ستراتەگيالىق سالانى دامىتۋ مۇمكىندىگى

قازىر حيميا سالاسى وڭدەۋ ونەركاسى­بىنىڭ 4,6%-ىن قۇراپ, اۋىل شارۋاشىلىعى, قۇرىلىس پەن مەتاللۋرگيا سياقتى سالالار­دىڭ دامۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزىپ وتىر. جىل قورىتىندىسى بويىنشا ءوندىرىس كولەمى 7,7%-عا ءوسىپ, 1,1 ترلن  تەڭگەدەن استى. كەيىن­گى بەس جىلدا سالادا 5% تۇراقتى ءوسۋ باي­قالادى. بۇل – وتاندىق ءوندىرۋشىنىڭ بەلسەندى قىزمەتى مەن مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ جەمىسى.

«سالاداعى ءىرى كاسىپورىندار اۋەلى ىشكى سۇرانىستى قامتاماسىز ەتىپ, قوسىمشا ەكسپورتتى دامىتىپ جاتىر. بيىلعى ءبىرىنشى توقسان قورىتىندىسى بويىنشا ءونىم كولەمى 12,5%-عا ءوسىپ, 406 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. وسى جىلى ءوندىرىس كولەمىن 5%-عا ارتتىرۋ كوزدەلگەن. جوسپارداعى وسىمگە بيىل ىسكە اساتىن جوبالاردى, پوليپروپيلەن ءوندىرىسىن 32%, ناتري ءتسيانيدىن 15%, تىڭايتقىش  پەن فوسفوردى 13%-عا ارتتىرۋ ارقىلى قول جەتكىزۋ كوزدەلگەن», دەدى ءوندىرىس جانە قۇرىلىس ءمينيسترى ەرسايىن ناعاسپاەۆ.

ونىڭ ايتۋىنشا, بۇگىندە حيميا سالاسىندا 49 جوبا ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. نەگىزگىلەرى مۇناي مەن مەتاللۋرگيا سالاسىنا قاجەت حيميا ءونىمىن شىعارۋعا باعىتتالعان. مىسالى, ەلدە وندىرىلەتىن كاۋستيكالىق سودا نە ىشكى نارىقتا پايدالانىلادى. بۇيىرتسا, سالاعا 2035 جىلعا دەيىن 4,8 ترلن تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيتسيا تارتۋ جوسپارلانعان.

«ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى بىلتىر مۇناي-گاز حيمياسى ونەركاسىبىن دامىتۋدىڭ 2024–2030 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسىن ازىرلەدى. قۇجات 6 نەگىزگى باعىتتى جانە سالانى كەشەندى ىنتالاندىرۋعا باعىتتالعان 34 ءىس-شارانى قامتيدى. ونىڭ قاتارىندا جال­پى قۇنى شامامەن 15 ملرد دوللاردى قۇراي­تىن 6 ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ كوزدەلگەن. ولاردى ىسكە اسىرۋ شامامەن 3,5 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى مەن قۇرىلىس كەزەڭىندە 16 مىڭنان استام ۋاقىتشا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى ەرلان اقكەنجەنوۆ.

2022 جىلعى قاراشادا جىلىنا 500 مىڭ توننا پوليپروپيلەن وندىرەتىن KPI زاۋىتى ىسكە قوسىلدى. 2024 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا زاۋىت شامامەن 250 مىڭ توننا ءونىم ءوندىردى. بۇگىندە زاۋىت قاپشىق, تۇتىنۋشىلىق وراما, كىلەم بۇيىمى, ءبىر رەت قولدانىلاتىن ىدىس جانە باسقا دا ونىمدەردى وندىرۋگە ارنالعان پوليپروپيلەننىڭ 12 ماركاسىن شىعارادى.

جىل سوڭىنا دەيىن جاڭا 2 پوليپروپيلەن ماركاسىن شىعارۋ جوسپارلانعان. سونداي-اق جىلىنا 1,25 ملن توننا پولي­ەتيلەن وندىرەتىن زاۋىت قۇرىلىسىن جۇزەگە اسىرۋ جۇمىسى جالعاسۋدا. قازىر بولاشاق زاۋىت الاڭىن دايىنداۋدىڭ باستاپقى قۇرىلىس جۇمىستارى 49,2%-عا اياقتالدى, ال پيروليز قوندىرعىلارىن ورناتۋ ءۇشىن كوتلوۆاندار قازۋ جۇمىسى باستالدى. زاۋىت 2029 جىلى ىسكە قوسىلادى. جوبا اياسىندا 20-دان استام سۇرانىسقا يە پوليەتيلەن ماركالارىن شىعارۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ 40%-ى پرەميۋم كلاسىنا جاتادى.

پرەزيدەنت تاپسىرماسىمەن ىسكە اسىپ جاتقان قازمۇنايگازدىڭ ءىرى جوباسى – پوليەتيلەن وندىرەتىن زاۋىت. وسى جىلى تولىق ماسشتابتى قۇرىلىس جۇمىسى باستالدى. جوبامەن بىرگە ەكى ينفراقۇرىلىمدىق جوبا – گاز سەپاراتسيالاۋ كەشەنى مەن ماگيسترالدىق قۇبىرلاردى سالۋ ىسكە اسادى. 3 جوبانىڭ جالپى قۇنى شامامەن 11 ملرد اقش دوللارىن قۇرايدى, بۇل قمگ مەن سەرىكتەستەردىڭ تىكەلەي ينۆەستيتسياسى.

«بۇگىندە بارلىق ينۆەستيتسيالىق شەشىم­دەر قابىلداندى. وسى ورايدا ۇكىمەت قولداۋىنىڭ ارقاسىندا قۇرىلىس نور­ما­لارىنىڭ كەيبىر ارتىق تالاپتارى الىنىپ تاستالدى. ناتيجەسىندە, قمگ جانە «پوليەتيلەن» جوباسىنىڭ ينۆەستورلارى قاجەتتى ينۆەستيتسيالىق شەشىمدەردى دەر كەزىندە قابىلدادى. سونىمەن قاتار گاز سەپاراتسيالاۋ كەشەنى جوباسىن قارجىلاندىرۋ – اشىق ماسەلە. قازاقستان دامۋ بانكىمەن قولايلى شارتتاردى قاراستىرىپ جاتىرمىز», دەدى «قازمۇنايگاز» ۇك» اق باسقارما توراعاسى اسحات حاسەنوۆ.

مەملەكەت باسشىسى ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن  حيميا, مۇناي حيمياسى سالاسىن دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزىن اتاپ كورسەتتى. حيميا ونەركاسىبى اۋىل شارۋاشىلىعى, تاۋ-كەن ونەركاسىبى, مەتاللۋرگيا مەن قۇرىلىس سياقتى  باسقا دا سالانىڭ دامۋىن قامتاماسىز ەتەدى.

«وتكەن جىل قورىتىندىسى بويىنشا حيميا ونەركاسىبىندە ءوندىرىس كولەمى 7,7%-عا ۇلعايسا, مۇناي-گاز حيمياسىندا ءوسىم 50%-دان جوعارى بولدى. حيميا ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتى 2 ملرد دوللاردان استى, بۇل 2023  جىلعى دەڭگەيدەن 13%-عا ارتىق. بيىلعى I توقساندا دا وڭ ديناميكا ساقتالدى. حيميا سالاسى 12,5%-عا ءوستى», دەدى ۇكىمەت باسشىسى.

حيميا مەن مۇناي-گاز حيمياسى سەكتورىندا 12 ءىرى كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. ولار مينەرالدى تىڭايتقىش, بەيورگانيكالىق جانە ورگانيكالىق حيميالىق زاتپەن قاتار اۋقىمدى ءونىم سپەكترىن شىعارادى. اتىراۋ وبلىسىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان پوليپروپيلەن زاۋىتى – ورتالىق ازيا وڭىرىندەگى وسى باعىتتاعى ەڭ ءىرى كاسىپورىن.

«بىلتىر جوبانىڭ II كەزەڭى – پوليەتيلەن ءوندىرىسىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. بۇل – وتاندىق وڭدەۋ ونەركاسىبىندەگى ەڭ اۋقىمدى جوبا. ول يمپورتتىق ونىمدەردى تولىق الماستىرىپ, قوسىلعان قۇنى جوعارى ەكسپورتتىڭ ءوسۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. زاۋىتتىڭ ەل ەكونوميكاسىنا تيگىزەتىن مۋل­تي­پليكاتيۆتىك اسەرى زور بولۋعا ءتيىس. سونى­مەن قاتار جامبىل وبلىسىندا ناتري ءتسيانيدى مەن امموني سۋلفاتى ءوندىرى­سىن كەڭەيتۋ كوزدەلىپ وتىر», دەدى و.بەكتەنوۆ.

پرەمەر-مينيستر بۋتاديەن, كارباميد, پوليەتيلەنتەرەفتالات ءوندىرىسى بويىنشا پەرسپەكتيۆالى جوبالاردى ىسكە اسىرىپ جاتقانىنا توقتالىپ, ولاردىڭ ءبارى قوسىلعان قۇن تىزبەگىن قۇرۋعا ۇلكەن ۇلەس قوساتىنىن ايتتى. دەگەنمەن شيكىزاتتى تەرەڭ وڭدەۋ باعىتىندا سالانىڭ الەۋەتى تولىق پايدالانىلماي وتىرعانىن نازارعا الدى.

«كۇردەلى ءونىم شىعارۋ كولەمى ءالى دە تومەن. شيكىزات رەسۋرسى مەن مۇناي باعاسى قۇبىلىپ تۇرعان قازىرگى جاعدايدا وڭدەۋ كولەمىن ۇلعايتىپ, دايىن ونىممەن سىرتقى نارىقتارعا شىعۋ كەرەك. بۇل ەكونوميكا قۋاتىن ارتتىرىپ, تۇراقتى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەگەن ۇكىمەت باسشىسى ءتيىستى ۆەدومستۆولارعا بىرقاتار مىندەت جۇكتەدى.