ونىڭ سۋرەت سالۋعا دەگەن ىنتاسىن كورگەن اناسى جاڭاوزەندەگى وقۋشىلار شىعارماشىلىق ۇيىندەگى ۇيىرمەگە اپارعان ەكەن.
– التى جاسىمنان سۋرەتپەن اينالىستىم. كەيىن وقۋشىلار ۇيىندە ءمۇسىن ونەرى دە بار ەكەنىن ءبىلىپ, سول جاققا اۋىستىم. سودان بەرى ءمۇسىن ونەرىنە ەرەكشە ىنتىقپىن. ول جەردە توقتاعۇل باحيتوۆ دەگەن ۇستازىمنان ساباق الدىم, ول ماعان پلاستيليننەن باستاپ, اعاشپەن, سۇيەكپەن, ءتىپتى تاسپەن دە جۇمىس ىستەۋدى ۇيرەتتى. مەنىڭ ءمۇسىن ونەرىن ماماندىق رەتىندە تاڭداۋىما سەبەپكەر بولعان العاشقى ادام – سول كىسى. شىنى كەرەك, باستاپقىدا مۇنداي ماماندىقتىڭ بار ەكەنىن دە بىلمەپپىن. بىراق انام مەن اپام «جارقىن بولاشاق» باعدارلاماسى بارىن ءبىلىپ, الماتىداعى ونەر اكادەمياسىنىڭ كوللەدجىنە قۇجات تاپسىردىق. بۇل ماعان ۇلكەن قادام بولدى. سونىڭ ارقاسىندا قازىر ەلىمىزدىڭ ۇزدىك مۇسىنشىلەرىنەن ساباق الىپ, ماشىعىمدى شىڭداپ جاتىرمىن, دەيدى ءجۇسىپ.
بوزبالانىڭ ايتۋىنشا, وقۋ ورنىنا تۇسكەن سوڭ, ونىڭ ءمۇسىن ونەرىنە قاتىستى كوزقاراسى الدەقايدا وزگەرگەن.
– كوللەدجدەگى سانات بايسىنوۆ ۇستازىم ءمۇسىن ونەرىنە الەمدىك كوزقاراسپەن قاراۋدى ۇيرەتتى. قازىرگى تاڭدا ءمۇسىن ونەرى قاي باعىتتا دامىپ جاتىر, ونىڭ مادەنيەتپەن بايلانىسى قانداي دەگەن وزەكتى سۇراقتارعا جاۋاپ تابۋعا كومەكتەستى. وكىنىشتىسى, ەلىمىزدە ءمۇسىن ونەرىنە كوپشىلىك تەرەڭ بويلاي بەرمەيدى. ونى بولاشاعى جوق ماماندىق دەپ ويلايتىندار دا بار. ال شىن مانىندە, ءمۇسىن ونەرى – ادامزاتپەن بىرگە جاساپ كەلە جاتقان, تاريحى تەرەڭ مادەني سالا. سوندىقتان بولاشاقتا ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى ءمۇسىن ونەرى ارقىلى كورسەتەتىن جۇمىس جاساعىم كەلەدى, دەيدى جاس ءمۇسىنشى.
ءتول مادەنيەتتەن سۋسىنداعان ءجۇسىپ بۇگىندە بىرنەشە كورمەگە قاتىسىپ, كورەرمەن ىقىلاسىنا بولەنىپ ۇلگەرگەن. ءمۇسىنشى ءوز جۇمىستارى ارقىلى قازاق مادەنيەتىن ناسيحاتتاپ, وزەكتى ماسەلەلەردى كوتەرەدى. ونىڭ تۋعان ولكەسى ماڭعىستاۋ تۋرالى تۋىندىلارى ءبىر بولەك. سونىڭ ءبىرى – «ماڭ دالا, ماڭعاز مەكەن — ماڭعىستاۋ» ءمۇسىنى.
