اقجايىق اۋدانىنداعى اقسۋات اۋىلىنىڭ جۇرتى «مۇقادەس» شارۋا قوجالىعىنىڭ اتىنا ءاماندا جىلى لەبىز ارناپ وتىرادى. ەڭبەكقور ازاماتتاردى ەلى نەگە مەرەي تۇتپاسىن دەڭىز. قوجالىق جەتەكشىسى اقىلبەك ساعيتوۆ كاسىبىنىڭ از-اق جىلىندا جۇرتتىڭ ءىلتيپاتىنا بولەنگەن جان. ءىستىڭ ىڭعايىن بىلەتىندىگى تانىلىپ-اق تۇر. مالدىڭ باعىم-كۇتىمىن بىلاي قويعاندا, سەلەكتسيالىق شارالار مەن ۆەتەرينارلىق ىستەردى ءبىر كىسىدەي سارالاپ, الدىنداعى ت ۇلىكتىڭ ءبىرىن – ەكى, ەكىسىن ءتورت ەتۋگە ابدەن ماشىقتانىپ العان.
قازىر قوجالىقتا 134 باس جىلقى, 1 134 ۋاق جاندىق, 419 باس سيىر باعىلۋدا. «مۇقادەستە» ءىرى قارانى بورداقىلاپ, ەتكە وتكىزۋدە ءبىراز تاجىريبە جيناقتالعان. «اگروبيزنەس-2020» باعدارلاماسىنا ساي اۋداندا 29 جوبا ىسكە اسار بولسا, سونىڭ ءبىرى وسى اقىلبەك قولعا العان اۋقىمدى ءىس – 1 500 باس مال بورداقىلاۋ الاڭى قازىر جابدىقتالۋ ۇستىندە.
– ايتۋعا وڭاي بولعانمەن, وسى بورداقىلاۋ الاڭىنا بايلانىستى تىرلىك باستان اسادى. تەمىر قورشاۋلار, جەم-ءشوپ استاۋلارى, مالدى اۆتوماشيناعا تيەپ-تۇسىرەتىن قۇرىلعى سياقتى, ياعني, ادام ەڭبەگىن جەڭىلدەتەتىن جابدىقتار قاجەتتىگى ءبىرىنشى كەزەكتەگى نارسە. ءىرى قارا بولعان سوڭ ءبارىن مىقتاۋ كەرەك, ءبارىن سىزباعا ساي ۇلگىمەن جاساۋ كەرەك, – دەيدى اقىلبەك تەمىربولات ۇلى.
بۇل مالدى مەكەننىڭ تۇرعان جەرى دە ءتۇبى «مۇقادەس» دەپ اتالاتىن بولار. اقىلبەكتىڭ ويى دا وسى. اكە-شەشەدەن جاستاي قالعان ەكى ۇل, ەكى قىز بالا اتا-اجەسى مۇقادەس پەن اقجاننىڭ تاربيەسىندە بولادى. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى مۇقادەس اقساقالدىڭ نەمەرەلەرىنە قالدىرعان وسيەتىنىڭ ءبىرى – ادال ەڭبەك ەتۋ. سوعىس كورگەن جاننىڭ تاربيەسى وزىنەن-ءوزى ادامشىلدىق جولدا بولاتىنى انىق.
اتام مەنى قاسىنان تاستامايتىن. سوعىستىڭ سالعان لاڭى, سول كەزدەگى ەڭبەك ادامدارىنىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن قامقورلىعىن, ەستەلىكتەردى مەنىڭ زەردەمە قۇيىپ جۇرەتىن. ءسويتىپ, جامان-جاقسىنى ەرتەرەك باعامداۋىما اتامنىڭ ۇلگىسى مول بولدى. سول كەزدە سيرەك بولسا دا مال ۇرلىعى كەزدەسەتىن. مۇنى ەستىگەندە اتام قاتتى كۇيزەلىپ, وپىناتىن ەدى, دەيدى قوجالىق جەتەكشىسى. وسى اڭگىمەنىڭ وزىنەن-اق, ۇلكەن ءبىر تاربيە الدىمىزدى ورادى, ويلاندىردى. شىركىن, بارلىق اتا-اجەدەن, اكە-شەشەدەن جاس وسكىندەرگە سونداي ونەگە بولسا, ءبىزدىڭ ءومىرىمىز الدەقايدا كورىكتى بولار ەدى-اۋ.
