قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ بۇيرىعى №132

2014 جىلعى 20 قاراشا استانا قالاسى كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىندا مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە وندىرىستىك ەكولوگيالىق مونيتورينگتى ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى قازاقستان رەسپۋبليكاسى 2007 جىلعى 9 قاڭتارداعى ەكولوگيالىق كودەكسىنىڭ 17-بابىنىڭ 29) تارماقشاسىنا سايكەس بۇيىرامىن: 1. قوسا بەرىلىپ وتىرعان كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىندا مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە وندىرىستىك ەكولوگيالىق مونيتورينگتى ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ قاعيدالارى بەكىتىلسىن. 2. قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مۇناي-گاز كەشەنىندەگى ەكولوگيالىق رەتتەۋ, باقىلاۋ جانە مەملەكەتتىك ينسپەكتسيا كوميتەتى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىندا بەلگىلەنگەن تارتىپپەن: 1) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە وسى بۇيرىقتىڭ مەملەكەتتىك تىركەۋدەن ءوتۋىن; 2) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە ونىڭ مەملەكەتتىك تىركەلگەنىنەن كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن ىشىندە وسى بۇيرىقتى رەسمي جاريالاۋعا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنا جانە «ادىلەت» اقپاراتتىق قۇقىقتىق جۇيەسىنە جولدانۋىن; 3) وسى بۇيرىقتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ رەسمي ينتەرنەت-رەسۋرسىندا ورنالاستىرىلۋىن قامتاماسىز ەتسىن. 3. وسى بۇيرىقتىڭ ورىندالۋىن باقىلاۋ جەتەكشىلىك ەتەتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەنەرگەتيكا ۆيتسە-مينيسترىنە جۇكتەلسىن. 4. وسى بۇيرىق العاشقى رەسمي جاريالانعانىنان كەيىن كۇنتىزبەلىك ون كۇن وتكەن سوڭ قولدانىسقا ەنگىزىلەدى. مينيستر ۆ.شكولنيك. «كەلىسىلگەن» قازاقستان رەسپۋبليكاسى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترi ______________ ا.مامىتبەكوۆ 2014 جىلعى 20 قاراشا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەنەرگەتيكا ءمينيسترىنىڭ 2014 جىلعى 20 قاراشاداعى №132 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىندا مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە وندىرىستىك ەكولوگيالىق مونيتورينگتى ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ قاعيدالارى 1. جالپى ەرەجەلەر 1. وسى كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىندا مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە وندىرىستىك ەكولوگيالىق مونيتورينگتى ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ قاعيدالارى (بۇدان ءارى - قاعيدالار) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2007 جىلعى 9 قاڭتارداعى ەكولوگيالىق كودەكسىنىڭ 17-بابى 29) تارماقشاسىنا سايكەس ازىرلەنگەن جانە كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىندا مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە وندىرىستىك ەكولوگيالىق مونيتورينگتى (بۇدان ءارى - وەم) ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ ءتارتىبىن ايقىندايدى. قاعيدالار ارەكەتىنىڭ اۋماقتىق شەكارالارى كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىنىڭ (سۋ بەتىنىڭ ايناسى) بارلىق اكۆاتورياسىنا قولدانىلادى. قاعيدالاردىڭ قولدانىلۋ ايماعىنا كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىنا قۇياتىن وزەندەردىڭ ساعالىق ۋچاسكەلەرى, مۇيىستەر, شىعاناقتار مەن تەڭىز پورتىنىڭ اكۆاتورياسى قامتىلادى. 2. وسى قاعيدالاردا مىناداي نەگىزگى ۇعىمدار پايدالانىلادى: 1) اسەر ەتۋ مونيتورينگى ‑ تابيعات پايدالانۋشىنىڭ وندىرىستىك قىزمەتىنىڭ باستالۋى, سول مەرزىمى جانە اياقتالۋى كەزىندە قورشاعان ورتا سيپاتتامالارىنا باقىلاۋ; 2) بەنتوس - تىرشىلىگىنىڭ بارلىق نەمەسە كوپ بولىگىن مۇحيت جانە كونتينەنتتىك سۋ ايدىندارىنىڭ تۇبىندە, ونىڭ توپىراعىندا جانە توپىراقتا قوزعالىپ جانە وتىرىپ تا (جابىسىپ) ءومىر سۇرەتىن اعزالاردىڭ جيىنتىعى; 3) زووپلانكتون - پلانكتوننىڭ جانۋار تۇرىندەگى نىسانى; 4) يتبالىقتار – تەڭىزدە ءومىر سۇرۋگە ارەكەت ەتەتىن جىرتقىش اڭدار; 5) يحتيوفاۋنا - قانداي دا ءبىر سۋ ايدىنىنداعى نەمەسە ونىڭ بولىگىندەگى بالىقتار جانە دوڭگەلەكاۋىزدىلار تۇرلەرىنىڭ جيىنتىعى; 6) يوندىق ساۋلەلەندىرۋ –زاتتاعى راديواكتيۆتىك ىدىراۋلاردى, يادرولىق اينالۋلاردى, زاريادتالعان بولشەكتەردىڭ تەجەلۋىن تۋدىراتىن جانە ورتامەن ارەكەتتەسكەندە ءارتۇرلى بەلگىلەردىڭ يوندارىن تۇزەتىن ەلوكتروماگنيتتىك ساۋلەلەندىرۋ; 7) ورنيتوفاۋنا – بەلگىلى ءبىر ايماقتا نەمەسە قاندايدا ءبىر مەزگىلدىڭ بولىگىندە كەزدەسەتىن قۇستاردىڭ جيىنتىعى; 8) وندىرىستىك ەكولوگيالىق مونيتورينگ – قورشاعان ورتاعا وندىرىستىك وپەراتسيالاردىڭ اسەر ەتۋ شەڭبەرىندە تابيعات پايدالانۋشىلاردىڭ ەكولوگيالىق باقىلاۋ ستانتسيالارىندا قورشاعان ورتاعا وندىرىستىك وپەراتسيالاردىڭ اسەرى ناتيجەسىندە بولعان, قورشاعان ورتا كۇيىمەن وندىرىستىك پروتسەستەردى ەكولوگيالىق باقىلاۋ جيىنتىعى. 