ادىلەتتى قوعامنىڭ تىرەگى – بىلىكتى زاڭگەر

ەڭ الدىمەن, ءبىلىم الۋدىڭ كونستي­تۋ­تسيالىق قۇقىعىن ساقتاي وتىرىپ, جوعارى زاڭ ءبىلىمىنىڭ «ەليتارلىعى» مەن جوعارى ءبىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگى اراسىنداعى تەپە-تەڭدىككە ءمان بەرۋ كەرەك. قۇقىقتىق ءبىلىم كوپجىلعى قالىپ­تاسقان وڭ تاجىريبەسىن جوعالتپاس ءۇشىن جوعارى زاڭ بىلىمىندەگى ءداستۇرلى تاسىلدەر مەن يننوۆاتسيالار بىرىكتىرىلۋگە ءتيىس.

ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىمەن جانە ەڭبەك رەسۋرستارىن دامىتۋ ورتالىعىمەن كەلىسە وتىرىپ, «اتامەكەن» ۇكپ رەسپۋبليكادا جانە وڭىرلەردە كادرلارعا قاجەتتىلىككە تالداۋ جۇرگىزدى. الىنعان مالىمەتتەرگە سايكەس جوعارى ءبىلىمى بار ەڭ كوپ سۇرانىسقا يە ماماندىقتار­دىڭ قاتارىنا زاڭگەرلەر ەنەدى. زاڭ كادرلارىنىڭ ارتىقتىعى تۋرالى پىكىردى جوققا شىعارۋعا بولادى.

ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتىڭ زاڭ فاكۋلتەتىنە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا نەمەسە وزگە دە ورگاندارعا جۇمىسقا ورنالاسۋ جونىندە وتىنىشتەر جۇيەلى تۇردە كەلىپ تۇرادى. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا بوس لاۋازىم­دار كوپ, جەكەلەگەن وڭىرلەردە اريفمە­تيكا­لىق پروگرەسسيامەن وسۋدە, اۋىلدىق جەرلەردە دە زاڭ كادرلارىنىڭ تاپشىلىعى ارتىپ كەلەدى. وسى جاعدايدا ءبىز بۇل ماسەلەنىڭ شەشىمى رەتىندە نىسانالى گرانتتى ۇسىنىپ وتىرمىز. «قۇقىق» باعىتى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا نىسانالى گرانتتار ءبولۋ زاڭ ءبىلىمىن سالالىق بولىنىستەگى ەڭبەك نارىعىنىڭ قاجەتتىلىكتەرىمەن ۇندەستىرۋ ماسەلەسىن شەشەدى.

ۋنيۆەرسيتەت تاجىريبەسى كورسەت­كەندەي, ءبىرىنشى كۋرس تالاپكەرلەرى اراسىندا ماماندىق تاڭداۋ ءوز بەتىنشە ەمەس, بالاسىن سۋديا مانتياسىندا, پروكۋرورلىق پوگوندارمەن نەمەسە پوليتسيا فورماسىندا كورگىسى كەلەتىن اتا-انالارىنىڭ تالابى بويىنشا جاسالاتىن جاعداي كوپ كەزدەسەدى. كوپتەگەن تالاپكەر شىندىققا قايشى كەلەتىن سيۋجەتتەردەن تۇراتىن فيلمدەردەن تۇسىنىك الادى. بۇل رەتتە مەن «ەركىن تىڭ­داۋشى» ينستيتۋتى ارقىلى «بولاشاق ماماندىقتىڭ ءدامىن تاتىپ كورۋدى» ۇسى­نامىن. «ەركىن تىڭداۋشى» ينستيتۋتى جوعارى سىنىپ وقۋشىلارىنا (10-11-سىنىپتار) ۋنيۆەرسيتەتتە زاڭ پاندەرى بو­يىنشا ساباقتارعا قاتىسۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەگەر ستۋدەنت وسى جوعارى وقۋ ورنىنا «قۇقىق» باعىتىندا ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسىنا تۇسسە, بولاشاقتا بەي­رەسمي وقىتۋ شەڭبەرىندە قايتا ەسەپ­تە­لەتىن بالدار (كرەديتتەر) الۋىنا بولا­دى. «ەركىن تىڭداۋشى» ينستيتۋتىنىڭ نەگىز­گى ارتىقشىلىقتارى – ورتا جانە جوعارى ءبىلىم ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتۋ, زاڭ ءبىلىمىنىڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرۋ. نەلىك­تەن جوعارى وقۋ ورنى وسى ينستيتۋتتى ءوز بەتىنشە جۇزەگە اسىرا المايدى؟ ويتكەنى «ەركىن تىڭداۋشىنىڭ» زاڭدىلىعى مەن وسى ينستيتۋتتىڭ جوعارى وقۋ ورىندارى ءۇشىن امبەباپتىعى ءتيىستى قۇقىقتىق نەگىزدەر قۇرىلعان كەزدە جانە قۇزىرەتتى ورگاننىڭ (عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى مەن وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنىڭ) ديرەكتيۆالىق شەشىمى نەگىزىندە عانا مۇمكىن بولادى. «ەركىن تىڭداۋشى» ينستيتۋتى ماماندى­عىن سانالى تۇردە تاڭداۋعا, بولاشاق­تا قايدا جۇمىسقا ورنالاساتىنىن بولجاۋ­عا مۇمكىندىك بەرەدى.

