الەكساندروۆيچ.
– وندا اكەل. ماعان بۇرىلا قاراپ:
– «قىش كىتاپ» دۇرىس تاڭداۋ. الەمدە ءجۇز ۇلى پوەما بولسا, «قىش كىتاپ» سونىڭ ءبىرى. الەمدىك كلاسسيكاعا ەنگەن ءدۇلدۇل جىر. ول پوەماسىن ولجاس قاي جاسىندا جازدى؟», – دەپ سۇرادى.
– وتىز جاسىندا.
– وتىز جاستا ءبىزدىڭ مىقتىلاردىڭ قايسىسى ۇلى پوەما جازا الدى, ا؟.. ولجاس ادام عوي!
– نيەتىڭىزگە راحمەت, ەۆگەني الەكساندروۆيچ.
– ماعان ون كۇن ۋاقىت بەر.
– قولجازبانى قالدىرايىن با؟
– كەرەك ەمەس. مەنىڭ كىتاپ سورەلەرىمدە ولجاستىڭ بارلىق كىتابى بار. «از ي يا»-نى ءوزى سىيلاعان. قولتاڭباسى بار. مەن سەنىڭ شەبەرحاناڭا ءبىرىنشى كۋرستىڭ ءۇش ستۋدەنتىن جىبەرمەكپىن. ولاردىڭ بىرەۋى لەنينگرادتان, ەكەۋى ماسكەۋدەن. تۇركى جىرلارىمەن, تۇركى دۇنيەسىمەن اينالىسپاق.
بۇل ۇمتىلىستى دا دۇنيەگە اكەلگەن ولجاس دوسىمىز. ءبىز, ورىستار ولجاستىڭ شىعارماشىلىق قۋاتى مەن قاسيەتىن تانىعىمىز كەلمەيدى. بۇل وتە قاتە پىكىر. ارينە بۇل ساياسات. دۇنيەدەگى ەڭ باستى نارسە اقيقات پەن ونەر. ءبىزدىڭ سانامىز وركەندەمەسە, اقيقاتتى دا, ونەردى دە جوعالتامىز.
– ار-ۇجداندى ولتىردىك قوي.
ەۆگەني الەكساندروۆيچ ماعان سىناي قارادى, بىراق ۇندەگەن جوق. مۇنداي كابينەتتە ءسىرا, وقىس ويلاردى ايتۋعا بولماسا كەرەك.
– سەن ءالى جاسسىڭ عوي, – دەدى رەكتور.
ولجاسقا سالەم ايت. ماعان سەنىم ارتقانىنا راحمەت.
* * *
ماسكەۋدەگى كولوننىي زالدا كسرو جازۋشىلار وداعى مۇحتار اۋەزوۆتىڭ 90 جىلدىق مەرەيتويىن وتكىزدى. بايانداماشى ولجاس سۇلەيمەنوۆ بولاتىن. بايانداما تىڭ تىنىستى ويلارعا, سالماقتى, ساليقالى بىراق وقىس پىكىرلەرگە قۇرىلعان ەدى. ارتىق-اۋىس ءسوز بولعان جوق. پرەزيديۋم رازى. جۇرت قازاق انشىلەرىنىڭ كونتسەرتىنە قالدى.
ولجاس مەنى ەرتىپ, «ماسكەۋ» قوناق ۇيىنە كەلدىك. جول بويى اعامىز ۇندەگەن جوق. بايانداما قالاي بولدى, دەپ سۇراعان جوق. كەمەڭگەر ادام ونى ءوزى دە بىلەدى. ەلدەن سۇراپ نە قىلادى؟ بايانداما تۋرالى مەن دە ەشنارسە ايتپادىم. ولجەكەڭ الدەبىر ويلاردىڭ تۇڭعيىعىنا ءتۇسىپ كەتكەن. ءۇنسىز.
بولمەگە كىرگەن سوڭ, ءسال وتىردى دا:
– مۇحتار ومارحان ۇلى اۋەزوۆ تۋرالى كوڭىلىمدە جۇرگەن ءبىر ويدى ايتا المادىم. ءالى دە ۋاقىتى كەلمەي جاتىر, بىلەم, دەدى دە, قايتادان سيگارەت قورابىن ۇستادى. مەن جىلدام وتتىقتى جاقتىم.
– سەن رەستوراننان تاماق الدىر.
– كونياك الامىز با؟
– جوق, قىزىل شاراپ الدىر. مەن جۋىنايىن. تەلەفوندى كوتەرمە. بۇگىن ەشكىممەن سويلەسكىم كەلمەيدى, دەدى.
