ساياسات • 15 ءساۋىر, 2025

سەنات سپيكەرى رەسمي ساپارمەن ساۋد ارابياسىنا باردى

10 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

پارلامەنت سەناتىنىڭ تور­اعاسى, الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزى حات­شى­لىعىنىڭ باسشىسى ماۋلەن اشىمباەۆ ساۋد ارابياسى كونسۋل­تاتيۆتىك كەڭەسىنىڭ شاقىرۋىمەن اتالعان ەلگە باردى. ساپار بارىسىندا ەر-ريادتا كورولدىكتىڭ كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەسىنىڭ توراعاسى ابداللا بەن مۇحاممەد بەن يبراحيم ءال-اش-شەيحپەن جانە يسلام ىستەرى, ۋاعىز جانە ناسيحات ءمينيسترى ابدۋلاتيف بەن ابدەلازيز بەن ابدراحمان ءال-اش-شەيحپەن كەزدەسۋلەر ءوتتى.

سەنات سپيكەرى رەسمي ساپارمەن ساۋد ارابياسىنا باردى

سۇحبات كەزىندە تاراپتار سەنات پەن كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەس اراسىنداعى ىنتى­ماقتاستىقتى جانە رۋحاني ديپلو­ماتيانى نىعايتۋ ماسەلەلەرىن تال­قىلادى. سونداي-اق الداعى كەزەڭگە ار­نال­عان بىرلەسكەن جۇمىستىڭ ماڭىزدى مىندەتتەرىنە نازار اۋداردى.

ماۋلەن اشىمباەۆ كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەستىڭ توراعاسىمەن كەزدەسۋدە ساۋد ارابياسى قازاقستاننىڭ ماڭىزدى ستراتەگيالىق سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ديپلوماتيالىق قاتىناستار ورناعان 30 جىل ىشىندە ەكى مەملەكەت اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق نىعايىپ, ءوزارا مازمۇندى ءارى اشىق ساياسي ديالوگ قالىپتاستى. بۇعان جوعارى دەڭگەيدەگى ەكىجاقتى بەلسەندى بايلانىستىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلگەنى انىق.

«قازىرگى تاڭدا ەكى ەل اراسىن­داعى ىنتىماقتاستىق بارلىق سالادا قارقىندى دامىپ كەلەدى. بۇل رەتتە قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن قوس كيەنىڭ ساقشىسى – كورول سالمان بەن ابدەلازيز ءال-ساۋد جانە تاق مۇراگەرى, پرەمەر-مينيستر مۇحاممەد بەن سالمان بەن ابدەلازيز ءال-ساۋد اراسىنداعى ءوزارا قۇرمەت پەن دوستىققا, ورتاق قۇندىلىقتار مەن ۇستانىمدارعا نەگىزدەلگەن قارىم-قاتىناس شەشۋشى ءرول اتقارادى. وسى رەتتە سىزگە قازاقستان-ساۋديا قارىم-قاتىناسىن نىعايتۋعا, سونداي-اق الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزىنىڭ يدەيالارىن دارىپتەۋگە قوسقان ۇلەسىڭىز ءۇشىن زور ريزاشىلىعىمىزدى بىلدىرەمىز», دەدى م.اشىمباەۆ.

سونىمەن قاتار سەنات سپيكەرى سەنات پەن كەڭەس اراسىنداعى بايلانىستاردى ودان ءارى نىعايتۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. كەزدەسۋدە زاڭنامالىق قىزمەتتە تاجىريبە الماسۋ, دوستىق توپتارىنا مۇشە دەپۋتاتتاردىڭ ءوزارا ساپارلارىن ۇيىمداستىرۋ جانە پارلامەنت سەناتى مەن كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەستىڭ سالالىق كوميتەتتەرى اراسىندا تىعىز بايلانىس ورناتۋ باعىتىنداعى بىرلەسكەن جۇمىس ماسەلەلەرى دە تالقىلاندى.

«قازاقستان مەن ساۋد ارابياسى ارا­سىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋ جولىندا سەنات پەن كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەستىڭ ءوزارا ديالوگى ماڭىزدى ءرول اتقارادى. وسى ورايدا ساۋد ارابياسىنىڭ كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەسىمەن ءىس-قيمىلدى ودان ءارى ارتتىرۋعا مۇددەلى ەكەنىمىزدى اتاپ وتكىم كەلەدى. ءبىزدى كورولدىكتە ىسكە اسىرىلىپ جاتقان باستامالاردى زاڭنامالىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتۋ سالاسىنداعى تاجىريبە قىزىقتىرادى. وسى ورايدا سەنات پەن كونسۋلتاتيۆ­تىك كەڭەستە قۇرىلعان دوستىق توپتارى ايرىقشا ءرول اتقاراتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. ولاردىڭ الەۋەتىن ءوزارا ديالوگتى نىعايتۋدىڭ ءتيىمدى تەتىگى رەتىندە بارىنشا قولدانعان ابزال. سونداي-اق سالالىق كوميتەتتەر اراسىنداعى بايلانىستاردى دا جانداندىرۋدىڭ ماڭىزى زور», دەدى سەنات توراعاسى.

