فوتو: اشىق دەرەككوز
اقش-تىڭ اۋرۋلاردى باقىلاۋ جانە الدىن الۋ ورتالىعىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنەتىن بولساق, جۇرەك اۋرۋلارى الەمدەگى ەرلەردىڭ ءار ءتورتىنشى ولىمىنە سەبەپكەر بولادى ەكەن. ەر ادامدار ينفاركتكە ايەلدەرگە قاراعاندا ەرتەرەك شالدىعادى. بۇل, ءبىر جاعىنان, شىلىم شەگۋ, كۇيزەلىس, سەمىزدىك پەن گيپەرتونيا سەكىلدى قاۋىپ-قاتەرگە تولى مىنەز-ق ۇلىق پەن فيزيولوگيالىق وزگەرىستەرگە بايلانىستى.
بۇدان كەيىن رەپرودۋكتيۆتى بۇزىلىستار ەرلەر دەنساۋلىعىنا ايتارلىقتاي زيان كەلتىرەدى. سوڭعى جىلدارى بەدەۋلىككە شالدىققان ەر ازاماتتاردىڭ سانى كۇرت ارتقان. ۋرولوگ-دارىگەر مۇحامەديار مۇحاممەدجاننىڭ ايتۋىنشا, بۇل ماسەلە ەلىمىزدىڭ دەموگرافيالىق احۋالىنا عانا ەمەس, ءاربىر وتباسىنىڭ ىشكى ۇيلەسىمىنە دە كەرى اسەر ەتەدى.
«قازىرگى تاڭدا ەركەكتەر اراسىندا سپەرماتوگەنەزدىڭ بۇزىلىستارى ءجيى كەزدەسەدى. اتاپ ايتقاندا, وليگوزووسپەرميا, استەنوزووسپەرميا جانە تەراتوزووسپەرميا سەكىلدى پاتولوگيالار – رەپرودۋكتيۆتى دەنساۋلىقتى السىرەتىپ جاتقان نەگىزگى فاكتورلار. بۇل اۋىتقۋلاردىڭ تۋىنداۋىنا گورمونالدى تەڭگەرىمسىزدىك, جىنىستىق جولمەن بەرىلەتىن ينفەكتسيالار, ەكولوگيالىق قولايسىزدىق جانە زياندى ءومىر سالتى سەبەپ بولىپ وتىر», دەيدى مامان.
مۇنىڭ ۇستىنە, قوعامدا ەر ادام ءوز السىزدىگىن كورسەتپەۋى كەرەك دەگەن تۇسىنىك بار. بىراق بۇل – ۇلكەن قاتە. مۇحامەديار مۇحاممەدجان بۇل جونىندە:
«ەر ادامدار پسيحيكالىق كۇيزەلىستى ءجيى باسىپ تاستايدى, ول ىشكى قىسىم مەن جان كۇيزەلىسىن كۇشەيتىپ, اقىر سوڭىندا دەپرەسسياعا اكەلەدى. پسيحيكالىق قولداۋعا جۇگىنەتىن ەرلەر سانى تىم از. بۇل – دابىل قاعاتىن جايت», دەيدى.
مەديتسينا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور مىرزاكارىم الشىنباەۆ تا بۇل ماسەلەنىڭ ماڭىزىن ەسكەرتىپ وتىر. ونىڭ ايتۋىنشا, بەدەۋلىك – تەك مەديتسينالىق ەمەس, الەۋمەتتىك ءارى پسيحولوگيالىق قۇبىلىس. «بالا ءسۇيۋ باقىتىنان ايىرىلعان ەر ادام ءوز ءومىرىنىڭ ماعىناسىن جوعالتقانداي كۇي كەشەدى. بۇل وتباسىداعى قاقتىعىستارعا, اجىراسۋعا, ءتىپتى اگرەسسيا مەن ءوزىن-ءوزى وقشاۋلاۋعا الىپ كەلەدى», دەيدى عالىم.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, ەرلەر دەنساۋلىعىن جاقسارتۋ ءۇشىن جۇيەلى پروفيلاكتيكالىق شارالار, تۇراقتى مەديتسينالىق باقىلاۋ جانە اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى قاجەت. بۇل رەتتە الشىنباەۆ:
«سالاۋاتتى ءومىر سالتىن دارىپتەۋ, دۇرىس تاماقتانۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋ, دەنە بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ – كەز كەلگەن اۋرۋدىڭ الدىن الۋدا شەشۋشى ءرول اتقارادى. سونىمەن بىرگە, ەرلەردىڭ ءوز دەنساۋلىعىنا دەگەن جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ ءۇشىن ۇلتتىق دەڭگەيدە سكرينينگتىك باعدارلامالار قاجەت», دەيدى.
دارىگەردىڭ پىكىرىنشە, اۋىلدىق جانە شالعاي ايماقتارداعى ەرلەرگە مەديتسينالىق قىزمەتتىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن تەلەمەديتسينانى دامىتۋ كەرەك.
«اقپاراتتىق رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋ, الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن باق ارقىلى ەرلەرگە ارنالعان مەديتسينالىق كونتەنت تاراتۋ – بۇل قازىرگى زاماننىڭ تالاپتارى», دەيدى ول.
ءيا, حالىقتىڭ مەديتسينالىق ساۋاتىن ارتتىرۋ – قوعام قاجەتتىلىگى. الايدا وسى ولقىلىقتىڭ ورنىن تولتىرامىز دەپ, جالعان جارناما مەن كۇماندى كەڭەسكە الدانىپ قالۋ قاۋپى دە جوق ەمەس. سوندىقتان بۇل باعىتتا كاسىبي مەديتسينا وكىلدەرىنىڭ ءۇنى باسىم بولۋعا ءتيىس. ەڭ باستىسى – ەر ازاماتتىڭ دەنساۋلىعىنا دەگەن كوزقاراستى وزگەرتۋ ماڭىزدى. السىزدىگىن جاسىرۋدى ەمەس, ەمدەلۋدى باتىرلىق سانايتىن سانا قالىپتاستىرۋ قاجەت-اق.