سول كەشتە تەلەفونعا تىنىم بولمادى. بىراق ولجەكەڭ تەلەفون ترۋبكاسىن كوتەرگەن جوق.
اقىننىڭ كوڭىلىن اۋلاۋ ءۇشىن مەن كوپتەگەن سۇراق قويدىم. بۇل سۇراقتار ادەبيەت, ونەر جونىندە بولاتىن. ارا-اراسىندا ولجەكەڭ تەكتى قازاقتار تۋرالى, بابالارى تۋرالى, ءوز ءومىرى تۋرالى دا سىر پۇشپاعىن اشىپ قويىپ وتىردى.
ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ قاسىندا جيىرما جىل جۇرگەنىمدە, ءدال سول كەشتەگىدەي كەڭ, ەركىن وتىرعان ساتتەرىمىز كوپ بولدى عوي. قانشاما سۇراق قويدىم. قانشاما وقيعا ءوتتى, قانشاما اڭگىمە ايتىلدى. سۇراق اياسىن, نەبىر تاقىرىپتارعا ءبولىپ تاستاپ, بىرنەشە كىتاپ جازۋعا بولار ەدى-اۋ. ۋاقىت تاپشىلىق ەتتى مە, ءومىر لەگى سولاي بولدى ما, الدە قازاقى قۇنتسىزدىق بوگەت ەتتى مە, الدە جالقاۋلىق كەسىر جاسادى ما, بىلمەدىم؟ بۇگىن ويلاسام, كەشىرىلمەيتىن كىنا, دۇرىسى كۇنا. كەشىرىلمەس كۇنا.
– سەن ەندى ۇيىڭە قايتا بەر. جاقسى وتىردىق. ەرتەڭ دەمالامىن. مەن ءۇشىن الاڭداما. جۇمىسقا بارماي-اق قوي. ۇيدە جازۋىڭدى جازا بەر, – دەدى.
– مۇقاڭ تۋرالى بايانداماڭىز كەرەمەت بولدى, ولجاس ومار ۇلى.
– ءبىر تىلەكتى ويدى ايتا المادىم. ايتۋىم كەرەك ەدى, دەپ ءمۇدىردى. پەندە ۋاقىتتىڭ ق ۇلى... ال ناعىز ادام, قۇل بولماۋى كەرەك. ءبىزدىڭ قوعامدىق قۇرىلىم ءبىزدىڭ قۇل بولۋىمىزدى قالايدى.
ءسال ءۇنسىز وتىرىپ بارىپ قايتا تەمەكى تارتتى.
– ادەبيەت تاريحىندا اۆتوردىڭ اتى ەمەس, ول جازعان كىتاپتىڭ اتى قالۋعا ءتيىس. اقيقات سوندا جاتىر, باۋىرىم.
«ۆوينا ي مير», «گاملەت», «مادام بوۆاري», «قاراسوز», «اباي جولى»... ء«جۇز جىلدىق جالعىزدىق», «ستاريك ي مورە»...
مەن ۇيگە كەلگەن سوڭ, ولجەكەڭ اتاعان ۇلى كىتاپتاردىڭ اتتارىن جالعاستىردىم.
«يليادا», «ماحابحاراتا», «بەسى», «شۋم ي ياروست», «ۆەليكي گەتسبي», «قىش كىتاپ»...
بۇل ۇزاق ءتىزىم ەدى...
* * *
كسرو جازۋشىلار وداعىنىڭ كەزەكتى ءبىر پلەنۋمىندا ماسكەۋدەگى اتاقتى ادەبيەتشىلەر ءۇيىنىڭ ۇلكەن رەستورانداعى ورتاداعى ستولدا ولجاس سۇلەيمەنوۆ, تاجىكستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى مۋمين كانوات, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى ءانۋار ءالىمجانوۆ جانە مەن
وتىرعانبىز.
پلەنۋم ەندى عانا بىتكەن, تاماق ىشۋگە كەلگەن ادامدار شىرەت توسىپ قالىپ ەدى. سول شىرەتتە تاجىكتىڭ اتاقتى اقىنى, مۇحتار اۋەزوۆتىڭ دوسى ميرزو تۋرسىنزادە, قىرعىزدىڭ اقساقالى االى توقامباەۆ, ەلگە ايگىلى راسۋل عامزاتوۆ پەن قايسىن كۋليەۆ بار ەدى.
– ميرزو مۋاليم شىرەتتە تۇرىپ قالىپتى. ورىن بوساتايىق, دەدى ولجاس. ءبارىمىز ورنىمىزدان تۇردىق. ولجاس تاجىكتىڭ اقساقالىنا باسىن يزەپ امانداستى دا:
– مۋاليم, ءجۇرىڭىز, ءبىزدىڭ ورنىمىزعا وتىرىڭىز, – دەدى.