قازىر بىزدە زاڭگەرلەر تىم كوپ دايىن­دالىپ جاتقانى تۋرالى اڭگىمە ءجۇرىپ جاتىر. وسىعان بايلانىستى ەكى قاراما-قايشى كوزقاراس بار. ءبىرىنشىسى (اكىمشىلىك) زاڭ­گەر­لىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ جانە سايكەسىنشە زاڭ­گەرلەردىڭ سانى قىسقارتىلۋى كەرەك دەپ تالاپ ەتەدى. ەكىنشىسى (نارىقتىق) بۇل ۇدەرىس وسى قىزمەتكە سۇرانىسپەن تىكەلەي رەتتەلۋى كەرەك دەگەن پىكىردە. كەيىنگى جىلدارى «قۇقىق» باعىتى بويىنشا ءبىلىم باعدارلامالارىنا تۇسەتىن تالاپكەرلەر­دىڭ سانى ايتارلىقتاي ازايدى. مۇنىڭ بىرنەشە سەبەبى بار: تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ قاجەتتىلىگى; ۇبت-دا تاڭدالعان ءپاننىڭ ناتيجەلەرى بو­يىنشا ءتۇسۋدىڭ وزگەرمەلىلىگىنىڭ بولماۋى جانە ۇبت ناتيجەلەرى بويىنشا ءوتۋ بالىن 75 بالعا دەيىن ارتتىرۋ. الايدا ەكىنشى جوعارى زاڭگەرلىك ءبىلىم العىسى كەلەتىن ۇمىتكەرلەردىڭ سانى از ەمەس. قۇقىقتىق بىلىمگە دەگەن سۇرانىس كوبىنەسە ەسەيگەن جاستا كورىنەدى. مۇنىڭ باستى سەبەبى – لاۋازىمدارعا قويىلاتىن بىلىكتىلىك تالاپتارىنىڭ بولۋى. سوعان سايكەس ۇمىتكەردىڭ جوعارى زاڭ ءبىلىمى بولۋى كەرەك. كوپ جاعدايدا ولار زاڭ ءبىلىمىن الادى, ويتكەنى ول مەملەكەتتىك قىزمەتكە نەمەسە مانساپتىق وسۋگە قويىلاتىن تالاپتارعا سايكەس كەلەدى. تاعى ءبىر سەبەپ – قىزمەتتىك تالاپتارعا قاراماستان, قۇقىقتىق ساۋاتتى ارتتىرۋعا دەگەن ۇمتىلىس.