– وسى قىستا كورمەگە دايىندالىپ, اۋىلعا بارا المادىم. بۇل ءمۇسىن تۋعان جەرگە دەگەن ساعىنىشتان تۋدى دەسەم بولادى. مۇسىندە ماڭعىستاۋ تاۋلارىن ارقالاعان تۇيە بەينەلەنگەن. وسى ارقىلى تۋعان ولكەمنىڭ ماڭعازدىعىن كورسەتكىم كەلدى. ويتكەنى مەن ءۇشىن ماڭعىستاۋ – شالقار شابىت كوزى. الداعى ۋاقىتتا تۋعان ولكەمە قاتىستى جۇمىستاردى كوپتەپ جاساعىم كەلەدى. مىسالى, بىزدە 362 اۋليە بار. سونىڭ ىشىندە, شوپان اتا, بەكەت اتا سياقتى كيەلى تۇلعالاردىڭ بەينەسىن پورترەت ەتىپ جاساماسام دا, جان دۇنيەسىن, بولمىسىن ءمۇسىن ارقىلى جەتكىزسەم دەيمىن. سول سياقتى ادەت-عۇرىپتارىمىز بەن سالت-داستۇرلەرىمىزدى دە مۇسىنگە ارقاۋ ەتكىم كەلەدى. مىسالى, جيىن, توي كەزىندەگى ادامداردىڭ كيىم كيىسىن, تۇرمىستىق ەلەمەنتتەرىن ءمۇسىن ارقىلى بەينەلەۋ ويىمدا ءجۇر.
بوزبالانىڭ تاعى ءبىر ارمانى – اقتاۋ قالاسىندا ءمۇسىن مەكتەبى مەن مۋزەي اشۋ. ءجۇسىپ مۋزەيگە ءوزىنىڭ عانا ەمەس, وتاندىق جانە الەم مۇسىنشىلەرىنىڭ جۇمىستارىن قويۋدى ارماندايدى.
– ماڭعىستاۋ حالقىنىڭ, اسىرەسە جاستارىنىڭ وسى ونەرگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرسام دەيمىن. ويتكەنى ءبىزدىڭ وڭىردە بۇل ونەرگە قىزىعاتىنداردىڭ قاراسى وتە از. مىسالى, كوللەدجدە جاڭاوزەننەن كەلىپ, وسى سالادا ءبىلىم الىپ جاتقان تەك مەن عانا. وقۋشىلار ۇيىندە وقىپ جۇرگەنىمدە ەكى جىل قاتارىنان مۇعالىمىم ماعان عانا ساباق بەرەتىن. كەيدە ءبىر-ەكى بالا قىزىعىپ كەلسە دە, تۇراقتاپ قالمايتىن. ويتكەنى اتا-انالاردىڭ كوبى ء«مۇسىن نان بولمايدى» دەپ ويلايدى. سوندىقتان حالىقتىڭ ەستەتيكالىق تالعامىن ارتتىراتىن مادەني كەڭىستىك اشۋ – باستى ارمانىم, دەيدى ول.
ءجۇسىپ ءبىلىم الىپ جاتقان «جارقىن بولاشاق» باعدارلاماسى 12–22 جاس ارالىعىنداعى ماڭعىستاۋلىق جاستارعا تەگىن ءبىلىم الۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جوبا «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى مەن «Samruk Kazyna Trust» قورىنىڭ قولداۋىمەن, «Bilim Foundation» كورپوراتيۆتىك قورىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جۇزەگە اسىپ كەلەدى. باعدارلاما اياسىندا بۇگىندە مىڭنان استام ماڭعىستاۋلىق جاس ەلىمىزدىڭ ۇزدىك مەكتەپتەرى مەن كوللەدجدەرىندە تەگىن ءبىلىم الىپ ءجۇر.
ءجۇسىپتىڭ ايتۋىنشا, باعدارلاما ونىڭ ونەرگە دەگەن كوزقاراسىن وزگەرتىپ, كاسىبي ءمۇسىنشى رەتىندە شىڭدالۋىنا كومەكتەسكەن.
– مەن بۇرىن ءمۇسىن ونەرىن تەك ساياباقتا تۇراتىن ءمۇسىن نەمەسە ەسكەرتكىش دەپ ويلايتىنمىن. بىراق «جارقىن بولاشاق» ارقىلى مەن ءمۇسىن باعىتىنىڭ تەرەڭ فيلوسوفياعا يە ۇلكەن ونەر ەكەنىن ءبىلدىم. جەكە ءستيلىمدى تابا الدىم, الدا وسى باعىتتا شىڭدالا تۇسكىم كەلەدى. قازاقتىڭ ءمۇسىن ونەرىن ەلىمىزدە عانا ەمەس, شەتەلدە دە تانىتسام دەگەن ماقساتىم بار, دەپ تۇيىندەدى ءجۇسىپ.
ارمانى اسقاق, قولى شەبەر, ۇلت قۇندىلىعىن سۇيەتىن, وزىندىك ماقساتى بار جاستىڭ تالابى وڭىنان وڭعارىلعاي دەپ تىلەدىك.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