9) وەم ستانتسياسى - قورشاعان ورتانىڭ مەتەورولوگيالىق, گيدرولوگيالىق, حيميالىق, فيزيكالىق جانە بيولوگيالىق سيپاتتاماسىن انىقتاۋ ءۇشىن سىنامالاردى بايقاۋ/ولشەۋ/ىرىكتەۋ جۇرگىزىلەتىن, تىركەلگەن گەوگرافيالىق كوورديناتتارى بار ستاتسيونارلىق پۋنكت; 10) پلانكتون-سۋدا قالقىپ تىرشىلىك ەتەتىن, بەلگىلى اراقاشىقتىقتا وزدىگىنەن قيمىلداي المايتىن ورگانيزمدەردىڭ جيىنتىعى. 11) ساپروبيونت اعزالار - قۇرامىندا از مولشەردە سۋدا ەرىگەن وتتەگى بار ورگانيكالىق زاتتارمەن از لاستانعان سۋ قويمالارىندا مەكەندەيتىن سۋ اعزالارى; 12) ساپروبتىق دەڭگەي - سۋ قويمالارىنىڭ ورگانيكالىق زاتتارمەن لاستانۋ دارەجەسىنىڭ سيپاتتاماسى وندا تىرشىلىك ەتەتىن ساپروبيونتتى اعزالاردىڭ تۇرلىك قۇرامىمەن انىقتالادى; 13) سۋ ءتۇبىنىڭ تۇنبالارى - تۇراقتى, قوزعالاتىن سونداياق قوزعالمايتىن سۋ وبەكتىسىنىڭ تۇبىندە جۇزىندىلەردەن ءبولىنۋ ناتيجەسىندە تۇندىرىلعان قاتتى ماتەريال; 14) تەڭىز ورتاسى - قورشاعان ورتانىڭ فيزيكالىق, گەولوگيالىق, حيميالىق جانە بيولوگيالىق فاكتورلارىنىڭ تەڭىز اكۆاتورياسىنىڭ ۇستىندە سۋ قاباتىمەن جانە اۋە كەڭىستىگىمەن شەكتەلگەن بايلانىسى; 15) تەڭىز ورتاسىنىڭ كومپونەنتتەرى - اتموسفەرالىق اۋا, تەڭىز سۋى, سۋ ءتۇبىنىڭ شوگىندىلەرى, تەڭىز فلوراسى مەن فاۋناسى; 16) فيتوپلانكتون - تەڭىز جانە تۇششى سۋ ايدىندارىنىڭ سۋ قاباتىندا ورنالاساتىن جانە اعىنمەن ءپاسسيۆتى ورىن اۋىستىراتىن وسىمدىك اعزالارىنىڭ جيىنتىعى; 17) فيزيكالىق فاكتورلار – ميكروكليماتتىڭ پارامەترلەرىن ولشەۋ (اۋانىڭ تەمپەراتۋراسى, ىزىڭ, ءدىرىل, يوندىق ساۋلەلەنۋلەر, جارىق, ەلەكتروماگنيتتىك تولقىندار جانە ت.ب.). 2. كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىندا مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە وندىرىستىك ەكولوگيالىق مونيتورينگتى ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ ءتارتىبى 3. وەم جۇرگىزۋ تابيعات پايدالانۋشىمەن جۇرگىزىلەدى. 4. وەم جۇرگىزۋ كەزىندە وندىرىستىك قىزمەتتەردىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتىرىپ قورشاعان ورتانىڭ لاستانۋىنا باقىلاۋلار باعدارلاماسىن تابيعاتپايدالانۋشىمەن جەكە ازىرلەنەدى. 5. باعدارلامامەن: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭناماسىنا سايكەس مونيتورينگتى ۇيىمداستىرۋ مەن ورىنداۋ ءتارتىبى بەلگىلەنەدى, كولەمدەرى,پارامەترلەرى, ادىستەرى, باقىلاۋ جيىلىگىمەن نۇكتەلەرى انىقتالادى جانە ماقساتتارى مەن مىندەتتەرى بەلگىلەنەدى. 