كىتاپ كەيىپكەرى – دىنمۇحامەد احمەت ۇلى قوناەۆ. كىتاپ اۆتورى – قۋانىش سۇلتانوۆ.
تىزگىنىن قوعام قايراتكەرى دارحان مىڭباي ۇستاعان تۇساۋكەسەردە كىتاپ يەسىنىڭ ۇستازى, ۇلت ابىزدارىنىڭ ءبىرى مىرزاتاي جولداسبەكوۆ باستاپ, باسقا ازاماتتار قوستاپ, اۆتوردىڭ ەڭبەگىنە جان-جاقتى باعا بەرىلدى. «قازاقتىڭ قوناەۆى» دەپ اتالعان كىتاپتى تولىق وقىپ شىققاننان سوڭ, پىكىر ءبىلدىرۋدى ءجون سانادىق.
بۇل كىتاپتىڭ باستى وزەگى – ەل باسقارۋ ونەرى.
باعزى زامان دانىشپانى دەموكريتتىڭ «مەملەكەت باسقارۋ ونەرى – ونەر اتاۋلىنىڭ تورەسى» دەپ ايتقان ءسوزى بار. مارگارەت تەتچەردىڭ ساياسي بەستسەللەرگە اينالعان كىتابىنىڭ «يسكۋسستۆو ۋپراۆلەنيا گوسۋدارستۆوم» دەپ اتالاتىنى دا سوندىقتان.
ەل باسقارۋدىڭ قانداي قيىن, جاۋاپتى مىندەت ەكەنىن ءبىز قازىر كۇنبە-كۇن كورىپ وتىرمىز. شۇكىر دەپ ايتايىق, مىنانداي الماعايىپ زاماندا پرەزيدەنتىمىز سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا مەملەكەتىمىزدىڭ كەمەسىن تۇس-تۇستان سوققان الاي-دۇلەيگە الدىرتپاي, العا ساتىمەن جىلجىتىپ كەلەدى.
د.قوناەۆ تۋرالى از جازىلعان جوق. جەكە كىتاپتار دا, ۇجىمدىق جيناقتار دا بارشىلىق. ديمەكەڭنىڭ ءوز مەمۋارلارى دۇركىن-دۇركىن باسىلىپ جاتىر. قوناەۆتانۋ جالعاسا بەرەتىنى ءسوزسىز. بىراق سولاردى ەسەپتەگەندە دە ءبىز ءسوز ەتكەلى وتىرعان كىتاپتىڭ ءباسى بيىك تۇراتىنى انىق. نەگە بۇلاي دەپ سەنىممەن ايتامىز؟
ويتكەنى بۇل تاقىرىپقا د.ا.قوناەۆتىڭ تۇسىندا جيىرما جىلدان استام بيلىكتىڭ بارلىق بۋىنىندا قىزمەت ەتكەن, اۋداندىق كومسومول كوميتەتىنىڭ نۇسقاۋشىسىنان ورتالىق پارتيا كوميتەتىنىڭ باستى ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىلىگىنە دەيىنگى باسپالداقتارعا رەتىمەن, جونىمەن كوتەرىلگەن, رەسپۋبليكا كومسومولىنىڭ كوشباسشىسى كەزەڭىنەن جۇمىس بابىنا وراي الدىندا تالاي بولعان, اعالىق اقىلىن الىپ, ونەگەسىن كورگەن, ديماش احمەت ۇلىنىڭ تاسى ورلەگەن كەزىندە دە, كۇردەلى سىن ساعاتىندا دا جانىنان تابىلىپ, اقىر اياعىندا اقتىق ساپارىنا شىعارىپ سالۋدى ءوز قولىمەن ۇيىمداستىرعان ادامنىڭ قالام تەربەۋىنىڭ ءجونى ءبىر باسقا.
وسى كىتاپتى جازۋ قۋانىش سۇلتان ۇلىنىڭ ادامدىق ءارى ازاماتتىق اسىل پارىزى, قايراتكەرلىك ءارى قالامگەرلىك قىمبات قارىزى ەدى. ءبارىمىز سول پارىزدىڭ وتەلگەنىنە, سول قارىزدىڭ قايتارىلعانىنا كۋا بولىپ وتىرمىز.
