فوتو: agrosearch.kz
بۇگىندە ەلىمىزدە تەرى مەن ءجۇن وڭدەۋ سالاسى كەنجەلەپ تۇر. وتكەن جىلى وندىرىلگەن 9 ملن-نان استام تەرىنىڭ نەبارى 6 پايىزى عانا وڭدەلگەن. ال وندىرىلگەن 35,5 مىڭ توننا ءجۇننىڭ تەك 29 پايىزى عانا قايتا وڭدەۋدەن وتكەن. مامانداردىڭ ايتۋىنشا مۇنداعى ماسەلە شيكىزاتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن تۋىنداپ وتىرعان جوق, ىنتالاندىرۋدىڭ جوقتىعىنان دامىماي وتىر. فەرمەرلەر تەرى مەن ءجۇندى ەكسپورتقا شىعارۋعا قوماقتى سالىق تولەيتىن بولعاندىقتان اتالعان شيكىزاتتاردى تاپسىرۋ ولارعا ءتيىمسىز. سوندىقتان شارۋالار مال تەرىسى مەن ءجۇنىن پايداعا جارامسىز ەتىپ تاستاي سالادى, ال مۇنىڭ سالدارىنان وڭدەۋشى كاسىپورىندار تولىق جۇمىس ىستەي الماي وتىر.
ء«بىز ميلليونداعان تەڭگە, توننامەن ولشەنەتىن شيكىزات پەن مىڭداعان جۇمىس ساعاتىنان قاعىلىپ وتىرمىز. باج سالىقتارىن ۋاقىتشا بولسا دا توقتاتساق, جاعداي وڭ باعىتقا قاراي وزگەرەرى ءسوزسىز. فەرمەرلەرگە سۇرانىس ارتىپ, وڭدەۋشىلەرگە - شيكىزات, ال ەكونوميكاعا ەكسپورت ارقىلى قارجى تۇسەدى», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى ايداربەك قوجانازاروۆ.
دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا 2023 جىلى تەرى ەكسپورتىنا سالىناتىن باج ۋاقىتشا 200 ەۆرودان 100 ەۋروعا دەيىن تومەندەتىلگەن كەزدە ەكسپورت كولەمى بىردەن 38,5 پايىزعا ارتقان.
قازىر ەلىمىزدە تەرى وڭدەيتىن 9 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى. سونداي-اق, ءجۇن وڭدەيتىن 9 كاسىپورىن بار, ولاردىڭ جۇكتەمەسى بار بولعانى 29 پايىزدى قۇرايدى. ال وندىرىلگەن ءونىم, ونىڭ ىشىندە «ۆەتبليۋ» مەن «توپس» شيكىزاتقا قاراعاندا ەكى-ءۇش ەسە جوعارى باعامەن ەكسپورتقا شىعارىلادى.
«وڭدەۋشىلەر مەن فەرمەرلەردىڭ جانايقايى ەندى عانا قولداۋ تاۋىپ وتىر. بۇگىن مال تەرىسى مەن ءجۇنىن ەكسپورتتاۋعا سالىنعان كەدەندىك باج سالىعى الىنىپ تاستالدى. سونىمەن قاتار وندىرۋشىلەردى ىنتالاندىرۋ جانە وڭدەۋ كاسىپورىندارىنىڭ جۇكتەمەسىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وڭدەۋگە وتكىزىلگەن شيكىزاتقا سۋبسيديا بەرۋ سەكىلدى مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلمەك», دەدى ايداربەك قوجانازاروۆ.
جالپى بۇل سالانىڭ الەۋەتى زور. باج سالىعى ەنگىزىلگەنگە دەيىن تەرى ەكسپورتى جىلىنا 1,6 ملن داناعا دەيىن جەتكەن. ال جوعارى ساپالى ءجۇن الەم بويىنشا پالتو مەن كوستيۋم ماتالارىن شىعارۋدا قولدانىلادى. ال 2016 جىلدان باستاپ ەلىمىزدە ءىرى قارا جانە ۇساق مال تەرىسىن ەكسپورتتاۋعا كەدەندىك باجدار سالىنا باستادى. وسى ۋاقىتقا دەيىن باج مولشەرى 500-دەن 100 ەۋروعا دەيىن وزگەرىپ وتىردى. سوڭعى جىلى ول تونناسىنا 200 ەۋرو كولەمىندە بولدى. تەرى مەن ءجۇن رەسەي (84,3 پايىز, 180,5 مىڭ دانا), تۇركيا (7,8 پايىز, 16,7 مىڭ دانا), نيگەريا (7,6 پايىز, 16,3 مىڭ دانا) جانە قىرعىزستانعا (0,3 پايىز, 675 دانا) جونەلتىلدى. ال ۇساق مال تەرىسى تولىعىمەن وزبەكستانعا ەكسپورتتالادى.