– زاكيرجان پىرمۇحامەد ۇلى, قانداي زاڭ جوبالارىنىڭ ازىرلەنۋىنە, قابىلدانۋىنا بەلسەندى اتسالىستىڭىز؟
– سەناتقا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ اتىنان سايلاندىم. البەتتە, ينستيتۋتتىڭ قوعامداعى ءرولىن نىعايتۋعا باعىتتالعان بىرقاتار باستامانى كوتەردىم. وسى ۋاقىتقا دەيىن وتىرىستاردا 18-دەن اسا دەپۋتاتتىق ساۋال جولدادىم. باسىم بولىگى اگرارلىق ماسەلەلەرگە, ەلدى مەكەندەردى دامىتۋعا, يرريگاتسيا جۇيەسىنە, ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتاردى ساقتاۋعا, قوقىستى قايتا وڭدەۋگە ارنالدى.
جۇمىس بارىسىندا ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋعا, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىنداعى ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا باعىتتالعان «اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ تۋرالى» جانە قازىرگى ۋاقىتتا ءماجىلىس قاراۋىندا جاتقان «توپىراقتى قورعاۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارىنا باستاماشىلىق ەتتىم.
سونىمەن قاتار مۇگەدەكتەرگە ارنالعان ارنايى كۆوتالار, الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىن جاقسارتۋ, قايىرىمدىلىق قورلارىنىڭ جۇمىسىن رەتتەۋ بويىنشا زاڭنامالىق وزگەرىستەر ەنگىزدىك. كوپبالالى وتباسىلارعا بەرىلەتىن جاردەماقى مولشەرىن ارتتىرۋ, ولاردى تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن دە قارادىق. وسىلايشا, حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋعا, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, ءبىلىم مەن دەنساۋلىق سالاسىنداعى ساپانى كوتەرۋگە, جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋعا ۇلەس قوستىق.
– سەناتتاعى ء«بىر ەل – ءبىر مۇددە» دەپۋتاتتىق قۇرىلىمنىڭ قوعامداعى ورنى مەن ماڭىزى تۋرالى ايتىپ بەرسەڭىز.
– قازىرگى جاڭا قازاقستانداعى جاڭعىرۋدىڭ باستى شارتى – ءار ماسەلەدە, شەشىمدە ءبىرتۇتاس ۇلت قاعيداتىن ساقتاي ءبىلۋ. اسىرەسە جاھانداعى گەوساياسي احۋال كۇردەلى كەزەڭدە زاماننىڭ سىن-قاتەرىنە بارىنشا قارسى تۇرىپ, ەل بىرلىگىن بەكەمدەي ءتۇسۋ ماڭىزدى. بۇل باق بەتتەرىندە جاريالانعان ماقالا, اقپارات نە حابارلارمەن عانا شەكتەلمەي, ەكونوميكالىق-ساياسي رەفورمالاردا, مەملەكەتتىك باستامالاردا ناقتى كورىنىس تابۋعا ءتيىس. بۇل رەتتە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXXII سەسسياسىندا ء«بىر ەل – ءبىر مۇددە» دەپۋتاتتىق توبىن قۇرۋ تۋرالى باستاماسى ناعىز ساياسي قادام بولدى. وسىلايشا, سەناتتا ارنايى كورپۋس جاساقتالىپ, بۇگىندە الاڭ پارلامەنت پەن ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارى جانە اسسامبلەيا اراسىندا كۇن تارتىبىندەگى ەتنوسارالىق قاتىناس سالاسىنداعى ماڭىزدى ماسەلەلەر تۋراسىندا وي الماسىپ, پىكىر ايتۋعا ارنالعان تۇعىرناما رەتىندە قىزمەت ەتىپ كەلەدى.
باستى جاڭاشىلدىق, توپ بۇرىنعىداي ماجىلىستە عانا جۇمىس ىستەمەيدى. پالاتاارالىق بولىپ ەسەپتەلىنەدى. قۇرامدا سەناتتىڭ 10 جانە ءماجىلىستىڭ 20 دەپۋتاتى بار. ءبىزدىڭ مىندەت – ەلىمىزدەگى ىنتىماق پەن بىرلىكتى نىعايتۋدى نەگىزگە الىپ, ءار ازاماتتىڭ مۇددەسىن ەسكەرىپ, قۇقىن قورعاۋدا مەملەكەتتىك ساياساتتى زاڭنامالىق تۇرعىدا قامتاماسىز ەتۋ.
