جالپى, اسسامبلەيا كونسۋلتاتيۆتىك قۇرىلىمنان كونستيتۋتسيالىق مارتەبەسى بار نەگىزگى قوعامدىق-ساياسي ينستيتۋتتاردىڭ بىرىنە دەيىنگى جولدان ءوتىپ, ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن دالەلدەدى. قازىرگى تاڭدا مەملەكەت باسشىسى سەناتتىڭ بەس دەپۋتاتىن قحا كەڭەسىنىڭ ۇسىنىسىمەن تاعايىندايدى. پارلامەنتتە ء«بىر ەل – ءبىر مۇددە» اتتى پالاتاارالىق دەپۋتاتتار توبى قۇرىلعانىن دا اتاپ وتكەن ءجون. ودان بولەك, اسسامبلەيانىڭ 12 مۇشەسى ۇلتتىق قۇرىلتاي قۇرامىندا ناتيجەلى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. مۇنىڭ ءبارى قحا-نىڭ جوعارى ينستيتۋتسيونالدىق مارتەبەسىن ايشىقتاي تۇسەدى جانە ينستيتۋتتىڭ قوعامدىق كەلىسىم باعىتىنداعى مەملەكەتتىك ساياساتقا قوسقان ۇلەسىن ايقىن كورسەتەدى.
سەسسيا بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى اسسامبلەيا مۇشەلەرى اتقارىپ كەلە جاتقان كۇندەلىكتى جۇمىس قاجىرلى ءارى جاۋاپتى ەڭبەك بولسا دا كوبىنە نازاردان تىس قالاتىنىن, الايدا ونىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزى زور ەكەنىن ايتتى. وتكەن جىلدىڭ وزىندە اسسامبلەيا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە ميلليونعا جۋىق ادام قاتىسقان 15 مىڭنان اسا ءىس-شارا ۇيىمداستىردى.
سونداي-اق پرەزيدەنت قحا-نىڭ كاسىبيلىك جانە ەڭبەكقورلىق قۇندىلىقتارىن دارىپتەۋ باعىتىنداعى ميسسياسىنا ەرەكشە توقتالدى. سەنات پەن ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ جۇمىسشى ماماندىق وكىلدەرىنە قۇرمەت كورسەتۋ اياسىنداعى بەلسەندى رولىنە دە باسا ءمان بەرىلدى. بۇل باستاما قوعامدا ۇلكەن قولداۋعا يە بولعانى بەلگىلى. مەملەكەت باسشىسى ايتقانداي, وسى يگى ءىستى الداعى ۋاقىتتا جاسامپاز جۇمىس پەن ەڭبەك ادامدارىنا دەگەن قۇرمەتتىڭ جاڭا داستۇرىنە اينالدىرۋعا مول مۇمكىندىك بار.
پرەزيدەنت اسسامبلەيا جاي قوعامدىق قۇرىلىم ەمەس, مەملەكەتتىلىكتىڭ ماڭىزدى تىرەكتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن باسا ايتتى. وسىعان بايلانىستى قحا-نىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى دامۋ تۇجىرىمداماسىن ازىرلەۋ مىندەتى جۇكتەلدى. جاڭا قۇجاتتا قوعامدى ورتاق مۇراتقا جۇمىلدىرۋعا, بارلىق ەتنوستىق توپتىڭ ۇيلەسىمدى دامۋىن قامتاماسىز ەتۋگە, ولاردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعاۋعا, سونداي-اق ەتنوسارالىق سالادا مەملەكەت پەن ازاماتتىق سەكتوردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىنىڭ ءتيىمدى جۇيەسىن قۇرۋعا ارنالعان قاعيداتتار كورسەتىلۋگە ءتيىس. سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى ەتنوسارالىق ساياساتتا قولدانىستاعى ۇلتتىق جانە وڭىرلىك باعدارلامالاردى كەشەندى تالداۋ, وڭىرلەردە قحا-نىڭ ءرولىن كۇشەيتۋ جانە تولەرانتتىلىق پەن ديالوگ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا ارنالعان «ەلدەسۋ جانە تاتۋلاسۋ» جوباسىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتۋ قاجەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى ەتنوسارالىق ساياسات ستراتەگياسىن قالىپتاستىراتىن جانە وسى اسا ماڭىزدى سالاداعى بارلىق مەملەكەتتىك جانە قوعامدىق قىزمەتكە مازمۇندى باعىت-باعدار ازىرلەيتىن زياتكەرلىك ءارى ۇيىمداستىرۋشىلىق شتابقا اينالۋى كەرەك.