اقىلبەك مال وسىرۋمەن قاتار, ساۋلەتتى قۇرىلىسقا دا دەن قويىپ كەلەدى. قازىر ول كورشىلەس اقجول اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ ورتالىعى – ءىلبىشىن اۋىلىنا كىرەبەرىستەن جەر الىپ, كافە, تويحانا, دۇكەن, ناۋبايحانا سالۋدى قولعا الدى. بۇل دا ەڭبەكقورلىقتىڭ, كەلەشەك قامىن ويلانۋدىڭ ارقاسى. مۇندا ءبىرشاما جۇمىستار قارقىن الىپ وتىر. اينالاسى قورشالىپ, كورىكتەندىرۋ جونىندە دە قىرۋار ءىس تۇر. بۇل نىساندار وسى توڭىرەكتەگى تۇرعىندارعا پايدالى قىزمەت ەتەتىن بولادى. جاستارعا تۇراقتى جۇمىس تابىلادى. دەمەك, وسىنداي يگىلىكتى ىستەردىڭ رەتىن كەلتىرىپ جۇرگەن ازاماتقا ەل ريزا.
«مۇقادەستىڭ» قونىسىنا جاقىنداعاندا كورگەنىمىز, مۇندا دا جوعارىدا اتالعان الاڭنان باسقا, جاڭا قۇرىلىستىڭ ءىزى بايقالادى. مالشىنىڭ كۇردەلى جوندەۋ ءجۇرىپ جاتقان ءۇيى, مونشا, ۇلكەن گاراج, قورا-قوپسى, جارتىلاي جەردەن ورىلگەن تاۋىق قورا, اۋىلدان اۋلاقتا سالىنىپ جاتقان قوي توعىتقىش, ءبارى-ءبارى قۇلشىنىستىڭ ايعاعى. اقىلبەكتىڭ ماماندىعى قۇرىلىسشى بولعان سوڭ, وسىلاي بولۋى كەرەك تە شىعار. دەسە دە, قوي-ەشكى مالىن دارىگە توعىتقىش جابدىقتاۋ جايى كەز كەلگەن شارۋانىڭ ويىندا بولسا دا, قولىنا الا قويۋى قيىن نارسە. سەبەبى, شىعىنسىنادى. راسى كەرەك, وعان دا ءبىرشاما ماتەريالدىق جابدىق قاجەت.
– قوي مالىن قىرقىپ العان سوڭ كرەولينگە توعىتىپ العان جاقسى. ءتۇرلى جۇقپالى اۋرۋلاردان ساقتايدى. تازارىپ قالادى. مالدىڭ ەرتە كۇي جيناۋىنا سەپ, – دەيدى مالجاندى ازامات.
اسىلداندىرۋ جونىندە ءبىرشاما جۇمىس تىندىردى. كورشىلەس جاڭاقالا اۋدانىنان اسىل تۇقىمدى قوشقار الىپ, كۇيىن تۇسىرمەي بولەكتەپ باعۋدى, قويعا بەلگىلى ءبىر مەرزىمدە قوسۋدى جولعا قويدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, تولدەرى ءبىردەيلەنىپ كەلەدى. سونداي-اق, كورشىلەس رەسەيدىڭ ورىنبور وبلىسىنان 4 باس اسىل تۇقىمدى بۇقا ساتىپ الىپ, تابىنىنا قوسىپ وتىر. وتكەن جىلعى تولدەر شيراپ قالعان. مۇنىڭ ءوزى ونىڭ مال ونىمدەرىن مولايتۋ, ساپاسىن كوتەرۋ ءۇشىن جاساپ جاتقان ايتۋلى قام-قارەكەتى.
– ءىرى قارا مالىن اتىراۋ, اقتاۋ جاققا ءوزىمنىڭ جەكە «كاماز» اۆتوماشيناممەن اپارامىن. ۇتىلىپ جۇرگەن جوقپىن. جول شىعىنىمدى اقتايدى. پايدا دا تۇسىرەمىن, – دەيدى ازامات.