سۇحبات بارىسىندا ماۋلەن اشىم­باەۆ كورولدىكتىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدى­گىنە قاتىستى قازىرگى سىن-قاتەرلەردى ەڭسەرۋ­گە جانە ورنىقتى دامۋدى ىلگەرىلەتۋ­گە ارنالعان باستامالارىن, سونداي-اق ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى يسلام ۇيىمى مەن يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى اياسىنداعى ىرگەلى ىستەرىن جوعارى باعالادى.

سەنات سپيكەرى ءوز سوزىندە ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ باستاماسىمەن جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالالارداعى كەشەندى وزگەرىستەرگە دە جان-جاقتى توقتالدى. بۇل رەتتە ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ, تسيفرلاندىرۋ, وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ جانە ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ باعىتىنداعى تىڭ شارالار جونىندە ءسوز بولدى.

ءوز كەزەگىندە ابداللا بەن مۇحاممەد بەن يبراحيم ءال-اش-شەيح ساۋد ارابياسى كونسۋلتاتيۆتىك كەڭەسى كوپ­جاقتى قاتىناستاردى دامىتۋعا مۇد­دەلى ەكەنىن ايتىپ, قازاقستاندا جۇر­گىزىلىپ جاتقان ساياسي جاڭعىرۋلاردىڭ تيىمدىلىگىنە نازار اۋداردى.

كەزدەسۋدە ساۋدا-ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى, ونىڭ ىشىندە ەكى تاراپ تا قىزىعۋشىلىق تانىتقان سالالاردا ينۆەستورلارعا ارنالعان قولايلى جاعدايلار كەڭىرەك تالقىلاندى.

سونداي-اق ماۋلەن اشىمباەۆ ساۋد ارابياسىنىڭ يسلام ىستەرى, ۋاعىز جانە ناسيحات ءمينيسترى ابدۋلاتيف بەن ابدەلازيز بەن ابدراحمان ءال-اش-شەيحپەن كەزدەستى. وندا تاراپتار كونفەسسياارالىق ديالوگتى دامىتۋ ماسەلەلەرى مەن پەرسپەكتيۆالارىن تالقىلادى. الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارى سەزى حاتشىلىعىنىڭ باسشىسى اتاپ وتكەندەي, ساۋد ارابياسى تولەرانتتىلىق پەن كونفەسسياارالىق ديالوگتى نىعايتۋعا جانە سەزد يدەيالارىن دارىپتەپ, قولداۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسىپ كەلەدى. ماۋلەن اشىمباەۆ مۇنداي قادام قازىرگىدەي شيەلەنىسە تۇسكەن تۇراقسىزدىق جاعدايىندا ايرىقشا ماڭىزعا يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«قازىر الەم گەوساياسي قاقتىعىستار جانە ساۋدا سوعىسى سياقتى ۇلكەن سىن-قاتەرلەرمەن بەتپە-بەت كەلىپ وتىر. سونداي-اق ءبىز ءارتۇرلى كۇشتەردىڭ وسىنداي حالىقارالىق شيەلەنىستى پايدالانىپ, راديكالدى يدەولوگيانى ناسيحاتتاۋعا, كسەنوفوبيانى ودان ءارى قوزدىرۋعا جانە جەك كورۋشىلىكتى تاراتۋعا ۇمتىلىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. مۇنداي جاعدايدا رۋحاني ديپلوماتيانى ىلگەرىلەتۋ جانە ءدىني كوشباسشىلاردىڭ كەلىسىم مەن ديالوگكە شاقىرۋى ماڭىزدى ءرول اتقارادى. سوندىقتان ساۋد ارابياسىنا ساپار اياسىندا دۇنيەجۇزىلىك يسلام ليگاسىمەن بىرلەسىپ, دىنارالىق ديالوگتى نىعايتۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل ۇيىمداستىرىپ جاتىرمىز. بۇل ءىس-شارالار حالىقارالىق دەڭگەيدە ديالوگ مادەنيەتىن دارىپتەۋگە ءوز ۇلەسىن قوسادى دەپ ۇمىتتەنەمىز», دەپ م.اشىمباەۆ سۇحباتتاسۋشىعا بيىلعى قىركۇيەكتە استانادا وتەتىن الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ VIII سەزىنە دايىندىق بارىسى تۋرالى ايتىپ بەردى.

ءوز كەزەگىندە ابدۋلاتيف بەن ابدەلازيز بەن ابدراحمان ءال-اش-شەيح سەزد اياسىنداعى باستامالارعا قولداۋ ءبىلدىرىپ, بۇگىندە فورۋم يدەيالارى­نىڭ ماڭىزى جاھاندىق دەڭگەيدە ارتىپ كەلە جاتقانىن ايتتى. سونداي-اق ول ءوزارا بايلانىستى نىعايتۋ جانە رۋحاني ديپلوماتيانى دامىتۋ جولىن­داعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى جان­داندىرۋعا دايىن ەكەنىن جەتكىزدى.

بۇعان قوسا قازاقستان دەلەگاتسيانىڭ مۇشەلەرى «Neon» جوباسىنىڭ ىسكە اسىرىلۋ بارىسىمەن تانىستى. اتالعان جوبا اياسىندا قالاداعى ەكولوگيالىق جۇكتەمەنى ازايتۋدى جانە «جاسىل» ەنەرگەتيكانى بارىنشا پايدالانۋدى كوزدەيتىن ءىرى مەگاپوليس سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. ونىڭ جالپى اۋدانى 26 500 شارشى شاقىرىمدى قۇراماق. 

سوڭعى جاڭالىقتار