سەسسيا كەزىندە تەڭدىك پەن ادىلەتتىڭ نەگىزگى قاعيداتتارىنا دا ەرەكشە نازار اۋدارىلدى. مەملەكەت باسشىسى اتاپ وتكەندەي, قازاقستاندا ادامدى ۇلتىنا, تىلىنە, دىنىنە قاراي كەمسىتۋ ەشقاشان بولعان ەمەس, بولمايدى دا. بارشا ازاماتتىڭ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرى تەڭ. بۇل ادىلەتتى قازاقستان تۇجىرىمداماسىنىڭ ءىس جۇزىندەگى جارقىن كورىنىسى ەكەنى انىق. پرەزيدەنت پوپۋليستىك اسىعىس شەشىمدەردەن بويىمىزدى اۋلاق ۇستاۋ, ءاردايىم بايىپتى جانە جان-جاقتى زەردەلەنگەن قادامداردى باسشىلىققا الىپ, ناقتى جاعدايعا نازار اۋدارۋ كەرەك ەكەنىن ايتتى.
مەملەكەت باسشىسى قازاقستاننىڭ مادەنيەتتەر مەن دىندەردىڭ جاھاندىق ديالوگىن ىلگەرىلەتۋدەگى رولىنە توقتالدى. قازىرگى شيەلەنىسكەن حالىقارالىق قايشىلىقتار, ءوزارا سەنىمنىڭ ازايۋى جانە ەكسترەميستىك پيعىلدىڭ ارتۋى الەمنىڭ دامۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزىپ وتىر. وسىنداي جاعدايدا حالىقتار اراسىنداعى تۇسىنىستىكتى نىعايتۋدى كوزدەيتىن جاسامپاز باستامالاردىڭ ماڭىزى ارتا تۇسەدى. وسى ورايدا پرەزيدەنت قازاقستان 20 جىلدان اسا ۋاقىتتان بەرى ءتۇرلى دىندەر وكىلدەرىنىڭ اشىق ديالوگ الاڭى رەتىندە جاھان جۇرتىنا وزىق ۇلگى كورسەتىپ كەلە جاتقانىن ايتتى. بيىل كۇزدە استانادا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VIII سەزى وتەتىنى بەلگىلى. بۇل – دىنارالىق جانە مادەنيەتارالىق ديالوگ پەن كەلىسىمدى حالىقارالىق دەڭگەيدە ىلگەرىلەتۋگە ىقپال ەتەتىن اسا ماڭىزدى حالىقارالىق وقيعا. مەملەكەت باسشىسى رۋحاني ديپلوماتيانى دامىتۋ ماسەلەسى دە ايرىقشا ماڭىزعا يە ەكەنىن ايتتى. مۇنداي قادام حالىقارالىق قاتىناستاردا سەنىمسىزدىكتى ەڭسەرۋگە جانە ادامگەرشىلىك يدەيالاردى ىلگەرىلەتۋگە جول اشادى. سونداي-اق ادامزاتتىڭ يگىلىگىن كوزدەيتىن ماڭىزدى ءارى دۇرىس شەشىمدەر قابىلداۋعا ىقپال ەتەدى. بۇل رەتتە تىكەلەي قارىم-قاتىناس پەن ءوزارا ءىس-قيمىلعا نەگىزدەلگەن حالىقتىق ديپلوماتيانىڭ الەۋەتىن دە بەلسەندى پايدالانۋدىڭ بەرەرى مول.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا مەملەكەت باسشىسى ەتنوستىق ارالۋاندىلىق ءبىزدىڭ ورتاق يگىلىگىمىز جانە ستراتەگيالىق ارتىقشىلىعىمىز ەكەنىنە تاعى دا باسا ءمان بەردى. بىرلىك, سەنىم, قۇرمەت جانە جاۋاپكەرشىلىك – ىشكى تۇراقتىلىق پەن كەلىسىمدى نىعايتاتىن, سونداي-اق قازاقستاندى جۇيەلى دامىتۋعا ارنالعان ساياسات قالىپتاستىراتىن مىزعىماس قاعيداتتار. وسى باسىمدىقتاردى قوعامدا بەرىك ورنىقتىرۋ جولىندا ءبارىمىز جۇدىرىقتاي جۇمىلۋىمىز قاجەت.
پرەزيدەنت وتىز جىلدىق بەلەسپەن قۇتتىقتاي وتىرىپ, بىرلىك پەن ىنتىماق قانا ءبىزدىڭ سەنىمدى تۇردە ىلگەرى جىلجۋىمىزعا, ەلدىك مۇددەنى قورعاۋعا جانە قۋاتتى مەملەكەت قۇرۋعا جول اشاتىنىن ايتتى.
سوندىقتان پارلامەنت سەناتى مەملەكەت باسشىسى جۇكتەگەن مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋعا بەلسەندى قاتىسادى. سونداي-اق سەناتورلار ەلدەگى قوعامدىق كەلىسىمدى نىعايتۋعا, ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋعا جانە ادىلەتتى ءارى دامىعان قازاقستان قۇرۋعا قاجەتتى زاڭنامالىق بازا قالىپتاستىرۋ جولىنداعى كەشەندى جۇمىستى جالعاستىرا بەرەدى.
ماۋلەن اشىمباەۆ,
سەنات توراعاسى