قوجالىقتا 1 «كاماز», 3 «متز-82» تراكتورى, جاڭا ءشوپتايلاعىش, ەسكى بولسا دا جارامدى «دت-75» تراكتورى بار. باسقا دا «تەمىر-تەرسەگى» جەتەرلىك. مۇنىڭ ءوزى ناۋقاندىق كەزەڭدەردە ىستە ىركىلىس بولدىرماۋدىڭ كەپىلى. سونىمەن قاتار, ونىڭ سول «تەمىر تۇلپارلاردى» تىزگىندەگەن جىگىتتەرى اۋىلعا كومەكتەن ەشقاشان تارتىنعان ەمەس. ايتالىق, ەلدى مەكەندەرگە اپاراتىن جولدى قاردان ارشۋ كەرەك پە نەمەسە جازدا جولدىڭ كەدىر-بۇدىرىن تەگىستەۋ كەرەك پە, جەتىپ بارادى.
بىلتىر وبلىستىڭ تەرەكتى اۋدانىنداعى «ءۇمىت» گيمنازياسىن بىتىرگەن ۇلكەن ۇلى رايىمبەك اكەسىنىڭ تاعاتسىز ىسىنەن كوپ نارسە ۇيرەنىپ كەلەدى. بۇگىندە ول استاناداعى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وقيدى. دەمالىسقا كەلگەن سايىن قىردىڭ سان قىرلى شارۋاسىنىڭ باسىنان تابىلادى. ءومىر جولى كەلەشەكتە مۇمكىن دالا توسىنەن الىسقا اكەتەر, بىراق اتا-انا ەڭبەك مەكتەبىنىڭ الىپپەسىن ءبىلۋ ەش ارتىقتىق ەتپەيتىنى ايان.
اقىلبەك ساعيتوۆتىڭ بويىنان قيىندىققا قارسى قايمىقپاۋدى, ءتىپتى, قايرالا تۇسكەن ورشىلدىكتى تانىدىق. اۋىل-ەلدىڭ باعىن اسىرىپ, جۇلدىزىن جارقىراتاتىن وسىنداي ەڭبەكقور جاندار عوي.
تىلەس جازىقباي,
جۋرناليست.
باتىس قازاقستان وبلىسى,
اقجايىق اۋدانى.
سۋرەتتەردە: اقىلبەك ساعيتوۆ ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وقيتىن ۇلى رايىمبەكپەن بىرگە; دالا ءتوسىنىڭ داۋلەتى.
قازىر قوجالىقتا 134 باس جىلقى, 1 134 ۋاق جاندىق, 419 باس سيىر باعىلۋدا. «مۇقادەستە» ءىرى قارانى بورداقىلاپ, ەتكە وتكىزۋدە ءبىراز تاجىريبە جيناقتالعان. «اگروبيزنەس-2020» باعدارلاماسىنا ساي اۋداندا 29 جوبا ىسكە اسار بولسا, سونىڭ ءبىرى وسى اقىلبەك قولعا العان اۋقىمدى ءىس – 1 500 باس مال بورداقىلاۋ الاڭى قازىر جابدىقتالۋ ۇستىندە.
– ايتۋعا وڭاي بولعانمەن, وسى بورداقىلاۋ الاڭىنا بايلانىستى تىرلىك باستان اسادى. تەمىر قورشاۋلار, جەم-ءشوپ استاۋلارى, مالدى اۆتوماشيناعا تيەپ-تۇسىرەتىن قۇرىلعى سياقتى, ياعني, ادام ەڭبەگىن جەڭىلدەتەتىن جابدىقتار قاجەتتىگى ءبىرىنشى كەزەكتەگى نارسە. ءىرى قارا بولعان سوڭ ءبارىن مىقتاۋ كەرەك, ءبارىن سىزباعا ساي ۇلگىمەن جاساۋ كەرەك, – دەيدى اقىلبەك تەمىربولات ۇلى.