بۇيىرسا, بيىل تاريحي جەڭىستىڭ قاپتالىندا ەلىمىزدە ءبىراز مەرەيلى مەزەتتەر وتكەلى تۇر. قۋانىش سۇلتان ۇلىنىڭ 1945 جىلى مامىردا تۋعانى, سول شاقتا جەر ءجانناتى جەتىسۋدا دا جەڭىس قۋانىشى تويلانىپ جاتقانى, ومىرگە كەلگەن نارەستەگە ەل ەڭسەسى كوتەرىلەتىندەي ات قويىلعانى – ۇمىتىلماس وقيعا. مىنە, جاراتقانعا شۇكىر, اۋىل-ايماقتىڭ ارمان-اڭسارىنان تۋعان بۇل پەرزەنت بۇگىندە 80 جاستىڭ سەڭگىرىنە شىعارماشىلىق قۋاتىمەن, تولىمدى تابىسىمەن كەلىپ وتىر. ەندى كىتاپتان زامانا شىڭداعان تۇلعالىق مەكتەپ تۋرالى مىنا جولداردى وقيمىز: «رەسپۋبليكامىزدا كوپتەگەن ادامدار ديمەكەڭنىڭ باسقارۋىمەن قىزمەتتەس, ارىپتەس بولدى. ودان دا كوپ ادامدار ديمەكەڭنىڭ شەشىمىمەن, كەلىسىمىمەن ءارتۇرلى دەڭگەيدەگى جاۋاپتى قىزمەتتەرگە ءوسىپ, بەلگىلى قوعام, مەملەكەت قايراتكەرلەرى بولدى. ول كىسى ەل ارالاپ جۇرگەندە باتاسىن الىپ, شاپاعاتىن كوردىم دەيتىن ادامدار قانشاما. سولاردىڭ ارقايسىسىنىڭ ديمەكەڭ تۋرالى ءوز ءسوزى, ءوز ويى بولۋى دا زاڭدى. مەن دە كەزىندە دىنمۇحامەد احمەت ۇلىنىڭ قولداۋىمەن, قامقورلىعىمەن ون جىلداي رەسپۋبليكانىڭ ەڭ جاۋاپتى لاۋازىمدى, اتاپ ايتقاندا, رەسپۋبليكا كومسومولى ورتالىق كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى, قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ مادەنيەت, ۇيىمداستىرۋ-پارتيا جۇمىسى سياقتى ەكى ۇلكەن بولىمدەرىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قىزمەتتەرىن اتقارۋ سەنىمى مەن باقىتىنا يە بولدىم. سول جىلدارى وتكەن مەكتەبىم مەن مەملەكەت ىسىنە جاۋاپكەرشىلىگىم, تاجىريبەم ءومىر بويعى ۇستانىمىم بولدى, ءارى ودان كەيىنگى جىلداردا دا مەملەكەت ىسىنە ادالدىقپەن ەڭبەك ەتۋگە مول باعىت بەردى».
قۋانىش سۇلتانوۆتىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەگەمەن ەلىمىزدىڭ تۇڭعىش اقپارات ءمينيسترى, جوعارعى كەڭەس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى, قازاقستاننىڭ قىتايداعى ەلشىسى, ۇكىمەت ۆيتسە-پرەمەرى, پارلامەنت سەناتىنىڭ, ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى سىندى اسۋلارىنىڭ بارىندە دە, وسى كەزەڭ ىشىندە كورنەكتى قوعام قايراتكەرى بيىگىنە كوتەرىلىپ, ويى تەرەڭ, قالامى ۇشقىر پۋبليتسيست رەتىندە تانىلۋىندا دا قوناەۆ ونەگەسى, قوناەۆ ۇلگىسى, قوناەۆ ءتالىمى بارى تالاسسىز.
ءوزىمىز دە – سول زاماننىڭ پەرزەنتىمىز. ءبىز دە – قوناەۆ ەسىمىن قاستەرلەپ وسكەن ۇرپاقتىڭ وكىلىمىز. دىنمۇحامەد احمەت ۇلىن حالىقتىڭ ءبارى دە جاقسى كورگەنىنە مىنانداي ءبىر وقيعانى دايەك ەتكىم كەلەدى.
