جاستار • 23 ءساۋىر, 2025

جاستار جانە سايلاۋ تاجىريبەسى

30 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى نۇرلان ءابدىروۆ س.سەيفۋللين اتىنداعى قازاق اگروتەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ستۋدەنتتەرى مەن ەلوردالىق جاستارىمەن كەزدەستى.

جاستار جانە سايلاۋ تاجىريبەسى

تولىققاندى ينتەراكتيۆتى فورماتتا وتكەن كەزدەسۋدە 400-دەن اسا ستۋدەنت, وسك جانىنداعى جاس سايلاۋشىلار كلۋبىنىڭ, ەلوردالىق جاستار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى مەن جاس سايلاۋشىلار اراسىنان شىققان بەلسەندىلەر باس قوستى. ءىس-شاراعا ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ, اتالعان كوميسسيا جانىنداعى ساراپتامالىق كەڭەستىڭ مۇشەلەرى, وبلىستاردىڭ, استانا, الماتى جانە شىمكەنت قالالارىنىڭ, سونداي-اق استانالىق اۋدانداردىڭ اۋماقتىق سايلاۋ كوميسسيالارىنىڭ توراعالارى مەن مۇشەلەرى جانە استانا قالاسى ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتتارى قاتىستى.

وسك توراعاسى كوميسسيانىڭ قىزمەتى, ەلىمىزدىڭ سايلاۋ جۇيەسى مەن سايلاۋ ورگاندارىنىڭ دامۋى تۋرالى ايتىپ, پايىمداۋ, ميسسيا, قۇندىلىقتار, قاعيداتتار, ماقساتتار, باسىمدىقتار سەكىلدى كوميسسيانىڭ ستراتەگيالىق دامۋ باعىتتارىنا بارىنشا ءمان بەردى.

جاستارمەن ديالوگ بارىسىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اۋقىمدى كونستيتۋتسيالىق رەفورماسى شەڭبەرىندە سايلاۋ جۇيەسىنىڭ ترانسفورماتسيالانۋى ماسەلەسىنە ەرەكشە نازار اۋدارىلدى.

– ەل ازاماتتارىنىڭ سۇرانىسى بويىنشا بۇگىندە ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ 90%-دان استامىن حالىق تىكەلەي سايلايدى. سونداي-اق اۋىلدىق وكرۋگتەر, كەنتتەر مەن اۋداندىق ماڭىزى بار قالالار اكىمدەرىنىڭ 97%-عا جۋىعى تىكەلەي ءارى جاسىرىن داۋىس بەرۋ نەگىزىندە سايلاندى. بۇل ازاماتتىق قاتىسۋ مەن بيلىكتىڭ ەسەپ بەرۋىن كەڭەيتۋدىڭ ماڭىزدى قادامى, – دەپ اتاپ ءوتتى.

ينتەراكتيۆتى سۇراق-جاۋاپ سەسسياسى بارىسىندا كەزدەسۋگە قاتىسۋشىلار سايلاۋ جۇيەسىن دامىتۋ مەن سايلاۋ راسىمدەرىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرىنە جوعارى قىزىعۋشىلىق تانىتتى. ماسەلەن, №15 مەكتەپ-ليتسەيدەگى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمىنىڭ پرەزيدەنتى قايرات قۇلحوجاقىمەت ءبىلىم مەكەمەلەرىندە ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ۇيىمدارى مەن ولاردى سايلاۋ تۋرالى, ستۋدەنت ەرسىن قالدىبەك اكىم سايلاۋىنا تۇسەتىن كانديداتتارعا قويىلاتىن تالاپتار, پرەزيدەنت جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ ماگيسترانتى ناريمان اباي ءماسليحات دەپۋتاتتارىن كەرى شاقىرىپ الۋدىڭ ءتارتىبى مەن راسىمدەرى جانە اۋىلدىق دەڭگەيدەگى سايلاناتىن اكىمدەرگە دە قاتىستى كەرى شاقىرىپ الۋ ينستيتۋتىن ەنگىزۋدىڭ مۇمكىندىگى تۋرالى سۇرادى. وسى اكادەميانىڭ باسقا ماگيسترانتى ايسانا راحيموۆا سايلاۋشىلارعا ەسەپتەن شىعارۋ كۋالىكتەرىن بەرۋ ءراسىمىن تسيفرلاندىرۋدى ۇسىندى. ال ستۋدەنت اياۋلىم ابۋباكىروۆا سايلاۋشىلاردىڭ ەلەكتورالدى بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋ جولدارىنا قاتىستى سۇراق قويدى. كەزدەسۋدىڭ بەلسەندى قاتىسۋشىلارىنا وسك-ءنىڭ 30 جىلدىعىنا وراي شىعارىلعان سايلاۋ تاقىرىبىنداعى عىلىمي باسىلىمداردىڭ كوشىرمەلەرى تابىس ەتىلدى.