زاڭ ءبىلىمى تۋرالى تاعى ءبىر سىني تەزيس – «زاڭ ماماندىعىن تار شەڭبەرلى ماماندىقتارعا» شامادان تىس ءبولۋ. بۇل قۇقىقتانۋ بويىنشا تولىق ءبىلىمى جوق مامانداردى ءبىتىرتىپ شىعارۋعا اكەلەدى. ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى سانىنىڭ ءوسۋىنىڭ نەگىزگى سەبەبى اكادەميالىق قوعامداستىققا تۇسىنىكتى. ويتكەنى زاڭ ۋنيۆەرسيتەتتەرى مەن فاكۋلتەتتەرىنىڭ جۇمىس ىستەۋىنىڭ شارتى كەمىندە ءۇش ءبىلىم باعدارلاماسىن ىسكە اسىرۋ بولعان كەزدە بىلىكتىلىك تالاپتارى ء(بىلىم جانە عىلىم ءمينيسترىنىڭ 2015 جىلعى 17 ماۋسىمداعى №391 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن) قولدانىستا بولدى. بۇل ماسەلە 2024 جىلعى 30 جەلتوقساندا رەسپۋبليكالىق وقۋ-ادىستەمەلىك كەڭەس بەكىتكەن قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىندا زاڭ ءبىلىمىن دامىتۋدىڭ 2025–2030 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىندا دا بەلگىلەندى.

زاڭگەرلەردى دايارلاۋ كەزىندە تار شەڭ­بەر­لى مامانداندىرۋ تۋرالى بالاما ۇستا­نىمدى اكادەميك س.زيمانوۆ ۇسىنعان ەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, قۇقىقتىق ءبىلىم كەز كەلگەن ماماندىق نەگىزىندە بەرىلۋى كەرەك, ياعني بۇل – بەلگىلى ءبىر ماماندىقتاعى مامانداندىرۋ عانا. ايتالىق, ادام مۇناي وندىرۋمەن اينالىسادى, وسى سالانىڭ مامانى. بۇل جاعدايدا زاڭگەرلىك ءبىلىم مۇناي زاڭناماسىنىڭ مامانى بولۋ ءۇشىن كەرەك. ونىڭ ءبىلىمى وسىلايشا قۇندى بولادى, ويتكەنى ول سيرەك.

مەملەكەت پەن ونىڭ ورگاندارىنىڭ تسيفرلىق ترانسفورماتسياسى جاعدايىندا «قۇقىق» باعىتى بويىنشا جوعارى وقۋ ورنى تۇلەگىنىڭ سۇرانىسقا يە قۇزىرەتتەرى تسيفرلىق بىلىممەن تىكەلەي بايلانىستى. بۇل تەك تسيفرلىق ساۋاتتى قالىپتاستى­رۋ­عا باعىتتالعان جالپى تسيفرلىق قۇزى­رەت­تەر بولماۋى كەرەك. قازىرگى جاعدايدا زاڭ­دىق ءبىلىم باعدارلامالارى بويىنشا تۇلەكتەردىڭ كاسىبي باعدارلانعان تسيفر­لىق قۇزىرەتتىلىكتەرى سۇرانىسقا يە.

قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىز­مەتىن جاڭعىرتۋ تسيفرلىق جوبالاردى ازىرلەۋمەن جانە ەنگىزۋمەن تىعىز بايلا­نىستى. بۇعان مىنالار جاتادى: سوتقا دەيىنگى تەر­گەپ-تەكسەرۋلەردىڭ بىرىڭعاي ءتىزى­لىمى; اكىم­شىلىك ءىس جۇرگىزۋلەردىڭ بىر­ىڭعاي ءتىزىلى­مى; ەلەكتروندىق قىلمىس­تىق ءىس; تەكسەرۋ سۋبەك­تىلەرى مەن وبەكتى­لەرى­نىڭ بىرىڭ­عاي ءتىزىلىمى; «Qamqor» اقپا­رات­تىق سەرۆيسى; «ەلەكتروندىق وتىنىشتەر»; تالداۋ ورتا­لىعى, قۇقىق قورعاۋ, ار­ناۋلى مەملەكەتتىك جانە وزگە دە ورگاندار ءۇشىن اقپارات الماسۋ جۇيەسى جانە ت.ب. ادۆوكاتتاردىڭ, نوتاريۋستاردىڭ, سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ جانە ت.ب. قىزمەتىندە قولدانىلاتىن باسقا دا تسيفرلىق رەسۋرستار بار.