بۇل مالدى مەكەننىڭ تۇرعان جەرى دە ءتۇبى «مۇقادەس» دەپ اتالاتىن بولار. اقىلبەكتىڭ ويى دا وسى. اكە-شەشەدەن جاستاي قالعان ەكى ۇل, ەكى قىز بالا اتا-اجەسى مۇقادەس پەن اقجاننىڭ تاربيەسىندە بولادى. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى مۇقادەس اقساقالدىڭ نەمەرەلەرىنە قالدىرعان وسيەتىنىڭ ءبىرى – ادال ەڭبەك ەتۋ. سوعىس كورگەن جاننىڭ تاربيەسى وزىنەن-ءوزى ادامشىلدىق جولدا بولاتىنى انىق.
اتام مەنى قاسىنان تاستامايتىن. سوعىستىڭ سالعان لاڭى, سول كەزدەگى ەڭبەك ادامدارىنىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن قامقورلىعىن, ەستەلىكتەردى مەنىڭ زەردەمە قۇيىپ جۇرەتىن. ءسويتىپ, جامان-جاقسىنى ەرتەرەك باعامداۋىما اتامنىڭ ۇلگىسى مول بولدى. سول كەزدە سيرەك بولسا دا مال ۇرلىعى كەزدەسەتىن. مۇنى ەستىگەندە اتام قاتتى كۇيزەلىپ, وپىناتىن ەدى, دەيدى قوجالىق جەتەكشىسى. وسى اڭگىمەنىڭ وزىنەن-اق, ۇلكەن ءبىر تاربيە الدىمىزدى ورادى, ويلاندىردى. شىركىن, بارلىق اتا-اجەدەن, اكە-شەشەدەن جاس وسكىندەرگە سونداي ونەگە بولسا, ءبىزدىڭ ءومىرىمىز الدەقايدا كورىكتى بولار ەدى-اۋ.
اقىلبەك مال وسىرۋمەن قاتار, ساۋلەتتى قۇرىلىسقا دا دەن قويىپ كەلەدى. قازىر ول كورشىلەس اقجول اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ ورتالىعى – ءىلبىشىن اۋىلىنا كىرەبەرىستەن جەر الىپ, كافە, تويحانا, دۇكەن, ناۋبايحانا سالۋدى قولعا الدى. بۇل دا ەڭبەكقورلىقتىڭ, كەلەشەك قامىن ويلانۋدىڭ ارقاسى. مۇندا ءبىرشاما جۇمىستار قارقىن الىپ وتىر. اينالاسى قورشالىپ, كورىكتەندىرۋ جونىندە دە قىرۋار ءىس تۇر. بۇل نىساندار وسى توڭىرەكتەگى تۇرعىندارعا پايدالى قىزمەت ەتەتىن بولادى. جاستارعا تۇراقتى جۇمىس تابىلادى. دەمەك, وسىنداي يگىلىكتى ىستەردىڭ رەتىن كەلتىرىپ جۇرگەن ازاماتقا ەل ريزا.
«مۇقادەستىڭ» قونىسىنا جاقىنداعاندا كورگەنىمىز, مۇندا دا جوعارىدا اتالعان الاڭنان باسقا, جاڭا قۇرىلىستىڭ ءىزى بايقالادى. مالشىنىڭ كۇردەلى جوندەۋ ءجۇرىپ جاتقان ءۇيى, مونشا, ۇلكەن گاراج, قورا-قوپسى, جارتىلاي جەردەن ورىلگەن تاۋىق قورا, اۋىلدان اۋلاقتا سالىنىپ جاتقان قوي توعىتقىش, ءبارى-ءبارى قۇلشىنىستىڭ ايعاعى. اقىلبەكتىڭ ماماندىعى قۇرىلىسشى بولعان سوڭ, وسىلاي بولۋى كەرەك تە شىعار. دەسە دە, قوي-ەشكى مالىن دارىگە توعىتقىش جابدىقتاۋ جايى كەز كەلگەن شارۋانىڭ ويىندا بولسا دا, قولىنا الا قويۋى قيىن نارسە. سەبەبى, شىعىنسىنادى. راسى كەرەك, وعان دا ءبىرشاما ماتەريالدىق جابدىق قاجەت.