كەزدەسۋ ەلەكتورالدى كۇن ءتارتىپتىڭ نەگىزگى ماسە­لەلەرى, ونىڭ ىشىندە سايلاۋ بەلسەندىلىگى, سايلانبالى لاۋازىمدارعا كانديداتتارعا قويىلاتىن تالاپتار, داۋىس بەرۋدىڭ ەلەكتروندىق جانە قاشىقتان نىساندارىن ەنگىزۋ, ت.ب. ماسەلەلەردە جاستار اراسىندا ءداستۇرلى ونلاين-ساۋالنامامەن اياقتالدى. ساۋالناما ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, رەسپوندەنتتەردىڭ 46,2%-ى سوتپەن ارەكەتكە قابىلەتسىز دەپ تانىلعان ازاماتتار سايلاۋدا جانە رەفەرەندۋمدا داۋىس بەرمەۋى كەرەك. ال 45,7%-ى سوت قىلمىس جاساعانى ءۇشىن كىنالى دەپ تانىعان جانە باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىندا وتىرعان ازاماتتاردىڭ داۋىس بەرۋگە قۇقىعى جوق ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

جاستاردىڭ باسىم كوپشىلىگى (86,8%) پرەزي­دەنتتىككە ۇمىتكەر قازاق ءتىلىن ءبىلۋ ءۇشىن لينگۆيس­تيكا­لىق ەمتيحان تاپسىرۋى كەرەك دەپ سانايدى. ساۋال­ناماعا قاتىسقانداردىڭ 67,1%-ى پرەزي­دەنت­تىككە كان­ديداتتارعا ەلدە تۇرۋ مەرزىمى بويىنشا, ال ءماجىلىس دە­پۋتاتتىعىنا – سايلاۋ وكرۋگىندە تۇرۋ مەرزىمى بو­يىن­شا قويىلاتىن تالاپتاردى قولدايدى. 47%-ى ءداس­تۇرلى بيۋللەتەنمەن داۋىس بەرۋدى ءجون كورەدى ەكەن. ساۋالناماعا قاتىسقان سۇحبات­تاسۋشىلاردىڭ جار­تىسىنان استامى (55,1%) تول­تىرىلعان بيۋللەتەنمەن سۋرەتكە تۇسۋگە (سەلفيگە) تى­يىم سالۋدى ەنگىزۋ قاجەت دەپ سانايدى, ال 39,7%-ى ساي­لاۋ مەن رەفەرەندۋمداردا زاڭ بۇزۋشىلىقتار مەن مانيپۋلياتسيالار سەبەبىنەن ينتەرنەت ارقىلى داۋىس بەرمەيتىنىن ءبىلدىردى. رەسپوندەنتتەردىڭ 28,2%-ى سايلاۋ مەن رەفەرەندۋمداردا مەرزىمىنەن بۇرىن (كوپكۇندىك) داۋىس بەرۋدى ەنگىزۋدى قولدامايدى.

كەزدەسۋدىڭ سوڭىندا وسك توراعاسى ن.ءابدىروۆ جاستارعا قاراتا جاس سايلاۋشىلار اراسىندا سايلاۋ مادەنيەتىن ارتتىرۋ, اۋىلدار, كەنتتەر, قالالار, اۋداندار اكىمدەرىن, ءماسليحاتتار مەن ءماجىلىس دەپۋتاتتارىن سايلاۋعا جاستاردىڭ قاتىسۋىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ءتۇسىنۋ قاجەت دەپ اتاپ ءوتتى. 

سوڭعى جاڭالىقتار