1987 جىلدىڭ قاڭتار ايى. كولبين بيلىگىنىڭ العاشقى اپتالارى. مەن ول كەزدە پارتيانىڭ ورتالىق كوميتەتىندە جالپى ءبولىمنىڭ سەكتور مەڭگەرۋشىسى بولاتىنمىن. ءبىزدىڭ سەكتور نەگىزىنەن حات-حاباردى تىركەۋمەن, ءتيىستى تارتىپپەن جاۋاپتى ادامدارعا جەتكىزۋمەن, ارىز-شاعىمداردى تەكسەرۋگە جىبەرۋمەن اينالىساتىن. ءبىر كۇنى رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگى لاۋازىمدى تۇلعادان حات كەلىپ ءتۇستى. ول كىسى سونىڭ الدىندا عانا ءبىرىنشى حاتشىنىڭ قابىلداۋىندا بولعان. حات سوزىنە قاراعاندا, كولبين ول ادامعا «وسى ايتقاندارىڭىزدى ماعان كەڭەيتىپ, رەسمي تۇردە جازىپ بەرىڭىز» دەگەن. ءسويتىپ, اقساقتى تىڭداي, شىندى قۇداي ۇرعانداي ەتىپ, ەستىگەن-بىلگەنىنىڭ ءبارىن تىزە بەرىپتى.
دىنمۇحامەد احمەت ۇلىن جەردەن الىپ, جەرگە سالىپتى. وقىپ شىعىپ, قانىم باسىما تەپتى, زىعىردانىم قاينادى. كەشە عانا باسشىلىققا جالباقتاپ جۇرگەندەردىڭ بىرەۋى ەدى. نە ىستەيسىڭ, قولدان نە كەلەدى؟ امال جوق, ءتيىستى تارتىپپەن تىركەۋگە جىبەردىم. كوپ ۇزاماي ءبىر ايقاي-ۇيقاي باستالدى دا كەتتى. ءبىرىنشى حاتشىنىڭ قابىلداۋ بولمەسىنەن جاڭاعى حاتتى ىزدەتىپ جاتىر. ءبولىم مەڭگەرۋشىسى ماعان جەتىپ كەلدى. «حات قايدا؟ گەننادي ۆاسيلەۆيچ سۇرادى». ىزدەلگەن حاتتىڭ تۇسكەنىن, تىركەۋگە جىبەرىلگەنىن ايتتىم. تىركەۋدەن قاراساق, ونداي حات جوق... تىركەلەتىن ۋاقىتى بولدى. بىراق حات ءىزىم-عايىم جوق. ەندى باستىعىم مەنى قىسا باستادى. ونداي حات بار ەكەنىن راستادىم. شىنى كەرەك, قاتتى قىسىلدىم, قينالدىم. امال جوق, اپپاراتتاعى جۇمىس ءجونى بويىنشا تۇسىنىكتەمە جازۋعا كىرىستىم. سول كەزدە كابينەتىمە ءبىزدىڭ ءبولىمنىڭ ءبىر قىزمەتكەرى كەلدى. اتى-ءجونى – ولگا نيكولاەۆنا بوندارەۆا. جىلارمان كۇيدە. «ول حات مەندە ەدى...» دەيدى. سويتسەم, جاڭاعى حاتتى ادەيى تىركەمەي, تىعىپ قويىپ وتىر ەكەن. تىركەلمەگەن حات تەكسەرىلمەيدى عوي. ونداعى ويى – قوناەۆتى قايتكەندە دە جالادان اراشالاۋعا تىرىسۋ.
مىنە, وسى ءبىر دەرەكتەن-اق قوناەۆقا شىنايى حالىقتىق قۇرمەتتىڭ شەكسىزدىگىن كورۋگە بولادى.
دىنمۇحامەد احمەت ۇلىنىڭ كوڭىلىنىڭ كەڭدىگىنە, ادامعا جاناشىرلىعىنا قاتىستى تاعى ءبىر مىسال ايتايىن. سول ورتالىق كوميتەتتەگى جالپى بولىمدە ىستەپ جۇرگەن شاعىم. سوندا باستاۋىش پارتيا ۇيىمىنىڭ حاتشىسى دا ەدىم. ءتارتىپ بويىنشا وك-ءنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسىنان باستاپ, باسشىلىقتىڭ ءبارى ءبىزدىڭ باستاۋىش ۇيىمنىڭ ەسەبىندە تۇراتىن. سونىڭ جونىمەن بۇرىن رەسپۋبليكا باسشىسىنىڭ كابينەتىنە ايىنا ءبىر رەت كىرىپ, ول كىسىدەن مۇشەلىك جارنا الاتىنمىن. قىزمەتتەن كەتكەننەن كەيىن ءبىر كۇنى كابينەتىمە ديمەكەڭ كىرىپ كەلگەنى. ساسىپ قالدىم. ورنىمنان اتىپ تۇرىپ, قوس قولىمدى ۇسىنىپ, امانداسىپ جاتىرمىن. مۇشەلىك جارناسىن تولەۋگە كەلىپتى. تولەپ, قول قويىپ بولعان سوڭ سىرتقا شىعارىپ سالماققا جينالعانىمدى كورگەن ول كىسى مەنى ءوزى توقتاتتى. «ماحمۇت, راقمەت. كوريدورعا شىقپا. ساعان زيانىم ءتيىپ كەتۋى مۇمكىن», دەدى. وسىنداي ادام بولاتىن جارىقتىق.