6. وەم كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىنداعى جوسپارلاناتىن جانە جۇرگىزىلەتىن جۇمىس تۇرلەرى (مۇناي وپەراتسيالارى) ەسكەرىلە وتىرىپ قۇرىلاتىن ستانتسيالاردا جۇرگىزىلەدى. 7. وەم ستانتسيالارىن ورنالاستىرۋ سحەماسى: اينالمالى, كرەست, رومب ءتارىزدى. ستانتسيالاردىڭ سانى مەن سحەماسى اسەر ەتۋىنە بايلانىستى جانە قورشاعان ورتاعا اسەر ەتۋىن باعالاۋ جوباسىن ازىرلەۋ كەزىندە انىقتالادى. وەم ستانتسيالارىن باقىلاۋ نۇكتەسىن انىقتايتىن سارقىندى سۋلار توگىندىلەرىنىڭ نۇكتەسىنەن بەس ءجۇز مەتر اراقاشىقتىقتا مىندەتتى تۇردە ورنالاستىرىلۋى قاراستىرىلعان. الاڭدىق وبەكتىلەر ءۇشىن - ستانتسيالاردىڭ سانى مەن سحەماسى اسەر ەتۋىنە بايلانىستى جانە قورشاعان ورتاعا اسەر ەتۋىن باعالاۋ جوباسىن ازىرلەۋ كەزىندە انىقتالادى. 8. وەم ستانتسيالارىندا مونيتورينگ جۇرگىزگەن كەزدە باقىلاۋ نۇكتەسى رەتىندە اسەر ەتۋ ايماعىنان تىس, جەتكىلىكتى قاشىقتىقتا ورنالاسقان, ۇشتەن كەم ەمەس وەم ستانتسيالارى الىنادى. 9. جەلىلىك وبەكتىلەردە (قۇبىر تاسىمالدايتىن) وەم ستانتسيالارىن پەرپەنديكۋليارلى پروفيلدەردە ورتالىقتا جانە تراسسادان وڭعا جانە سولعا بەس ءجۇز مەتر اراقاشىقتىقتا ورنالاسقان ءۇش وەم ستانتسيالارىن ءاربىر ون كيلومەتر سايىن ورنالاستىرادى. جەلىلىك وبەكتىلەردى قۇرۋ كەزىندە ستانتسيالاردىڭ ورنالاسۋى قورشاعان ورتاعا اسەر ەتۋىن باعالاۋ جوباسىن ازىرلەۋ كەزىندە انىقتالادى 10. قورشاعان ورتانىڭ اۆاريالىق لاستانۋى ورىن العان كەزدە تابيعات پايدالانۋشى اۆاريالىق لاستانۋ ورىن العان كەزدەن باستاپ ەكى كۇنتىزبەلىك كۇننەن كەشىكتىرمەي ونىڭ سالدارىن جانە جۇزەگە اسىرۋدى باستايدى, وەم ناتيجەلەرىن قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا ۇسىنادى. 11. وەم جۇرگىزۋ كەزىندە انىقتالاتىن قورشاعان ورتانىڭ كومپونەنتتەرى مەن كورسەتكىشتەر ءتىزىمى وسى قاعيدانىڭ قوسىمشاسىندا كورسەتىلگەن. 12. وەم ناتيجەسى بويىنشا تابيعات پايدالانۋشى قورشاعان ورتانى قورعاۋ سالاسىنداعى ۋاكىلەتتى ورگانعا اسەر ەتۋ مونيتورينگى بويىنشا جىلدىق ەسەپتەردى ەسەپتى كەزەڭ اياقتالعاننان كەيىن ءۇش اي ىشىندە ۇسىنادى. كاسپي تەڭىزىنىڭ قازاقستاندىق سەكتورىندا مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە وندىرىستىك ەكولوگيالىق مونيتورينگتى ۇيىمداستىرۋ جانە جۇرگىزۋ قاعيدالارىنا قوسىمشا وەم جۇرگىزۋ كەزىندە انىقتالاتىن قورشاعان ورتانىڭ كومپونەنتتەرى مەن كورسەتكىشتەر ءتىزىمى 1) گيدرومەتەورولوگيالىق پارامەترلەر. باقىلاۋ جەلدىڭ باعىتى مەن جىلدامدىعىنا, اعىستارعا, اۋا