فوتو: kyzylorda-news.kz
قازىرگى ۋاقىتتا كاسىپورىندار 800-گە جۋىق گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىسجايعا قىزمەت كورسەتەدى جانە بولاشاقتا كوممۋنالدىق سۋ شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىن ءتيىمدى باسقارۋ مەن كۇتىپ ۇستاۋدى قامتاماسىز ەتەتىن ناقتى تىكەلەي باسقارۋ تىزبەگىن قالىپتاستىرادى.
«ايتا كەتسەك, كاسىپورىنداردىڭ جابدىققا قاجەتتىلىگى 415 بىرلىكتى قۇرايدى. ناقتى اتاعاندا, 214 (51,5%), 6307 گتس كوممۋنالدىق مەنشىككە وتۋگە جاتادى, 828 (13,1%) بەرىلدى. سوڭعى ەكى ايدا 40-قا جۋىق نىسان اكىمدىكتەردىڭ بالانسىنا بەرىلىپ, جۇمىس جالعاسىپ جاتىر. بيىل كوممۋنالدىق نىسانداردى كۇتىپ ۇستاۋعا, جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە, جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتامالاردى ازىرلەۋگە جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 9,4 ملرد. تەڭگە ءبولىندى», دەدى مينيستر ن.نۇرجىگىتوۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, دامۋدىڭ ماڭىزدى فاكتورلارىنىڭ ءبىرى – اقپاراتتىق جۇيەلەر مەن تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى سۋ سالاسىنا كەڭىنەن ەنگىزۋ. اتالعان باعىتتا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, ناقتى شارالار قابىلدانىپ جاتىر.
ن.نۇرجىگىتوۆ بايانداماسىندا, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ سالاسىندا تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدىڭ ماڭىزدى قادامى – سۋ رەسۋرستارىنىڭ ۇلتتىق اقپاراتتىق جۇيەسىن ازىرلەۋ بولىپ تابىلاتىنىن, اتالعان جوبانىڭ ەۋرازيالىق دامۋ بانكى تاراپىنان بولىنگەن 311 ملن. تەڭگە كولەمىندەگى گرانتتىق قاراجات ەسەبىنەن ىسكە اسىرىلعانىن اتاپ ءوتتى.
ايتا كەتەيىك, بۇگىندە پيلوتتىق رەجيمدە ءۇش مودۋل ىسكە قوسىلدى:
- «سۋدى پايدالانۋ» ءمودۋلى 87 رەسپۋبليكالىق سۋ قويماسى بويىنشا كۇندەلىكتى دەرەكتەردى كەيىننەن تالداۋمەن جيناۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
- ترانسشەكارالىق سۋلار ءمودۋلى قازگيدرومەتتىڭ 43 گيدروپوستتار بويىنشا دەرەكتەرىن بىرىكتىرەدى جانە كانالدار مەن سۋ قويمالارى ءۇشىن قولمەن ەنگىزۋمەن تولىقتىرىلادى.
- كارتوگرافيا ءمودۋلى سۋ وبەكتىلەرى, ونىڭ ىشىندە 250 گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىستار, سۇزگىلەۋ جانە ۆيزۋاليزاتسيامەن, ونىڭ ىشىندە 334 گيدروپوستتار تۋرالى مالىمەتتەردى كورسەتەدى.
«تسيفرلىق دامۋ مينيسترلىگىمەن بىرلەسىپ, بيىل العاش رەت اسا قاۋىپتى ايماقتارداعى ىقتيمال سۋ تاسقىنى ستسەناريلەرىن بولجاۋعا جانە مودەلدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن «تاSQYN» (تاسقىن) اقپاراتتىق جۇيەسى پايدالانۋعا ەنگىزىلدى.
سونىمەن قاتار, مينيسترلىك بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ دامۋ باعدارلاماسىمەن (بۇۇدب) بىرلەسىپ, سۋ قويمالارىنداعى سۋدىڭ ءتۇسۋ كولەمىن بولجاۋعا جانە ولاردىڭ جۇمىس رەجيمىن ۇلگىلەۋگە ارنالعان «TALSIM» (تالسيم) گيدرولوگيالىق مودەلىن بەيىمدەۋ جانە ەنگىزۋ جۇمىسىن جۇزەگە اسىرىپ جاتىر», دەدى بايانداماشى.
بايانداماشىنىڭ سوزىنشە, اتالعان جۇيە قىسقا 7-15 كۇن جانە ورتا 3-6 اي مەرزىمدى گيدرولوگيالىق بولجامدار جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, بۇل ءوز كەزەگىندە سۋ رەسۋرستارىن ءتيىمدى باسقارۋعا جانە توتەنشە جاعدايلاردىڭ الدىن الۋعا ەلەۋلى ىقپال ەتەدى. ەسىل وزەنى (225 سۋ الابى) جانە نۇرا وزەنى (205 سۋ الابى) بويىنشا گيدرولوگيالىق مودەلدى بەيىمدەۋ اياقتالعان. جىل سوڭىنا دەيىن ەلىمىزدەگى ءىرى وزەندەردىڭ جۇمىس رەجيمىن ۇلگىلەۋ تولىقتاي اياقتالاتىنى كۇتىلىپ وتىر.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ سالانى تسيفرلاندىرۋ جونىندەگى تاپسىرماسى اقپاراتتىق جۇيەلەردى ەنگىزۋمەن قاتار كەمىندە 3500 شاقىرىم سۋارۋ ارنالارىن تسيفرلاندىرۋدى دا قامتيدى.