«قازاقتىڭ قوناەۆى» – شىنايى كىتاپ.
«1986 جىل. جەلتوقسان» دەپ اتالاتىن ءبولىم بىلاي باستالادى:
«انامنىڭ بالا كەزىمنەن, سوناۋ «قۇدايسىز» اتەيزم زامانىندا مەن ۇيدەن شىعاردا: «اللام بالە-جالادان ساقتاسىن!» دەگەن تىلەگىنە قۇلاعىم ۇيرەنىپ, وتباسىلىق داستۇرگە اينالعان. انام ول تىلەۋىن جالعىز ماعان ەمەس, بەس بالاسىنا ايتادى. اسىرەسە اكەمىز دۇنيەدەن وتكەن سوڭ, ۇلكەن بولعاندىقتان با, ماعان ەرەكشە ايتاتىن. ...سول تىلەكپەن ەسەيگەن, لاۋازىمدى قىزمەتتەردە جۇرگەن شاعىمدا, 1986 جىلدىڭ قاراشاسىنىڭ ءبىر كۇنىندە انام ءشاربانۋ ماجيتقىزىنىڭ باتاسىنداي سوزىنە كەيدە ەركەلەپ, كەيدە ازىلدەسىپ جۇرەتىنىمە سالىپ (الدە ءبىر شايتان ءتۇرتىپ): «تاتە (انامىزدى تاتە, اكەمىزدى اعا دەيتىنبىز) مەن ەشكىمنەن ەشنارسە الماسام, ەشكىمنىڭ ءوزىڭ ايتقانداي «الا ءجىبىن اتتاماسام», ەشكىمگە قيانات جاساماسام, ول نەعىلعان بالە-جالا؟» دەپ قالعانىما: «كوپ سويلەمە, جۇمىسىڭا بار!» دەپ قىسقا قايىرىپ, شىعارىپ سالىپ ەدى. قىرىقتىڭ قىرقاسىنا جاڭا شىققان, «بالە-جالا» كورمەگەن شاعىم ەكەن عوي».
ءيا, تاريحتىڭ سول ءبىر تالماۋ تۇسىندا قانشاما ادامنىڭ سىنعا تۇسكەنى راس. تالايلاردىڭ سول سىناققا شىداماعانى دا شىندىق. قوناەۆتىڭ وزىنە عانا ەمەس, سول كەزدە قىزمەتكە ىلىككەن كوپ ادامنىڭ ۇستىنەن ارىز جازىلعانىن, ەداۋىر جاقسى مەن جايساڭعا جالا جابىلعانىن بىلەمىز. تاريحتان ءبىز الۋعا ءتيىستى ساباقتىڭ ءبىرى دە – وسى.
اۆتور سول زاماندا ءبارىن بىلگەندەي, ءبارىن بولجاعانداي كورىنبەيدى, ارتىق اقىلگويسىپ جاتپايدى. «جوعارعى جاق» سيندرومى قوعام ساناسىنا سىنالاپ كىرىپ, ءسىڭىسىپ, بۇزىلمايتىن سەڭ, الىنبايتىن قامال بولىپ, قالىپتاسىپ قالعان. «تەمىردەي ءتارتىپ» كومپارتيانىڭ جارعىسىندا دا جازىلعان. سونداي زامان بولعان. ول زاماننان اينالىپ وتە المايمىز. ول دا ەلىمىزدىڭ تاريحى», دەلىنەدى كىتاپتا. بۇل ويدى ءبىز دە قۇپتاي الامىز. قۋانىش سۇلتان ۇلىنىڭ قاراماعىندا كومسومولدا جۇمىس ىستەگەن كەزىمىزدە جاستار ۇيىمىنىڭ جاسامپازدىعىنا سەندىك. كەيىن كومپارتيانىڭ ورتالىق كوميتەتىنە بارعاندا دا پارتيا باعىتىنىڭ تۇزۋلىگىنە كۇماندانعان ەمەسپىز.