– بەكەر اۋرە بولدىڭدار عوي, – دەدى.
قاشاندا قالجىڭ ايتاتىن راسۋل عامزاتوۆ:
– ولجاس, ىشەتىن دۇنيەنى اتاپ پا ەدىڭدەر؟.. – دەدى ورىندىققا وتىرىپ جاتىپ.
– ەكى بوتەلكە كونياك ايتقانبىز.
– كورگەندى جاستاردى دايىنداعان ەكەنبىز, – دەدى راسۋل ميرزا تۋرسىن-زادەعا قاراپ: – سەندەرگە ۇشەۋىن قالدىرامىز, ولجاس.
ءبىزدىڭ اقساقالدارعا ورىن بەرگەنىمىزدى كورگەن ورىستىڭ اتاقتى اقىنى ەۆگەني ەۆتۋشەنكو قاتتى داۋىستادى:
– ازيا, اقساقالدارىنا ورىن بەرىپ جاتىر. ورىس شالدارى شىرەتتە تۇر. ال كوسەمسىگەن ءبىز وتىرمىز. شىعىس – كونە حالىق. كونە مادەنيەت, ىلگەرى سالت-ءداستۇر... قۇر اراق ىشكەنشە, مىنالاردان ۇيرەنۋ كەرەك قوي, – دەدى دە ستاكانىنا تولتىرا اراق قۇيىپ, اۋزىنا توڭكەرە سالدى.
ءبىز رەستوراننان شىعا بەرگەندە, سوڭىمىزعا گرۋزيا جازۋشىلار وداعىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى نودار دۋمبادزە ىلەسكەن.
ەۆگەني ەۆتۋشەنكو بىزگە قولىن كوتەرىپ:
– پروششاي ازيا! دەپ داۋىستادى.
سوندا نودار دۋمبادزە ويلانباستان, ارتىنا دا بۇرىلماستان:
– پروششاي نە مىتايا روسسيا! دەپ رەستوراننان شىعا بەردى.
رەستورانداعى حالىق دۋ كۇلدى.
* * *
حح عاسىرداعى قازاق جىرىنىڭ ارعىماعى – ولجاس سۇلەيمەنوۆ.
«قىش كىتاپ» الەمنىڭ ەڭ ۇزدىك داستاندارىنىڭ قاتارىنا جاتادى.
«از ي يا», «جازبالار ءتىلى» عاسىرلار اقيقاتىن ارقالاعان الىپ كىتاپتار.
ولجاس سۇلەيمەنوۆ – ادامزات بالاسىنىڭ وي-تولعامىنداعى تەڭدەسى جوق قۇبىلىس.
ولجاس سۇلەيمەنوۆ – مەنىڭ ومىردەگى دە, ونەردەگى دە ۇستازىم!
ولجاس سۇلەيمەنوۆ – ءومىرىن دە, ونەرىن دە, وزگەنى دە ساتپاعان قازاق.
ولجاس سۇلەيمەنوۆ – جان بالاسىنىڭ الدىندا باس يمەگەن قازاق. جالىنبادى. جالبارىنبادى. تۋرا سويلەدى. تۋرا تىرشىلىك جاسادى. سابىرلى, سالماقتى, وت جۇرەكتى تۇلعا بوپ ءومىر ءسۇردى.
ونىڭ ادامي, ادەبي مەكتەبى دەشتى-قىپشاق دالاسىندا جوعالماسىن!
تۇركى الەمى ءۇشىن, ۇزىلۋگە ەش حاقىسى جوق, تۇركى رۋحانياتىنا جول سالعان اسقاق اقىننىڭ ءومىرى ۇزاق بولۋىن تىلەيمىن.
قازاقتىڭ ءوز-ءوزىن ىزدەگەن رۋحاني ساپارى دا تاۋسىلماسىن!
دەشتى-قىپشاقتىڭ جانارتاۋلارى قازاقتىڭ قانىن ويناتسىن, جانىن وركەندەتسىن, نامىسىن كوتەرسىن, رۋحىن اسپانداتسىن.
جانارتاۋلارىمىز جانىپ تۇرسىن!
جانىپ تۇرعان جانارتاۋلارىمىزدى قازاق ەلى كورۋگە, تانۋعا, ۇعۋعا, باعالاۋعا جاندارىن سالسىن!
دارا بولساڭ, ولجاستاي بول!
دانا بولساڭ, ولجاستاي بول!
روللان سەيسەنباەۆ