– قوي مالىن قىرقىپ العان سوڭ كرەولينگە توعىتىپ العان جاقسى. ءتۇرلى جۇقپالى اۋرۋلاردان ساقتايدى. تازارىپ قالادى. مالدىڭ ەرتە كۇي جيناۋىنا سەپ, – دەيدى مالجاندى ازامات.
اسىلداندىرۋ جونىندە ءبىرشاما جۇمىس تىندىردى. كورشىلەس جاڭاقالا اۋدانىنان اسىل تۇقىمدى قوشقار الىپ, كۇيىن تۇسىرمەي بولەكتەپ باعۋدى, قويعا بەلگىلى ءبىر مەرزىمدە قوسۋدى جولعا قويدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, تولدەرى ءبىردەيلەنىپ كەلەدى. سونداي-اق, كورشىلەس رەسەيدىڭ ورىنبور وبلىسىنان 4 باس اسىل تۇقىمدى بۇقا ساتىپ الىپ, تابىنىنا قوسىپ وتىر. وتكەن جىلعى تولدەر شيراپ قالعان. مۇنىڭ ءوزى ونىڭ مال ونىمدەرىن مولايتۋ, ساپاسىن كوتەرۋ ءۇشىن جاساپ جاتقان ايتۋلى قام-قارەكەتى.
– ءىرى قارا مالىن اتىراۋ, اقتاۋ جاققا ءوزىمنىڭ جەكە «كاماز» اۆتوماشيناممەن اپارامىن. ۇتىلىپ جۇرگەن جوقپىن. جول شىعىنىمدى اقتايدى. پايدا دا تۇسىرەمىن, – دەيدى ازامات.
قوجالىقتا 1 «كاماز», 3 «متز-82» تراكتورى, جاڭا ءشوپتايلاعىش, ەسكى بولسا دا جارامدى «دت-75» تراكتورى بار. باسقا دا «تەمىر-تەرسەگى» جەتەرلىك. مۇنىڭ ءوزى ناۋقاندىق كەزەڭدەردە ىستە ىركىلىس بولدىرماۋدىڭ كەپىلى. سونىمەن قاتار, ونىڭ سول «تەمىر تۇلپارلاردى» تىزگىندەگەن جىگىتتەرى اۋىلعا كومەكتەن ەشقاشان تارتىنعان ەمەس. ايتالىق, ەلدى مەكەندەرگە اپاراتىن جولدى قاردان ارشۋ كەرەك پە نەمەسە جازدا جولدىڭ كەدىر-بۇدىرىن تەگىستەۋ كەرەك پە, جەتىپ بارادى.
بىلتىر وبلىستىڭ تەرەكتى اۋدانىنداعى «ءۇمىت» گيمنازياسىن بىتىرگەن ۇلكەن ۇلى رايىمبەك اكەسىنىڭ تاعاتسىز ىسىنەن كوپ نارسە ۇيرەنىپ كەلەدى. بۇگىندە ول استاناداعى ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وقيدى. دەمالىسقا كەلگەن سايىن قىردىڭ سان قىرلى شارۋاسىنىڭ باسىنان تابىلادى. ءومىر جولى كەلەشەكتە مۇمكىن دالا توسىنەن الىسقا اكەتەر, بىراق اتا-انا ەڭبەك مەكتەبىنىڭ الىپپەسىن ءبىلۋ ەش ارتىقتىق ەتپەيتىنى ايان.
اقىلبەك ساعيتوۆتىڭ بويىنان قيىندىققا قارسى قايمىقپاۋدى, ءتىپتى, قايرالا تۇسكەن ورشىلدىكتى تانىدىق. اۋىل-ەلدىڭ باعىن اسىرىپ, جۇلدىزىن جارقىراتاتىن وسىنداي ەڭبەكقور جاندار عوي.
تىلەس جازىقباي,
جۋرناليست.
باتىس قازاقستان وبلىسى,
اقجايىق اۋدانى.
سۋرەتتەردە: اقىلبەك ساعيتوۆ ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە وقيتىن ۇلى رايىمبەكپەن بىرگە; دالا ءتوسىنىڭ داۋلەتى.