تەمپەراتۋراسىنا, اۋا رايىنىڭ جاي-كۇيىنە (اتموسفەرالىق قىسىم, بۇلتتىلىق, اتموسفەرالىق جاۋىن-شاشىن), سۋ بەتىنىڭ جاي-كۇيىنە (تولقىنداردىڭ بيىكتىگى, مۇناي قابىرشاعىنىڭ, كوبىكتەردىڭ بولۋى) جۇرگىزىلەدى. باقىلاۋدىڭ كەزەڭدىلىگى: اۋا سىنامالارىن ىرىكتەۋ كەزىندە; 2) اتموسفەرالىق اۋا. باقىلاناتىن كورسەتكىشتەر ءتىزىمى: كۇكىرتتىڭ, ازوتتىڭ جانە كومىرتەگىنىڭ قوس توتىقتارى, قۇرامىندا كۇكىرتسۋتەگى بار كومىرسۋتەگى شيكىزاتىن بۇرعىلاۋ جانە ءوندىرۋ كەزىندە كومىرسۋتەگىلەر. باقىلاۋ كەزەڭدىلىگى: ۇزاقتىلىعى ءبىر جىلدان اسپايتىن كەيبىر مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە – وپەراتسيالارعا دەيىن, كەزىندە جانە اياقتالعاننان كەيىن; كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى مەملەكەتتىك قورىق ايماعىندا ۇنەمى وندىرىستىك جۇمىستار كەزىندە – قىس ايىندا مۇزى بار اۋماقتاردان باسقا كليماتتىق ماۋسىمدار بويىنشا جىلىنا ءتورت رەت, قالعان اكۆاتوريالار ءۇشىن كۇز جانە كوكتەم كليماتتىق ماۋسىمداردا ەكى رەت; 3) تەڭىز سۋلارى. باقىلاناتىن كورسەتكىشتەر ءتىزىمى: تۇزدىلىعى, ەرىگەن وتتەگى, رن, ەh, بيوگەننىە ەلەمەنتى, ورگانيكالىق زات, كومىرتەگى قوسىندىلارى, سينتەتيكالىق سۋ ءۇستىنىڭ بەلسەندى زاتتارى (سۋ ءۇستىنىڭ انيوندىق بەلسەندى زاتتارى), فەنولدار, اۋىر مەتالدار (Al, As, Ba, Cd, Cr, Cu, Fe, Hg, Ni, Pb, V, Zn). باقىلاۋدىڭ كەزەڭدىلىگى: ۇزاقتىلىعى ءبىر جىلدان اسپايتىن كەيبىر مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە – وپەراتسيالارعا دەيىن, كەزىندە جانە اياقتالعاننان كەيىن; كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى مەملەكەتتىك قورىق ايماعىندا ۇنەمى وندىرىستىك جۇمىستار كەزىندە – قىس ايىندا مۇزى بار اۋماقتاردان باسقا كليماتتىق ماۋسىمدار بويىنشا جىلىنا ءتورت رەت, قالعان اكۆاتوريالار ءۇشىن كۇز جانە كوكتەم كليماتتىق ماۋسىمداردا ەكى رەت; 4) سۋ ءتۇبىنىڭ شوگىندىلەرى. باقىلاناتىن كورسەتكىشتەر ءتىزىمى: سۋ ءتۇبى شوگىندىلەرىنىڭ گرانۋلومەترلىك قۇرامىن انىقتاۋ, توتىقتىرعىش - قالپىنا كەلتىرگىش الەۋەت جانە سۋ ءتۇبى شوگىندىلەرىنىڭ ءبىر جانە ءتورت سانتيمەتر تەرەڭدىكتەگى تەمپەراتۋراسى, رن, ورگانيكالىق كومىرتەگىنىڭ قۇرامى, اۋىر مەتاللدار (Al, As, Ba, Cd, Cr, Cu, Fe, Hg, Ni, Pb, V, Zn), فەنولدار, كومىرسۋتەگىلەردىڭ قۇرامى (كومىرسۋتەگىلەردىڭ جالپى شوعىرى, پولياروماتتى كومىرسۋتەگىلەر), ميكروبيولوگيالىق باقىلاۋ: ميكروورگانيزمدەردىڭ جالپى سانىن انىقتاۋ, ساپروفيتتەر, اكتينوميتسەتتەر جانە