سەيىت اسقار ۇلى قاسقاباسوۆتىڭ 25 جاسىندا جازعان «قازاقتىڭ قيال-عاجايىپ ەرتەگىسى» اتتى كانديداتتىق ديسسەرتاتسياسى قازاق فولكلورتانۋ عىلىمىنا سونى سۇرلەۋ سالدى. قازاق حالىق دانالىعى الەمدىك فولكلورتانۋ عىلىمىنىڭ ۇلى مۇحيتىنا س.قاسقاباسوۆ سالعان جاڭا ارنامەن بارىپ قۇيىلدى.
ۇزدىكسىز ىزدەنىستىڭ ناتيجەسىندە 1984 جىلى «قازاقتىڭ حالىق پروزاسى» اتتى ايگىلى مونوگرافياسى دۇنيەگە كەلدى. ول تۋرالى بەرىسى رەسەيدەن باستاپ, ارىسى اقش عالىمدارىنا دەيىن پىكىر ءبىلدىردى. «قازاق ءميفى» جونىندە العاش رەت تىڭ تۇجىرىمدار قورىتقان تۇڭعىش عالىم دا س.اسقار ۇلى ەدى. كەيىننەن عالىمنىڭ «كازاحسكايا نەسكازوچنايا پروزا» اتتى ەڭبەگى ورىس تىلىندە جارىققا شىقتى. وسى ەكى مونوگرافياسى ءۇشىن س.قاسقاباسوۆ 1992 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك سىيلىعىنا يە بولدى.
ول الاش ارىستارىنىڭ مۇراسىن اقتاپ, جاريالاۋ مەن زەرتتەۋ تۋرالى تاۋقىمەتتى شارۋاعا دا بەلسەندى ارالاستى. ناتيجەسىن قازىرگى ۇرپاق كورىپ وتىر.
سەيىت اسقار ۇلى 1989 جىلى م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە «جانرى كازاحسكوي نارودنوي (نەسكازوچنوي) پروزى» اتتى تاقىرىپتا دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعادى. كەيىننەن ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى الەمگە ءماشھۇر عۇلاماعا, ءوزى قالىپتاستىرعان مەكتەبى بار دانا ۇستازعا اينالدى.
1992 جىلى س.ا.قاسقاباسوۆ پرەزيدەنت جارلىعىمەن اشىلعان مينيسترلەر كابينەتى جانىنداعى جوعارى اتتەستاتتاۋ كوميسسياسىنىڭ (جاك) تۇڭعىش توراعاسى بولىپ تاعايىندالىپ, ۇلت عىلىمىنىڭ باعىتىن ايقىندادى. ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە شىعىستانۋ فاكۋلتەتى مەن «ەۋرازيا» عىلىمي زەرتتەۋ ورتالىعىن اشىپ, باسشىلىق ەتتى.
س.ا.قاسقاباسوۆ م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى بولىپ قىزمەت ەتكەن ون جىلدىڭ ىشىندە «قازاق ادەبيەتى تاريحىنىڭ» 10 تومدىق جاڭا باسىلىمىن, 5 تومدىق «قازاق مۋزىكاسىنىڭ تاريحىن», 3 تومدىق «قازاق ونەرىنىڭ تاريحىن», 20 تومدىق «ادەبي جادىگەرلەرىن», 100 تومدىق «بابالار ءسوزىن» جارىققا شىعاردى. بۇل ىرگەلى زەرتتەۋلەر – قازاق گۋمانيتارلىق عىلىمىنىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىنداعى ابىرويلى جەمىسى.
عالىم «مادەني مۇرا» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا ەڭبەك ءسىڭىردى. تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ناتيجەلى تياناقتالعان «بابالار ءسوزى» 100 تومدىق باسىلىمىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى دا, اتقارۋشىسى دا – اكادەميك سەيىت قاسقاباسوۆ. بۇل — وركەنيەتتى دەگەن حالىقتاردىڭ ارمانىنا اينالعان تاريحي, عىلىمي جەتىستىك.
عالىمنىڭ قاجىرلى ەڭبەگىنىڭ ناتيجەلەرى جىل سايىن توم-توم بولىپ جارىق كورىپ كەلەدى. ولاردىڭ قاتارىندا, «كولىبەل يسكۋسستۆا», «رودنيكي يسكۋسستۆا» «زولوتايا جيلا», «جانازىق», «ەلزەردە», ء«ويورىس» سياقتى اتى دا, زاتى دا كەسەك ىرگەلى زەرتتەۋلەردى اتاۋعا بولادى.
ەكى ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەن سەيىت اسقار ۇلى قازاق فولكلورىنىڭ ءبىراز ۇلگىسىن ورىس تىلىنە اۋدارىپ جاريالادى. شىعىستانۋشىلار ۆ.رادلوۆ پەن گ.ءپوتانيننىڭ ەڭبەكتەرىنىڭ عىلىمي باسىلىمدارىن شىعارۋعا دا باس-كوز بولدى. «ەۋرازيا حالىقتارىنىڭ ەپوسى» سەرياسى بويىنشا «قوزى كورپەش–بايان سۇلۋ» ليروەپوسىنىڭ 8 نۇسقاسىن قامتىعان اكادەميالىق باسىلىمىن, «قىز جىبەك» جيناعىن ماسكەۋدە جارىققا شىعاردى.
مەملەكەتتىك سىيلىقپەن قوسا جامبىل اتىنداعى (1996) جانە ماحامبەت اتىنداعى (2003) سىيلىقتارىن الىپ, عالىمنىڭ مەرەيىن تاسىتتى.
سەيىت اسقار ۇلى – تەك قازاق فولكلورتانۋ عىلىمىنىڭ عانا ەمەس, تۇتاس ۇلت رۋحانياتىنىڭ كوشىن العا سۇيرەگەن ايبارلى تۇلعا.
ارداقتى ەل اعاسى, عيبراتتى عالىم سالعان قازاق فولكلورتانۋ عىلىمىنداعى سارا جولدى شاكىرتتەرى جالعاستىرادى دەپ سەنەمىز. ۇستازدىڭ امانات-مۇراسى حالقىمەن بىرگە جاساي بەرەدى.
كەنجەحان ماتىجانوۆ,
م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى, عالىمنىڭ شاكىرتى