«قۇقىق» باعىتى بويىنشا تۇلەكتىڭ كاسىبي باعدارلانعان تسيفرلىق قۇزىرەتتى­لىگىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا سوت جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتىنىڭ تسيفر­لىق قۇرالدارىن (سدتبت, اقبت, تورەلىك جانە ت.ب.) زەردەلەۋگە باعىتتال­عان پان­دەردى ءبىلىم باعدارلامالارىنا مىندەتتى تۇردە ەنگىزۋدىڭ نورماتيۆتىك نەگىز­دەرىن ازىرلەۋ قاجەت. وسى ماقساتتار ءۇشىن اتالعان تسيفرلىق رەسۋرستاردىڭ وپەرا­تور­لارى (سوت, قۇقىق قورعاۋ جانە مەملە­كەت­­تىك ورگان­دار) سوت جانە قۇقىق قورعاۋ ور­­گان­دارى­نىڭ, سون­داي-اق باسقا ورگاندار­­دىڭ تسيفر­­لىق پلات­­فورمالارىنىڭ وقۋ نۇس­قالارىن ازىر­لەۋى جانە بارلىق جوعارى وقۋ ورنى­نىڭ زاڭ فاكۋلتەتتەرى تسيفر­لىق پلات­فور­­مالاردىڭ وسى وقۋ نۇسقا­­لارى­نا مىن­دەتتى تۇردە قول جەتكىزۋىن قامتا­­ماسىز ەتۋى قاجەت. پراكتيكالىق سەكتور­دىڭ قاتىسۋىمەن جانە قولداۋىمەن اكا­دەميا­لىق قىزمەتتىڭ مىندەت­تەرىن جۇزەگە اسىرۋعا بولاتىن تەوريا مەن پراكتيكانىڭ ينتەگراتسياسى بولۋى كەرەك.

جاساندى ينتەللەكت, بلوكچەين جانە ەلەكتروندىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋ تەحنو­لوگيالارىن وقىتۋ ارقىلى زاڭ ءبىلى­مىن زاماناۋي تالاپتارعا بەيىمدەۋ ماڭىز­دى. قازىرگى ۋاقىتتا الەمدە جاساندى ينتەل­لەكتىنىڭ قار­قىن­دى دامۋى ۋاقىت تالاپ­تارىنا سايكەس قۇقىق سالاسىن­داعى مامانداردى دايار­لاۋ ماسەلەسىن كوتەرىپ وتىر. سوندىقتان كيبەر ما­مان­­داندىرۋعا بەيىمدەلگەن باعدارلا­ما­لارمەن بىرىكتىرىلگەن باعىت بويىنشا زاڭگەرلەردى دايارلاۋ باعىتتا­رىن دامىتۋ قاجەت. تسيفرلىق تەحنولوگيالار­دى اقپاراتتىق تەحنولوگيالار سالاسىن­داعى ءبىلىم ۇدەرىسىنە ينتەگراتسيالاۋ ءۇشىن كيبەرقاۋىپسىزدىكتى زەرتتەيتىن قۇقىقتىڭ نەگىزگى سالالارىمەن بايلانىستى ءبىلىم باعدارلامالارىن قۇرۋ ارقىلى وسى سالا­داعى مامانداردى دايارلاۋ ءۇشىن زاماناۋي جاعدايلار جاساۋ كەرەك.

قازاقستان ءوزىن الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىن­دە بەكىتەدى, ال بۇل قوعام مەن مەم­لەكەت­تىڭ سۇرانىستارىنا سايكەس كەلەتىن زاڭ ءبىلىمى جۇيەسىنە جاڭا مىندەتتەر جۇك­تەي­دى. زاڭ ءبىلىمىنىڭ الەۋمەتتىك ميسسياسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ ماڭىز­دى قۇرالى – زاڭ كلينيكالارىن قايتا فورماتتاۋ. قازىرگى ۋاقىتتا كوپتەگەن ۋنيۆەرسيتەتتە كلينيكالىق ءبىلىم بار, بىراق ول ەسكى تاسىلمەن ۇيىمداستى­رىل­عان جانە قوعامنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە سايكەس كەلمەيدى. بەيىندىك پاندەر بويىنشا وقىتۋدى جاڭعىرتۋ كلينيكالىق ءبىلىم الەۋمەتتىك ماقساتتاردا پايدالانۋدى دامىتۋ مەن كەڭەيتۋگە نەگىزدەلۋگە ءتيىس. ءبىر جاعىنان, بۇل يكەمدى جانە كاسىبي عىلىمي-پراكتي­كالىق ويلاۋدى قالىپتاستىرۋعا جانە ستۋدەنتتەردى تەرەڭىرەك پراكتيكالىق دايىنداۋعا كومەكتەسەدى. ەكىنشى جاعىنان, وقۋ ورىندارىنىڭ جانىنان الەۋمەتتىك قورعالماعان ازاماتتارعا وتەۋسىز قۇقىقتىق كومەك كورسەتەتىن وقۋ-عىلىمي بولىمشەلەر (زاڭ كونسۋلتاتسيالارى, كلينيكالار) قۇ­رۋ ستۋدەنتتەردىڭ بويىندا ازاماتتىق ۇس­تا­نىم قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعان. وقى­تۋ­شى­لاردىڭ جەتەكشىلىگىمەن جانە ادۆو­كاتتاردىڭ قاتىسۋىمەن جوعارى كۋرس ستۋ­دەنتتەرى ازاماتتىق, ەڭبەك, وتباسى­لىق-نەكە, تۇرعىن ءۇي, جەر جانە باسقا دا ماسەلەلەر بويىنشا حالىققا تەگىن زاڭ­گەرلىك كومەك كورسەتۋگە ۇلەس قوسا الادى جانە بۇل بولاشاق زاڭگەرلەردى پراك­تيكالىق دايارلاۋ ءۇشىن پايدالى بولادى. وسى ماقساتتا قۇقىق باعىتى بويىن­شا ءبىلىم باعدارلامالارىنا 6 جانە 7 سەمەستر­دە كەمىندە 5 كرەديت مولشەرىندە مىندەتتى كومپونەنت رەتىندە «زاڭ كلينيكالارىن» قوسۋ قاجەتتىلىگى تۋىندايدى.

زاڭگەردى كلاسسيكالىق دايارلاۋ تيىمدى­لىگىنىڭ تومەندەۋىنە زاڭنامانىڭ ۇنەمى وزگەرۋى, قۇقىقتىق رەتتەۋدىڭ تۇراقسىز سيپاتى دا ىقپال ەتەدى. ەگەر قۇقىقتىق بەلگىسىزدىك جاعدايىندا شەشىم قابىلداۋ قاجەت بولسا, وندا مىندەت بىرنەشە ەسە كۇردەلەنە تۇسەدى. وسىعان بايلانىس­تى ءبىلىم بەرۋ, قۇقىق قۇندىلىقتارىن ۇيرەتۋ, قۇقىقتىق مىنەز-ق ۇلىق مودەلىن ۇستانۋ, جاڭا تەحنولوگيالاردى قولدانۋ, يننوۆاتسيالىق تاسىلدەر مەن تەحنولو­­گيا­لاردى يگەرۋ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار وزدەرى دە وسى ۇدەرىستەردىڭ الدىڭ­عى قاتارىندا بولۋى كەرەك پەداگوگتەردىڭ ءرولى ارتىپ كەلەدى. قازىرگى الەمدە ءبىلىم بەرۋدى ەمەس, سىني تالداۋ, اقپارات ىزدەۋ, پىكىرتالاس جۇر­گىزۋ داعدىلارىن دامىتۋ ماڭىزدى. گەيمو­فيكاتسيا, سيمۋلياتسيا جانە VR, Deepfake-تەحنولوگيالارىن ەنگىزۋ ءبىلىم الۋشى­لاردىڭ جەكە ءوزىن-ءوزى كورسەتۋىن دامىتۋعا, اناليتيكالىق قابىلەتتەردى, كوماندادا جۇمىس ىستەي ءبىلۋدى, كوپشىلىك الدىندا سويلەۋ داعدىلارىن جانە قۇقىقتىق ءبىلىمدى قولدانۋدى قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى. قازىرگى ءبىلىم ۇدەرىسىن كۆەستەر, رولدىك جانە ىسكەرلىك ويىندار سياقتى بەلسەندى جۇمىس تۇرلەرىنسىز ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس.