اشىپ تۇسىندىرسەم, قحا وبلىس, قالا جانە اۋدان اكىمدىكتەرىمەن بەلسەندى جۇمىس ىستەيدى. بۇل جەدەل اقپارات الماسۋعا, تۋىندايتىن پروبلەماعا دەر كەزىندە دەن قويۋعا, ەتنوسارالىق احۋالدىڭ مونيتورينگىن جۇرگىزۋگە جانە بىرلەسكەن باعدارلامالاردى ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وسىلايشا, اسسامبلەيا ەتنوسارالىق ساياساتتى ازىرلەۋدە جانە ىسكە اسىرۋدا مەملەكەتتىك ورگاندارعا جاردەمدەسىپ, ماڭىزدى كونسۋلتاتيۆتىك فۋنكتسيانى ورىندايدى.
بۇگىندە ازاماتتىق قوعام ينستيتۋتتارىمەن الەۋمەتتىك كەلىسىم جانە ۇلتتىق بىرلىك, ەلىمىزدەگى ەتنوسارالىق قاتىناستاردى ۇيلەستىرۋ بويىنشا بىرقاتار ماڭىزدى ءىس اتقارىلدى. كەزدەسۋلەر, سەمينارلار, كەڭەستەر ءوتتى. ەتنوستاردىڭ الۋان تۇرلىلىگىن رۋحاني-مادەني دارىپتەۋ تاقىرىبىنداعى جيىنداردا دا ۇيىمداستىرىلدى.
– پارلامەنت پەن اسسامبلەيانىڭ ىنتىماقتاستىقتى كوزدەيتىن تاعى قانداي باستامالارى بار؟
– «اسسامبلەيا. پارلامەنت. ءماسليحاتتار» جوباسىن ەرەكشە اتاپ ءوتۋ كەرەك. بۇل – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى قۇرىلىمدارىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندارمەن, پارلامەنتپەن جانە ماسليحاتتارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلىن كۇشەيتۋگە باعىتتالعان باستاما. ءىس-شارالار ءماسليحاتتار دەپۋتاتتارىمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرۋدى, رەسپۋبليكالىق كونفەرەنتسيالار مەن سەمينار-كەڭەستەر وتكىزۋدى, سونداي-اق «دەپۋتاتتىق ساعاتتار» مەن كونسۋلتاتسيالار ارقىلى تۇراقتى ءوزارا ءىس-قيمىل ورناتۋدى كوزدەيدى.
وڭىرلەرگە ءىس-ساپارلارىمىز كەزىندە ەتنوسارالىق قاتىناسقا اسەر ەتەتىن تىلدىك, ونوماستيكالىق, ءدىني, ءبىلىم, دەنساۋلىق, جەر قاتىناستارى, شارۋاشىلىق داۋلار, تاعى باسقا پروبلەمالىق ماسەلەلەردى جەرگىلىكتى ءماسليحات دەپۋتاتتارىمەن, اكىمدەرمەن, تۇرعىندارمەن كەزدەسىپ, ۇسىنىس-پىكىرلەرىن تىڭداپ, تالقىلايمىز. بۇل دا ءوز دەڭگەيىندە زاڭنامالىق شەشىمدەر قابىلداۋعا كومەكتەسەدى.
– اسسامبلەيا 30 جىلدا تۇراقتىلىق پەن بەيبىتشىلىكتىڭ تىرەگىنە اينالدى. قازىرگى تاڭدا ۇيىمنىڭ باستى نازارىندا قانداي ماسەلەلەر تۇر؟
– ءيا, راسىندا, اسسامبلەيا قۇرىلعالى بەرى ەتنوسارالىق كەلىسىم مەن ديالوگتى دامىتۋدا ۇلكەن ءرول اتقارىپ كەلەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا مەملەكەتتىك ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋشى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قوعامدىق سانانى قالىپتاستىرۋشى, ۇلتتى بىرىكتىرۋشى قۇرىلىم رەتىندە دە قىزمەت ەتىپ وتىر. قحا-نىڭ ودان ارعى قىزمەتى ەتنوستاردىڭ ينتەگراتسياسىنا, ەتنوسارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا جانە ەتنوسارالىق قاتىناستاردى حالىقارالىق ارەنادا ۇيلەستىرۋدىڭ وتاندىق مودەلىن ىلگەرىلەتۋگە توپتاستىرىلادى. بەيبىتشىلىكتى ساقتاۋ جانە ەتنوس وكىلدەرىن ورتاق قۇندىلىق اينالاسىنا بىرىكتىرۋ جۇمىسى جالعاسا بەرەدى.
– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.
اڭگىمەلەسكەن –
زەيىن ەرعالي,
«Egemen Qazaqstan»
