تۇلعا • 15 ءساۋىر, 2025

شوپان شومان تۋرالى ايتساق...

0 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

كەشەگى كەڭەس وكىمەتى كەزىندە اسا ارداقتالعان ازاماتتىڭ ءبىرى – سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى شومان شارىپباەۆ. ءيا, وندا ەڭبەك ادامىنا كورسەتىلەتىن قۇرمەت-سىي ەرەكشە ەدى عوي. سوڭعى كەزدەرى تاۋەلسىز ەلىمىزدە دە ەڭبەككە, وسىدان بەرەكە تاۋىپ وتىرعان كاسىپ يەلەرىنە دەگەن كوزقاراستىڭ بارىنشا جاقسارعانى, وعان قوسا جۇمىسشى ماماندىقتارىنىڭ ايتارلىقتاي دارىپتەلىپ جاتقانى قۋانتادى.

شوپان شومان تۋرالى ايتساق...

سۋرەتتە: قازاقستان كومپارتياسىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى دىنمۇحامەد قوناەۆتىڭ اتاقتى شوپان شومان شارىپباەۆقا ماراپات تاپسىرىپ تۇرعان ءساتى.

...سوناۋ شالعايداعى مويىنقۇم اۋدانىنداعى  حانتاۋىندا قوي باعىپ, شوپان اتانعان مارقۇم شوكەڭنىڭ ءومىرى دە كەيىنگى ۇرپاققا ۇلگى-ونەگە بولارلىقتاي. ول «مالشىلاردىڭ مارشالى», ەكى مارتە ەڭبەك ەرى, ايگىلى جاز-اتا – جازىلبەك قۋانىشباەۆتىڭ ءىزىن باسقان, جولىن قۋعان سەنىمدى شاكىرتى رەتىندە جاقسى تانىلعان  ەدى.

العاشىندا «كوكتەرەك» كەڭشارى, كومينتەرن بولىمشەسىنىڭ,سوڭىنان ونىڭ نەگىزىندە قۇرىلعان «حانتاۋ» كەڭشارىنىڭ اعا شوپانى بولعان, ءۇش لەنين وردەندى جانە «وكتيابر رەۆوليۋتسيا­سى» وردەندى, رەسپۋبليكا مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ يەگەرى, قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتى بولعان شومان شارىپباەۆتىڭ دارەجە داڭقى ءبىر باسىنا جەتەرلىكتەي ەدى. دەگەنمەن 1981 جىلى اقپان ايىندا شوكەڭە كەڭەس وداعىنداعى ەڭ جوعارعى سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى اتاعى بەرىلدى.

ءيا, «ەڭبەك ەر اتاندىرادى» دەگەن حالىق سوزىندە ناعىز شىندىق, اقيقات بار. شومان اعا شوپاننىڭ قۇتتى تايا­عىن قولىنا ۇستاپ ءجۇرىپ, ماسكەۋدەگى كاسىپ­وداقتار سەزىنە دە قاتىستى, موڭعولياعا دا ساپارلادى, بىراق بارىنەن دە توبەسىنە كوتەرىپ,تورگە شىعارعان تۋعان ەلى مەن حالقىنىڭ ىقىلاسىن ايتساڭىزشى! بۇگىندە اۋدان ورتالىعىنداعى باتىرلار الاڭىندا شوپان شوماننىڭ دا كەۋدە ءمۇسىنى كوز تارتىپ,كوڭىل قۋانتىپ تۇر.

ۆا

كەزىندە قازاقتىڭ اسا ايگىلى كوم­پوزيتورىنىڭ ءبىرى ەسكەندىر حاسان­عاليەۆ شىعارعان «شوپان داڭقى» انىندە ء(سوزىن جازعان بەلگىلى اقىن ءابدىراحمان اسىلبەك) بىلاي دەپ ايتىلعانداي:

جارقىراعان  كەۋدەسىندە جۇلدىزى,

جادىراعان جاز كۇنىندەي نۇر ءجۇزى.

جازىلبەكتىڭ جالىندى سول شاكىرتىن

ارداقتاعان اۋىلدىڭ بار ۇل-قىزى!

– مويىنقۇمدىقتار ءالى كۇنگە دەيىن ول كىسىنىڭ ەسىمىن ەرەكشە ەسكە الىپ, اتىن ءاردايىم ۇلىقتاپ كەلەدى.

 

بەرىكباي قادىقوۆ,

ارداگەر جۋرناليست

قاراساي اۋدانى

 

الماتى وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار