ءوز سوزىندە ماۋلەن اشىمباەۆ كاسىبي زاڭگەرلەردىڭ بىلىكتىلىك دەڭگەيى قوعام مەن مەملەكەتتىڭ بارلىق سالاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىنىن اتاپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسى حالىققا ارناعان جولداۋىندا ادام كاپيتالىن دامىتۋ, ءبىلىم بەرۋدىڭ زاماناۋي ۇلگىسىن قالىپتاستىرۋ, ءبىلىم بەرۋ ينفراقۇرىلىمىن جاڭعىرتۋ, جاڭا فورماتتاعى كادرلاردى كەشەندى دايارلاۋ ماڭىزدى مىندەت ەكەنىنە باسا ءمان بەردى. پارلامەنت سەناتى اتالعان باسىم باعىتتاردى ىسكە اسىرۋ اياسىندا مۇددەلى تاراپتارمەن بىرلەسىپ, جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, سەناتتىڭ كونستيتۋتسيالىق زاڭناما, سوت جۇيەسى جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى كوميتەتى مەن عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ بىرلەسكەن ءىس-قيمىلىنىڭ ناتيجەسىندە, قۇقىقتىق ءبىلىم بەرۋدى دامىتۋ تۇجىرىمداماسى ازىرلەندى.
«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ جوعارى ءبىلىم جانە عىلىم جۇيەسىن دامىتۋعا باعىتتالعان باستامالار مەن جوبالارعا ءاردايىم باسا ءمان بەرىپ كەلەدى. بۇل باعىتتا اۋقىمدى رەفورمالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بۇگىنگى پارلامەنتتىك تىڭداۋ دا – وسى كەشەندى جۇمىستىڭ اياسىنداعى ماڭىزدى قادامنىڭ ءبىرى. قوزعالىپ وتىرعان تاقىرىپ – قازىرگى تاڭدا وتە وزەكتى. سوندىقتان وسى سالاداعى ماسەلەلەردى جانە ولاردى شەشۋ جولدارىن بىرگە تالقىلاپ, جۇمىلا ارەكەت ەتۋدىڭ ماڭىزى زور», دەدى پالاتا سپيكەرى.
سونىمەن قاتار م.اشىمباەۆ بىرقاتار ماڭىزدى پروبلەماعا نازار اۋدارىپ, ولاردى وڭتايلى شەشۋ ءۇشىن قولعا الىنعان جۇمىستى جان-جاقتى پىسىقتاۋ جانە وزىق حالىقارالىق تاجىريبەنى تىڭعىلىقتى زەردەلەۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى. بۇل رەتتە ەڭبەك نارىعىنداعى سۇرانىس پەن ۇسىنىس اراسىندا سايكەسسىزدىكتىڭ بولۋى جانە بىلىكتى زاڭگەرلەردىڭ تاپشىلىعى وتە وزەكتى. مىسالى, بۇگىندە زاڭ سالاسىنداعى مامانداردىڭ مولشەرى بولجامدى سۇرانىستان توعىز ەسە جوعارى بولىپ وتىر. قالىپتاسقان وسىنداي احۋالدى جاقسارتۋ ءۇشىن مەملەكەتتىڭ, جۇمىس بەرۋشىلەردىڭ جانە ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىنىڭ ۇيلەسىمدى جۇمىسى قاجەت.
«مەملەكەت باسشىسى «زاڭ جانە ءتارتىپ» قاعيداتى قۇقىقتىق مەملەكەتتىڭ ىرگەتاسى ەكەنىن ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. بىلىكتى زاڭگەرلەرسىز جوعارى دەڭگەيدەگى قۇقىقتىق مادەنيەت قالىپتاستىرۋ مۇمكىن ەمەس. الايدا قازىر ەلىمىزدە زاڭگەرلەر دايارلاۋ ىسىندە قوردالانعان پروبلەمالار بار ەكەنىن مويىنداۋىمىز كەرەك. سونىڭ ءبىرى – جۇمىس بەرۋشىلەرگە قاجەتتى ماماندار مەن وقۋ بىتىرگەن جاس مامانداردىڭ سانى اراسىندا سايكەسسىزدىكتىڭ بولۋى. سونداي-اق ەڭبەك نارىعىندا بىلىكتى زاڭگەرلەردىڭ جەتىسپەيتىنى دە بەلگىلى. وسى ماسەلەلەردى جۇيەلى تۇردە شەشۋ ءۇشىن ناقتى تەتىكتەردى قولعا الۋىمىز قاجەت. سونىمەن قاتار قۇقىقتىق ءبىلىم بەرۋ ىسىندە يننوۆاتسيالىق تاجىريبەلەر مەن تاسىلدەردى ەنگىزۋدىڭ دە بەرەرى مول. بۇل رەتتە ۇدەرىستەردى تسيفرلاندىرۋعا جانە جاساندى ينتەللەكت تەحنولوگيالارىن قولدانۋعا باسا ءمان بەرگەن ءجون. كادر دايارلاۋ ماسەلەسى قۇقىقتىق اكتىلەر مەن زاڭ جوبالارىن ازىرلەۋ ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىنىن ەستەن شىعارماۋىمىز كەرەك», دەدى م.اشىمباەۆ.
ءبىلىم جانە عىلىم سالاسىنىڭ وكىلدەرىن الاڭداتاتىن پروبلەمالاردىڭ قاتارىندا ءبىلىم الۋشىلاردىڭ ساۋاتتىلىق دەڭگەيىنىڭ تومەندىگى, عالىمداردىڭ ەڭبەگىنە تولەنەتىن اقىنىڭ ماردىمسىز بولۋى سياقتى تۇيتكىلدەر بار. بۇعان قوسا پارلامەنتتىك تىڭداۋدا مەملەكەتتىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ جەتكىلىكسىز قارجىلاندىرىلۋىنا قاتىستى ماسەلەلەر, جوعارى وقۋ ورىندارىنداعى پروفەسسور-وقىتۋشىلار قۇرامى جۇرگىزەتىن عىلىمي جوبالار مەن زەرتتەۋلەردى قولداۋ شارالارىنىڭ ءتيىستى دەڭگەيدە بولماۋى, سونداي-اق قاجەتتى ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتاماسىز ەتۋدىڭ كوڭىل كونشىتپەيتىنى ايتىلدى.
ءىس-شارا بارىسىندا زاڭ سالاسىنىڭ كاسىبي ستاندارتىن ازىرلەۋ مەن بەكىتۋدىڭ ماڭىزى دا ەرەكشە اتالىپ ءوتتى. تۇلەكتەردىڭ قۇقىقتانۋ سالالارى بويىنشا تاجىريبەلىك جۇمىس داعدىلارى مەن ماماندانۋ ماسەلەلەرى دە نازاردان تىس قالعان جوق. تىڭداۋ اياسىندا ايتىلعان ۇسىنىستار مۇقيات زەردەلەنىپ, سونىڭ ناتيجەسىندە ءتيىستى ۇسىنىمدار ازىرلەنەدى جانە ول ۇكىمەتكە جولدانادى.
پارلامەنتتىك تىڭداۋعا قاتىسقان ادىلەت ءمينيسترى ەرلان سارسەمباەۆ ادىلەت ورگاندارى مەملەكەت قىزمەتىن قۇقىقتىق قامتاماسىز ەتۋدى جۇزەگە اسىرا وتىرىپ, زاڭ ءبىلىمىن دامىتۋ مەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ زاڭ قىزمەتتەرىن جەتىلدىرۋگە اتسالىسىپ جاتقانىن ايتتى. سونىڭ ىشىندە ءبىرىنشى باعىت, ياعني زاڭ ءبىلىمى سالاسىنداعى ماسەلەگە ارنايى توقتالىپ, قازىرگى جوعارى ءبىلىمنىڭ ءۇش دەڭگەيلى جۇيەسى باكالاۆر جانە ماگيستر دارەجەلەرى بويىنشا ءبىلىم بەرۋ باعىتتارىنىڭ مىندەتتى تۇردە ءوزارا بايلانىستى بولۋىن تالاپ ەتپەيتىنىن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, بەيىندى ەمەس جوعارى ءبىلىمى بار تۇلعا «قۇقىق» باعىتى بويىنشا ماگيستراتۋراعا تۇسە الادى جانە ونى اياقتاعاننان كەيىن جوعارى زاڭ ءبىلىمى بار ادام بولىپ سانالادى.
«مىسالى, تەحنيكالىق ماماندىق بويىنشا (ينجەنەر) 4 جىل وقىعان ستۋدەنت «قۇقىق» بويىنشا ءبىر جىلدىق ماگيستراتۋرا كۋرسىنان ءوتىپ, ءوز باعىتىن تۇبەگەيلى وزگەرتىپ, ناتيجەسىندە زاڭگەر بولىپ شىعا كەلەدى. دەمەك, مەملەكەتتىك قىزمەتكەر رەتىندە نورما شىعارۋعا تىكەلەي قاتىسا الادى نەمەسە سوتتا ادۆوكات رەتىندە ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاي الادى. بۇل رەتتە ءبىلىم تۋرالى زاڭ «قۇقىق» باعىتى بويىنشا جەكە ماگيستر دارەجەسىن تولىققاندى جوعارى زاڭ بىلىمىنە تەڭەستىرۋگە بولا ما, جوق پا دەگەن سۇراققا ناقتى انىقتاما بەرمەيدى. وسى ورايدا بۇل ماسەلەنى قۇقىقتىق ناقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ تۇرعىسىنان پىسىقتاۋ, سونداي-اق «قۇقىق» باعىتى بويىنشا باكالاۆريات پەن ماگيستراتۋرا اراسىنداعى تىكەلەي بايلانىسقا قويىلاتىن تالاپتاردى بەلگىلەۋ ورىندى دەپ سانايمىز», دەدى ول.
ءىس-شارادا عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك, وسى سالاداعى بەلگىلى عالىمدار زاۋرەش بايمولدينا مەن يسيدور بورچاشۆيلي جانە ەلىمىزدەگى ءىرى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ رەكتورلارى مەن ساراپشىلار دا ءسوز سويلەپ, ويىن ورتاعا سالدى.