ساڭىراۋقۇلاقتاردىڭ جالپى سانىن انىقتاۋ, ميكروورگانيزمدەردىڭ بيوماسساسىن انىقتاۋ, ميكروورگانيزمدەردى انىقتاۋ, مۇنايتوتىقتىراتىن ميكروورگانيزمدەردى انىقتاۋ. باقىلاۋ كەزەڭدىلىگى: ۇزاقتىلىعى ءبىر جىلدان اسپايتىن كەيبىر مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە – وپەراتسيالارعا دەيىن, كەزىندە جانە اياقتالعاننان كەيىن; كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى مەملەكەتتىك قورىق ايماعىندا ۇنەمى وندىرىستىك جۇمىستار كەزىندە – قىس ايىندا مۇزى بار اۋماقتاردان باسقا كليماتتىق ماۋسىمدار بويىنشا جىلىنا ءتورت رەت, قالعان اكۆاتوريالار ءۇشىن كۇز جانە كوكتەم كليماتتىق ماۋسىمداردا ەكى رەت; 5) بەنتوس. باقىلاناتىن كورسەتكىشتەر ءتىزىمى: ورگانيزمدەردىڭ جالپى سانى, ءتۇر قۇرامى (تۇرلەردىڭ سانى جانە ءتىزىمى), جالپى بيوماسسا, نەگىزگى توپتار جانە تۇرلەردىڭ سانى, تۇرلەردىڭ بيوماسساسى جانە سانى بويىنشا ۇستەم بولاتىن (زووبەنتوس تۇرلەرىنىڭ سان جاعىنان باسىم قۇرامى). باقىلاۋ كەزەڭدىلىگى: ۇزاقتىلىعى ءبىر جىلدان اسپايتىن كەيبىر مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە – وپەراتسيالارعا دەيىن, كەزىندە جانە اياقتالعاننان كەيىن; كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى مەملەكەتتىك قورىق ايماعىندا ۇنەمى وندىرىستىك جۇمىستار كەزىندە – قىس ايىندا مۇزى بار اۋماقتاردان باسقا كليماتتىق ماۋسىمدار بويىنشا جىلىنا ءتورت رەت, قالعان اكۆاتوريالار ءۇشىن كۇز جانە كوكتەم كليماتتىق ماۋسىمداردا ەكى رەت; 6) فيتوپلانكتون. باقىلاناتىن كورسەتكىشتەر ءتىزىمى: فيتوپلانكتون تورشالاردىڭ جالپى سانى, جالپى بيوماسسا, ءتۇر قۇرامى (تۇرلەردىڭ سانى جانە ءتىزىمى), ساپروبتىق دەڭگەيى. باقىلاۋ كەزەڭدىلىگى: ۇزاقتىلىعى ءبىر جىلدان اسپايتىن كەيبىر مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە – وپەراتسيالارعا دەيىن, كەزىندە جانە اياقتالعاننان كەيىن; كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى مەملەكەتتىك قورىق ايماعىندا ۇنەمى وندىرىستىك جۇمىستار كەزىندە – قىس ايىندا مۇزى بار اۋماقتاردان باسقا كليماتتىق ماۋسىمدار بويىنشا جىلىنا ءتورت رەت, قالعان اكۆاتوريالار ءۇشىن كۇز جانە كوكتەم كليماتتىق ماۋسىمداردا ەكى رەت; 7) زووپلانكتون. باقىلاناتىن كورسەتكىشتەر ءتىزىمى: ورگانيزمدەردىڭ جالپى سانى; ءتۇر قۇرامى (تۇرلەردىڭ سانى جانە ءتىزىمى), جالپى بيوماسساسى, ساپروبتىق دەڭگەيى, نەگىزگى توپتار جانە تۇرلەردىڭ سانى, نەگىزگى توپتار جانە تۇرلەردىڭ بيوماسسالارى. باقىلاۋ كەزەڭدىلىگى: ۇزاقتىلىعى ءبىر جىلدان اسپايتىن كەيبىر مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە – وپەراتسيالارعا دەيىن, كەزىندە جانە اياقتالعاننان كەيىن; كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى مەملەكەتتىك قورىق ايماعىندا ۇنەمى وندىرىستىك جۇمىستار كەزىندە – قىس ايىندا مۇزى بار اۋماقتاردان باسقا كليماتتىق ماۋسىمدار بويىنشا جىلىنا ءتورت رەت, قالعان اكۆاتوريالار ءۇشىن كۇز جانە كوكتەم كليماتتىق ماۋسىمداردا ەكى رەت; 8) سۋ وسىمدىكتەرى. باقىلاناتىن كورسەتكىشتەر ءتىزىمى: قوعامداستىقتىڭ فلوريستيكالىق قۇرامى, قوعامداستىقتارداعى تۇرلەردىڭ تارالۋ پايىزى, سۋ ءتۇبىنىڭ شوگىندىلەرىن وسىمدىكتەرمەن جوبالىق پايىزدىق جامىلعىسى, وسىمدىكتەردىڭ قۇرىلىمى (تىگىنەن, كولدەنەڭ), وسىمدىكتەردىڭ وزگەرۋ دارەجەسى. باقىلاۋ كەزەڭدىلىگى: ۇزاقتىلىعى ءبىر جىلدان اسپايتىن كەيبىر مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە – وپەراتسيالارعا دەيىن, كەزىندە جانە اياقتالعاننان كەيىن; كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى مەملەكەتتىك قورىق ايماعىندا ۇنەمى وندىرىستىك جۇمىستار كەزىندە – قىس ايىندا مۇزى بار اۋماقتاردان باسقا كليماتتىق ماۋسىمدار بويىنشا جىلىنا ءتورت رەت, قالعان اكۆاتوريالار ءۇشىن كۇز جانە كوكتەم كليماتتىق ماۋسىمداردا ەكى رەت; 9) يحتيوفاۋنا. يحتيولوگيالىق زەرتتەۋلەر كەمىندە ءۇش رەت اۋلاۋدى قاراستىرادى. باقىلاناتىن كورسەتكىشتەر ءتىزىمى: اۋلاناتىن بالىقتاردىڭ تۇرلىك قۇرامى, بالىق تۇرلەرى مەن اۋلاۋ قۇرالدارى بويىنشا بارىنشا اۋلاۋگا, بالىقتاردىڭ سيرەك تۇرلەرىنىڭ بولۋى, ولشەمدىك قۇرىلىمى. بالىقتاردىڭ نىسانالى تۇرلەرىنە (جەرگىلىكتى يحتيولوگيالىق قوعامداستىقتاردىڭ كوپتەگەن, تۇراقتى وكىلدەرى) بالىقتاردىڭ جەكە بيولوگيالىق سيپاتتاماسى (Q - جالپى ماسسا, q - ىشەك-قارىنسىز دەنە ماسساسى, L - بالىقتىڭ جالپى ۇزىندىعى, ι- قۇيرىق ءجۇزۋ قاناتىنسىز بالىقتىڭ ۇزىندىعى, جىنىسى, جاس شاماسى, جەتىلۋ ساتىسى), جەتىلۋدىڭ IV ساتىسىندا انالىعىن ۇستاۋ كەزىندە ءابسوليۋتتى جەكە وسىمتالدىعىمەن انىقتالادى, سىزىقتى ءوسۋ ەكپىنى, ءتۇردىڭ تيپتىك مورفولوگيالىق الپەتىنەن اۋىتقۋلارىنىڭ (كەمتارلىقتار) بولۋى ەنگىزىلەدى, سىرتقى پارازيتتەردىڭ بولۋى, ولاردى وقشاۋلاۋ جانە سانى (تەك قانا جاي كوزبەن كورىنەتىن پارازيتتەر ەكەنىن ەسەپكە الۋ كەرەك), قۋىس پارازيتتەرىنىڭ بولۋى, ولاردىڭ سانى مەن سالماعى. باقىلاۋ كەزەڭدىلىگى: ۇزاقتىلىعى ءبىر جىلدان اسپايتىن كەيبىر مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە – وپەراتسيالارعا دەيىن, كەزىندە جانە اياقتالعاننان كەيىن; كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى مەملەكەتتىك قورىق ايماعىندا ۇنەمى وندىرىستىك جۇمىستار كەزىندە – قىس ايىندا مۇزى بار اۋماقتاردان باسقا كليماتتىق ماۋسىمدار بويىنشا جىلىنا ءتورت رەت, قالعان اكۆاتوريالار ءۇشىن كۇز جانە كوكتەم كليماتتىق ماۋسىمداردا ەكى رەت; 10) ورنيتوفاۋنا. باقىلاناتىن كورسەتكىشتەر ءتىزىمى: ءتۇر قۇرامى (تۇرلەردىڭ سانى جانە ءتىزىمى), سانى, تۇراتىن ورنىنىڭ سيپاتتاماسى مەن زەرتتەلەتىن اۋماقتا ورنالاستىرۋ ەرەكشەلىگى, وسى كورسەتكىشتەردىڭ ماۋسىمدىق جانە كوپجىلدىق كورسەتكىشتەر ديناميكاسى. باقىلاۋ كەزەڭدىلىگى: ۇزاقتىلىعى ءبىر جىلدان اسپايتىن كەيبىر مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە – وپەراتسيالارعا دەيىن, كەزىندە جانە اياقتالعاننان كەيىن; كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى مەملەكەتتىك قورىق ايماعىندا ۇنەمى وندىرىستىك جۇمىستار كەزىندە – جىل سايىن ءۇش رەت-كوكتەمگى جانە كۇزگى كوشۋ كەزەڭىندە جانە ۇيا سالۋ كەزەڭىندە (ۇشۋ كەزەڭىنىڭ باسىندا,ورتاسىندا جانە سوڭىندا), تۇرلەردىڭ ۇيا سالۋىنىڭەڭ بەلسەندى ۋاقىتىندا كوبەيۋ كەزەڭىندە; 11) يتبالىقتار. باقىلاناتىن كورسەتكىشتەر ءتىزىمى: تۇرلەنۋ سانى, تۇراتىن ورنىنىڭ سيپاتتاماسى مەن باقىلاناتىن اۋماقتا ورنالاستىرۋ ەرەكشەلىگى, تابيعي جانە جاساندى فاكتورلاردىڭ اسەرىمەن (تەحنوگەندىك) بۇل كورسەتكىشتەردىڭ ماۋسىمدىق جانە كوپجىلدىق ديناميكاسى. كوزبەن شولىپ باقىلاۋ كەزەڭدىلىگى كاسپي تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىندەگى مەملەكەتتىك قورىق ايماعىندا ۇنەمى وندىرىستىك قىزمەتى ءۇشىن قىسقى جانە كوكتەمگى كەزەڭدەردە ءبىر رەت; 12) فيزيكالىق فاكتورلار. بۇرعىلاۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەزىندەگى رادياتسيالىق جاعدايىن باقىلاۋ: مەتالل سىناقتارىن ساقتاۋ ۋچاسكەلەرىندە, قۇرامىندا مۇنايى بار شلامدى ساقتايتىن جانە قابىلدايتىن ۋچاسكەلەرىندە, ساۋلە شىعارۋدى يوندايتىن كوزدەرى بار جابدىقتاردى ساقتاۋ ۋچاسكەلەرىندە. باقىلاۋدىڭ كەزەڭدىلىگى: ۇزاقتىلىعى ءبىر جىلدان اسپايتىن كەيبىر مۇناي وپەراتسيالارىن جۇرگىزۋ كەزىندە - جۇمىس جۇرگىزۋ كەزىندە ءبىر رەت; ۇنەمى وندىرىستىك جۇمىستار كەزىندە – جىلىنا ءبىر رەت. بۇيرىق قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ادىلەت مينيسترلىگىندە 2014 جىلعى 26 جەلتوقسانداعى نورماتيۆتىك قۇقىقتىق كەسىمدەردى مەملەكەتتىك تىركەۋدىڭ تىزىلىمىنە №10024 بولىپ ەنگىزىلدى.