زەرتتەۋشىلەر بۇل قۇبىلىستى دالەلدەۋ ماقساتىندا ەكسپەريمەنت جاساپ كورگەن. ءولىم جازاسىنا كەسىلگەن ادامعا تۇرمە قىزمەتكەرلەرى: «سەنى اتىپ ولتىرمەيمىز, ۋلى جىلانعا شاقتىرامىز», دەپ جىلاندى كورسەتەدى. سودان كەيىن كوزىن بايلاپ, دەنەسىن تاڭىپ, جىلان كەلگەندەي ارەكەت جاساپ, تەرىسىنە جاي عانا ينە شانشيدى. جىلان جوق. بىراق ادام ونىڭ شاققانىنا سەنىپ, سول جەردە-اق ءتىل تارتپاي كەتكەن. ساراپتاما ونىڭ قاتتى ۇرەيلەنگەننەن جۇرەگى توقتاپ قالعانىن دالەلدەگەن.
مۇنداي مىسالدار ادامنىڭ سەنىمى اعزادا ناقتى فيزيولوگيالىق وزگەرىستەر تۋدىرا الاتىنىن كورسەتەدى. كەيدە دارىگەر ناۋقاسقا: «بۇل ءدارىنىڭ كەرى اسەرى بولۋى مۇمكىن», دەپ ەسكەرتسە, ادام سول اسەردى مىندەتتى تۇردە سەزىنەدى. باس اينالادى, جۇرەك اينيدى, دەنەسى اۋىرلايدى. ال شىندىعىندا ول ءدارىنىڭ ەشقانداي زيانى بولماۋى مۇمكىن. بىراق ادام جاماندىقتى كۇتىپ تۇرادى. بۇل دا – نوتسەبو.
ادام ويى – ەڭ قۋاتتى قۇرال. جاماندىقتى كۇتكەن جان جاپا شەگەدى, جاقسىلىققا سەنگەن ساۋىعادى. ويتكەنى ساناداعى سەنىم اعزانىڭ ءار جاسۋشاسىنا اسەر ەتەدى. سول ءۇشىن دە ءسوزىمىزدى دە, ويىمىزدى دا ابايلاپ ايتۋ – وزىمىزگە جاسالعان قامقورلىق. ۇرەي – ۋ, ءۇمىت – يممۋنيتەت, ال سەنىم – شيپا.
