قوعام • 25 ءساۋىر, 2025

العاشقى مەرەكە, اۋقىمدى جوبا

90 رەت
كورسەتىلدى
8 مين
وقۋ ءۇشىن

كىتاپ قاي زاماندا دا مادەنيەت­تىڭ باستاۋى سانالعاندىقتان, كىتاپ وقۋ – مادەنيەتتىلىك­تىڭ بەلگىسى, كىتاپ وقىعان ادام ارقاشان مادەنيەتتى. رۋحاني, مادەني يممۋ­­نيتەتى مىقتى ەلدىڭ ىرگەسى دە بەرىك, ساپاسى دا جاقسى بولارى ءسوز­سىز. وقيتىن ۇلت قالىپتاس­تىرۋ جولىندا مەملەكەت باسشىسى بىر­قاتار باستاما كوتەرىپ, تىكەلەي نازارىندا ۇستاپ وتىر. ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ ءۇشىنشى وتىرىسىندا بارشا حالىقتى كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋعا شاقىرعانىنا ءدۇيىم جۇرت كۋا.

العاشقى مەرەكە, اۋقىمدى جوبا

ء«بىز, ەڭ الدىمەن, جاستاردى كىتاپ وقۋعا باۋلۋىمىز كەرەك. سوندا جاپپاي كىتاپ وقيتىن ۇلتقا اينالامىز. تاۋەلسىزدىك كەزەڭىندە ەلىمىزدە كىتاپحانا ءىسى كەنجەلەپ قالدى. توق­سانىنشى جىلدارداعى الاساپىران ۋاقىتتا مىڭداعان كىتاپحانا جابىلدى. ميلليونداعان كىتاپ قورىنان ايىرىلدىق. كەيىنگى جىلدارى جاعدايدى تۇزەۋ ءۇشىن ارەكەت جاسالىپ جاتىر. كىتاپحانا – مەملەكەتتىڭ, ۇلتتىڭ نە­گىزگى جادى. ەلىمىز ءۇشىن قۇندى تاريحي دەرەكتەر مەن ماتەريالداردىڭ دەنى كىتاپ­حانادا ساقتالادى. سوندىقتان كىتاپحانا ءىسىن دامىتۋعا بەيجاي قاراۋعا بولمايدى», دەدى پرەزيدەنت.

قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اي­تۋىنشا, ەڭ الدىمەن كىتاپ وقىرمانعا قولجەتىمدى بولۋى كەرەك.

«مىسالى, كوپتەگەن مەملەكەت ۇلت­تىق كىتاپ كۇنىن اتاپ وتەدى. ءبورىحان نۇرمۇحامەدوۆ, ايدوس سارىم, دانيار اشىمباەۆ باستاعان قۇرىلتاي مۇشەلەرى وسىنداي باستاما كوتەردى. مەن ولار­دىڭ ۇلتتىق كىتاپ كۇنىن بەلگىلەۋ تۋرالى ۇسىنىسىن قولدايمىن. بىراق ونى مازمۇندى ەتىپ وتكىزۋ قاجەت. مىسالى, ءتۇرلى ءىس-شارا ۇيىمداستىرىپ, ارنايى­ جارمەڭكەلەر وتكىزۋ قاجەت. شىن ما­نىندە, وزىق ويلى ۇلت بولۋدىڭ ەڭ توتە جولى – كىتاپ وقۋ. سوندىقتان كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قوعامدا بارىنشا ور­نىقتىرۋىمىز كەرەك», دەگەن ەدى مەملەكەت باسشىسى.

ەل پرەزيدەنتىنىڭ «ۇلتتىق كىتاپ كۇنىن» بەلگىلەپ, اتالعان مەرەكەنى ماز­مۇندى ەتىپ وتكىزۋ تۋرالى تاپسىرماسىنا سايكەس 23 ءساۋىر – ۇلتتىق كىتاپ كۇنى بولىپ بەكىتىلىپ, رۋحاني مەرەكە بيىل العاش رەت كەڭ كولەمدە اتاپ ءوتىلدى. اتاۋلى داتانىڭ اياسىندا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن ءار وڭىردە ءتۇرلى ىلكىمدى جوبالار باستالىپ, مازمۇندى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلدى. اسىرەسە بيىل تۇڭعىش رەت وتكىزىلىپ وتىرعان «ۇلتتىق كىتاپ» رەسپۋبليكالىق بايقاۋىن اتاپ وتەمىز. بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىندا وتكەن ۇلتتىق كىتاپ كۇنىنە ارنالعان سالتاناتتى جيىندا ءدۇبىرلى دودانىڭ جەڭىمپازدارى انىقتالىپ, سالتاناتتى تۇردە ماراپاتتالدى. مەرەكەلىك كەشكە پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ توراعاسى ەرلان قوشانوۆ, مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆا, باسقا دا قوعام قايراتكەرلەرى, زيالى قاۋىم مەن دەپۋتاتتار قاتىستى.