جىلدام جاھاندانۋ جاعدايىندا شىۇ ەلدەرىنىڭ زاڭ ءبىلىمى سالاسىنداعى وڭىرارا­لىق ىنتىماقتاستىعى قاجەت. ونىڭ ۇستىنە شىۇ-عا مۇشە مەملەكەت­تەردىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىندا 2006 جىلعى ءبىلىم سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىم بار. وسى ىنتىماقتاس­تىق­تىڭ باسىم باعىتتارى بىرلەسكەن ءبىلىم باعدارلامالارى, پەداگوگتەردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ بولۋى مۇمكىن. بۇل ترانسۇلتتىق قىلمىسقا قارسى ءىس-قيمىل جانە الدىن الۋ تەتىكتەرىن بىركەلكى دامىتۋعا, قۇقىقتىق جۇيەلەردىڭ الۋان تۇرلىلىگىنە بويلاۋعا, مادەنيەتارا­لىق كوممۋنيكاتسيا مەن قۇزىرەتتىلىككە, داۋلاردى ءتيىمدى شەشۋگە ىقپال ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ال قۇقىق سالاسىنداعى بىرلەسكەن زەرتتەۋ جوبالارى وڭىرلەردىڭ الدىندا تۇرعان جالپى سىن-قاتەرلەردى انىقتاۋعا جانە بىرلەسكەن شەشىمدەردى ازىرلەۋگە كومەكتەسەدى.

حالىقارالىق تاجىريبە الماسۋ باعدار­لا­ما­لارىن دامىتۋ جونىندەگى ءىس-شارالار­دى جۇيەلەۋ قاجەت. ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋ­شى­لارعا شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىن­دارىن­­دا وقۋ جانە تاعىلىمدامادان ءوتۋ مۇمكىن­دىكتەرىن ۇسىنۋ شارتتارىن ناقتىلاۋ قاجەت.

سونىمەن قاتار زاڭ ماماندارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن قارجىلاندىرۋ جۇيەسىنە نازار اۋدارۋ كەرەك. مىسالى, اقش-تا 1 ستۋدەنتتى وقىتۋعا – 20 مىڭ دوللاردان استام, ۇلىبريتانيادا – 11-15 مىڭ دوللارعا جۋىق, ال قازاقستاندا 2-5 مىڭ دوللار جۇمسالادى. 5 مىڭ دوللارلىق سوما تەك بىرنەشە وقۋ ورىندارىندا قولجەتىمدى جانە جالپى العاندا, شامامەن 1000-2000 دوللاردى قۇرايدى. وسى جەردەن ءبىز وسى زاڭگەرلەردى دايىندايتىن وقىتۋشىلاردىڭ جالاقىسىنىڭ قانشالىقتى جوعارى ەكەنىن كورەمىز. جۇيە قانشالىقتى جاقسى قۇرىلسا دا, وسى سالادا ماماندار دايارلايتىن وقىتۋشىلار مەن پروفەسسورلاردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى, دالىرەك ايتساق, ولاردىڭ جالاقىسى لايىقتى بولۋى كەرەك. بۇل ۇسىنىمدار قازاق­ستاننىڭ زاڭ ءبىلىمى جۇيەسىن حالىقارالىق دەڭگەيگە جاقىنداتۋعا, سوت جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى­نىڭ كادرلىق الەۋەتىن ارتتىرۋعا, نور­ماتيۆتىك-قۇقىقتىق قىزمەت­تىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

وسىلايشا, قازىرگى زامانعى زاڭ ءبىلىمىنىڭ مىندەتتەرىن سىني جانە كرەاتيۆتى ويلاۋ, ەموتسيونالدى ينتەللەكت, كوممۋنيكاتيۆتى داعدىلار, وزگەر­مەلى جاعدايلارعا وڭاي بەيىمدەلۋگە دايىن كوماندادا جۇمىس ىستەۋ قابىلەتى بار تۇلعانى قالىپتاستىرۋ سياقتى مىندەتتەردى تۇتاس قاراستىرۋ ماڭىزدى.

نۇرلان دۋلاتبەكوۆ,

ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى-رەكتور, ۇعا اكادەميگى