«وسى تاپسىرما اياسىندا 2024 جىلدان باستاپ قىزىلوردا وبلىسىندا جالپى ۇزىندىعى 231 شاقىرىمدى قۇرايتىن 5 كانالعا (جاڭاشيەلى, و-2, كەلىنتوبە, ايتەك, سۋناقاتا كانالدارى) سۋدى ەسەپكە الۋدىڭ اۆتوماتتاندىرىلعان جۇيەسىن ورناتۋ ارقىلى گيدروپوستتاردى رەكونسترۋكتسيالاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتار, قوسىمشا ۇزىندىعى 2600 شاقىرىمنان اساتىن وبلىستىڭ 16 ماگيسترالدىك جانە شارۋاشىلىقارالىق كانالىن (قازالىنىڭ سول جاعى, قازالىنىڭ وڭ جاعى, باسىقارا, اقساي, قىزىلوردا سول جاعى, قىزىلوردا وڭ جاعى, ساۋرانباي, سۋماعار, تايىپكول, كۇركۇرەۋىك, جاڭاسۇلۋتوبە, بوتاباي, كوكسۋ, جەتىكول-جارما, جاڭاارىق) اۆتوماتتاندىرۋ ءۇشىن جوبالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋدەمىز. بۇدان باسقا, 2025-2027 جىلدارعا تۇركىستان وبلىسىندا
79 كانالدى, جامبىل وبلىسىندا 78 كانالدى اۆتوماتتاندىرۋ جوسپارلانعان. قازىر وسى جوبالاردىڭ جوبالىق قۇجاتتاماسى ازىرلەنىپ جاتىر. مونتاجداۋ جۇمىستارى اياقتالعاننان كەيىن جانە اقپاراتتىق جۇيەلەر دايىن بولعان سوڭ, سۋ الۋدى تالداۋ جانە جوسپارلاۋ ءۇشىن بارلىق دەرەكتەر سۋ رەسۋرستارىنىڭ ۇلتتىق اقپاراتتىق جۇيەسىنە ينتەگراتسيالانادى», دەدى نۇرجان نۇرجىگىتوۆ.
ايتا كەتسەك, مينيسترلىكتىڭ قۇرىلىمىندا قۇرىلعان سۋ رەسۋرستارىن رەتتەۋ, قورعاۋ جانە پايدالانۋ كوميتەتىنىڭ باستى مىندەتى – سۋ رەسۋرستارىن زاڭسىز پايدالانۋدى, ەسەپكە الۋدى بۇرمالاۋدى جانە سۋ وبەكتىلەرىندەگى زاڭسىز ارەكەتتەردىڭ الدىن الۋدى قامتاماسىز ەتۋ. بۇل مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن جاڭا سۋ كودەكسى شەڭبەرىندە كوميتەتكە قاداعالاۋ فۋنكتسيالارى مەن جەدەل دەن قويۋ شارالارىن قابىلداۋ قۇقىعى بەرىلدى.
كوميتەتتىڭ جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قىزمەتكەرلەر شتاتى ۇلعايتىلعان, اۋماقتىق بولىمدەر جەلىسى كەڭەيتىلىپ, تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋدى جاقسارتۋ شارالارى قابىلدانعان.
«2024 جىلى كوميتەتتىڭ باسسەيندىك ينسپەكتسيالارى 439 تەكسەرۋ جۇرگىزىپ, 1855 زاڭ بۇزۋشىلىقتى انىقتادى. ناتيجەسىندە 429 ۇيعارىم شىعارىلىپ, جالپى سوماسى 48,4 ميلليون تەڭگە بولاتىن 582 اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىندى. ايىپپۇلداردىڭ 92 پايىزى, ياعني 44,5 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن 556 اكىمشىلىك ايىپپۇل ءوندىرىلدى.
2025 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا 20 تەكسەرۋ جۇرگىزىلىپ, 26 زاڭ بۇزۋشىلىق انىقتالدى. وسى ناتيجەلەر بويىنشا 10 ۇيعارىم شىعارىلىپ, 13,3 ميلليون تەڭگەگە 133 اكىمشىلىك ايىپپۇل سالىندى.
سۋ سالاسىنداعى بۇزۋشىلىقتار ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى كۇشەيتۋ ماقساتىندا اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق كودەكسكە ايىپپۇل كولەمىن ۇلعايتۋ بويىنشا (قوسىمشا باپ ەنگىزىلىپ, بىرقاتار باپتار بويىنشا ايىپپۇل سوماسى 5,10 ەسەگە ۇلعايتىلعان) وزگەرىستەر ەنگىزىلگەنىن اتاپ وتكەن ءجون», دەپ تۇيىندەدى بايانداماسىن مينيستر.