بايقاۋعا كەيىنگى ەكى جىلدا جارىق كورگەن وتاندىق اۆتورلاردىڭ كىتاپتارى ۇسىنىلىپ, توعىز اتالىم جانە گران-پري بويىنشا جەڭىمپاز انىقتالدى.

پ

سونىمەن, ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت وتكىزىلىپ وتىرعان كىتاپ دوداسىندا «بالا­لارعا ارنالعان ۇزدىك كىتاپ» اتا­لىمىندا 1-ورىن «ATA Creative Hub» باسپاسىنا («تاۋ قۇسى», اۆتورى ەلدوس توقتارباي), 2-ورىن «كوكجيەك-گوريزونت» باسپاسىنا («كويلەك كيگەن كوبەلەك», اۆتو­رى بەكەن ىبىرايىم), 3-ورىن «دارىن­دى بالا» ورتالىعىنا («دارىندى بالا الەمى. الەم حالىق­تارىنىڭ ەرتەگى­لەرى») بۇيىردى. ال «ۇزدىك كوميكس» جانرىندا 1-ورىندى «Khan Comics» باس­پاسى («ەركەتاي كوميكس»), 2-ورىندى «Steppe&World» باسپاسى («ساققۇلاق»), 3-ورىندى «نزم» دببۇ («قازاق حال­قى­نىڭ كۇي-اڭىزدارى») يەلەندى. سونداي-اق «نون-فيكشن باعىتىنداعى ۇزدىك كىتاپ», «دەتەكتيۆ جانرىنداعى ۇزدىك كىتاپ», «ساتيرا جانرىنداعى ۇزدىك كىتاپ», «ۇزدىك يلليۋستراتسيالىق كىتاپ», «ۇزدىك اۋدارما كىتابى», «فانتاستيكا جانرىنداعى ۇزدىك كىتاپ», «ۇزدىك باسپا» اتالىم­دارىندا وزا شاپقان تۋىندىلار بەلگىلى بولدى. ال بايقاۋدىڭ نەگىزگى سىيلىعى – گران-پري «جىل كىتابى» اتالى­مىندا «الماتىكىتاپ» باسپاسى ۇسىنعان «قازاقستان تاريحي تۇلعالارى» سەرياسى جەڭىمپاز اتاندى.

ايتا كەتەيىك, كىتاپ دوداسىنا جالپى سانى 120 ءوتىنىم كەلىپ تۇسكەن. جۇلدە قورى – 41,5 ملن تەڭگە. ءار اتالىم بو­يىنشا 1, 2, 3-ورىن يەگەرلەرى اقشالاي سىيلىقپەن ماراپاتتالسا, «جىل كىتابى» اتالىمىنىڭ يەگەرىنە 5 ميلليون تەڭ­گە كولەمىندە سىياقى تابىستالدى.

«بيىل ءبىزدىڭ باسپامىزعا – 25 جىل تولىپ وتىر. وسى ورايدا ۇلتتىق كىتاپ كۇنى قارساڭىندا باسپامىز «جىل كىتابى» اتالىمىن جەڭىپ الدى. بۇل تەك باسپا ۇجى­مىنىڭ ەڭبەگى عانا ەمەس, كىتاپقا, سوزگە, ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا دەگەن شىنايى سۇيىسپەنشىلىكتىڭ مويىندالۋى دەپ ويلايمىن. وسى جەڭىس ءۇشىن ەرەكشە العىسىمىز – باسپامىزدىڭ نە­گىزىن قالاۋشى, شابىت بەرۋشى, «مەنىڭ قازاقستانىم» سەرياسىنىڭ اۆتورى ءارى يدەيا اۆتورى – ەلەونورا باتالوۆاعا ارنالادى. بۇگىندە بۇل سەريادا 100-گە جۋىق كىتاپ جارىق كوردى, ونىڭ ىشىندە وسى ماراپاتتالعان ەڭبەكتەر دە بار. پرە­زيدەنت باستاماسىمەن بەكىتىلگەن ۇلتتىق كىتاپ كۇنى – جاي عانا ادەبي ءىس-شارا ەمەس, ەلىمىزدەگى بۇكىل باسپا سالا­سىنىڭ مەملەكەتتىك دەڭگەيدە تانىلعان ماڭىزدىلىعىنىڭ ايعاعى. وسى رەتتە كىتاپقا دەگەن شىنايى ىقىلاسى مەن ءاردايىم كورسەتىپ كەلە جاتقان قولداۋى ءۇشىن مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى ايدا بالاەۆاعا العىس ايتامىز», دەيدى «الماتىكىتاپ» باسپاسىنىڭ پرەزيدەنتى گاۋحار سايماساەۆا.

«جىل كىتابى» اتانعان ەڭبەكتەردىڭ قاتارىندا «اباي – ماڭگىلىك تۇلعا», «ىبى­­­راي – دالانىڭ تازا بۇلاعى», «شو­قان – شى­عىس­تىڭ جارىق جۇلدىزى», «احمەت – الاش­تىڭ ارداقتىسى» اتتى تۋىندىلار بار.

«باسپاگەرلەردىڭ سانى كوبەيدى, كىتاپ سانى دا كوبەيىپ جاتىر. كىتاپ شىعارۋ قازىر ترەندتە. جازۋشىلارىمىز دا شابىتتانا جازىپ جاتىر. بۇل وتە جاقسى كورىنىس. مەملەكەت تاراپىنان كۇتە­­تىنىمىز, كىتاپ وقىتۋ يدەولوگياسى كۇشەيتىلسە ەكەن دەيمىز. باسپامىز بالا­لارعا ارنالعان الەم ادەبيەتىنىڭ تۋىن­دىلارىن قازاق تىلىنە اۋدارىپ شىعارادى. سوڭعى 5 جىلدا 150-دەن استام كىتاپ باسىپ شىعاردىق. شامامەن, 80 پايىز بالالارعا ارنالعان بولسا, 20 پايىز ەرەسەكتەرگە ارنالعان كوركەم ادەبيەت», دەيدى باسپاگەر رايسا قادىر.

ءدۇبىرلى دودادا جەڭىمپاز اتانعان «كوكجيەك-گوريزونت» باسپاسى «ۇلتتىق كىتاپ» بايقاۋىنداعى جۇلدەسىن استانا قالاسىنداعى بالالار ءپاللياتيۆتى كومەك ورتالىعىنا اۋدارماق ەكەن.

«بارشا ەلىمىزدى ۇلتتىق كىتاپ كۇ­نىمەن قۇتتىقتايمىن. بيىل تۇڭعىش رەت وتكىزىلىپ وتىرعان ءىس-شارا وتە جو­عارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلدى. جال­پى, وسى كۇندى اتاۋلى مەرەكەگە اينال­دىرعان مەملەكەت باسشىسىنا ەرەكشە العىس ايتامىز. باس­پامىز بايقاۋدا ەكى اتالىم بويىنشا جەڭىمپاز اتاندى. بۇل قارجىنى استانا قالاسىنداعى بالالار ءپاللياتيۆتى كومەك ورتالىعىنا اۋدارامىز. ءبىزدىڭ ۇجىم ءۇشىن مۇنداي يگى قادام ۇلكەن مارتەبە», دەيدى «كوكجيەك-گوريزونت» باسپاسىنىڭ باسشىسى ايدا ورازاەۆا.

سونداي-اق سالتاناتتى جيىن اياسىندا سيرەك كىتاپتار مەن قولجازبالار, جەڭىس­تىڭ 80 جىلدىعىنا ارنالعان ادە­بيەت­تەر, سونداي-اق بىلتىر مەملەكەت­تىك تاپسىرىسپەن جارىق كورگەن 200-گە جۋىق كىتاپ پەن سۋرەتتەر كورمەسى ۇيىم­داستىرىلدى.

ايتا كەتەيىك, ۇلتتىق كىتاپ كۇنىنە وراي مينيسترلىكتىڭ باستاماسىمەن ­16-23 ءساۋىر ارالىعىندا رەسپۋبليكا بو­يىنشا 300-دەن استام تاقىرىپتىق ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلدى. ودان بو­لەك الەۋمەتتىك جەلىلەردە كىتاپ وقۋ مادە­نيەتىن ناسيحاتتاۋعا باعىتتالعان چەللەندج ءوتتى. وعان العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ اقىن-جازۋشىلار مەن مادەنيەت قايراتكەرلەرى قاتىسىپ, كوپشىلىكتى كىتاپ وقۋعا شاقىردى.

سوڭعى جاڭالىقتار