اۆتور قوناەۆ تۋرالى اڭگىمەنى 1986 جىلعى تاريحي جەلتوقساننان باستايدى. بۇل, تەگىندە, نازاردى كەيىپكەر ومىرىندەگى ەڭ ءبىر درامالىق تارتىسقا تولى تۇسقا ارنايى اۋدارۋى شىعار. دەگەنمەن قۋانىش سۇلتان ۇلى بۇل تاقىرىپقا ءالى دە قايتا ورالادى, قوناەۆتىڭ قىزمەتىندەگى باسقا دا بەلەستەردى ارنايى ءسوز ەتەدى دەپ شامالايمىز. ويتكەنى اۆتور تىكەلەي كۋا بولعان ديماش احمەت ۇلى باسشىلىق كەزەڭىنىڭ وزىندە ايرىقشا ايتاتىن جايلار جەتكىلىكتى. مىسالى, قۋانىش سۇلتان ۇلى كومسومولعا جەتەكشىلىك ەتكەندە شىعارماشىلىق جاستارمەن جۇمىسقا قاتتى كوڭىل ءبولدى. سول تۇستا جىل سايىن كوكتەمدە جاس ونەر يەلەرىنىڭ بايقاۋى وتكىزىلىپ تۇردى. ول فەستيۆال «جىگەر» دەپ اتالاتىن. كەيىن ەل ونەرىنىڭ ەلەۋلى تۇلعالارىنا اينالعان الىبەك دىنىشەۆ, ايمان مۇساقوجاەۆا, كەڭەس دۇيسەكەەۆ, ەربولات تولەپباەۆ, ناعيما ەسقاليەۆا, روزا رىمباەۆا, ماقپال ءجۇنىسوۆا, ءمادينا ەراليەۆا, تاعى باسقا تالانتتار سول جىلدارى حالىققا كەڭىنەن تانىلا باستاعان ەدى. رەسپۋبليكا كومسومولىنىڭ وسى يگى ءىسىن قۋانىش سۇلتان ۇلى ۇيىمداستىرىپ ءجۇردى. جاستاردىڭ بۇل جۇمىسىنىڭ جەمىستى جۇرۋىنە دىنمۇحامەد احمەت ۇلى قامقورلىق كورسەتەتىنىن, رەسپۋبليكا كومسومولىنىڭ جەتەكشىسىن قولداپ تۇراتىنىن سەزەتىنبىز.
قۋانىش سۇلتان ۇلى جەلتوقسانعا بايلانىستى پايىمىن ورايىمەن ورتاعا سالعان. ءبىر تۇستا بىلاي دەيدى: «ادىلىنە كەلسەك – ديمەكەڭ الاڭعا شىعىپ, جاستارعا ءبىراۋىز ءسوزىن ايتسا – ولار تاراپ كەتۋى دە مۇمكىن ەدى. ويتكەنى جينالعاندار ول كەزدە, ياعني تاڭەرتەڭ, تۇسكە دەيىن ءالى قىزباي, ءسوز تىڭدايتىن قالىپتا تۇردى. بىراق مۇنداي بەدەل ماسكەۋگە قاجەت ەمەس ەدى». راسىندا دا, الاڭعا قوناەۆ شىعىپ, ساليقالى سوزىمەن, بيىك بەدەلىمەن جاستاردى تاراتىپ جىبەرە السا, مۇنىڭ ءوزى كەشە عانا ورنىنان الىنعان باسشىنىڭ ابىرويىن اسقاقتاتارى ءسوزسىز.
كىتاپتا قوناەۆتىڭ كەڭ قۇلاشتى قايراتكەرلىك قاسيەتتەرى جان-جاقتى اشىلعان. ناقتى دەرەكتەرمەن جازىلعان. ماسەلەن, سان ءتۇرلى سەبەپپەن كەزىندە كونسەرۆاتوريا ديپلومىن الا الماي قالعان نۇرعيسا تىلەنديەۆتى كومپوزيتورلار وداعىنا وتكىزۋ, كەڭەس وداعىنىڭ حالىق ءارتىسى اتاعىنا ۇسىنۋ جونىندە ماسكەۋدىڭ جوعارى لاۋازىمدى تۇلعالارىنا جولىعۋدى تاپسىرۋىنىڭ جاي-جاپسارى ەگجەي-تەگجەي جازىلعان.
كىتاپتىڭ «قيانات», «نارازىلىق», «وڭاشا اڭگىمە», «قايشىلىقتار», «جالانىڭ جالعاسۋى», «كولبينمەن ەكى كەزدەسۋ» دەگەن تاراۋلارىنىڭ اتتارىنان-اق جەلتوقساننان كەيىنگى سويقان ساياساتتىڭ ىزعارىن سەزىنەسىز. كىتاپ اۆتورىنىڭ سول ءبىر كۇندەردەگى كۇيزەلگەن كوڭىل كۇيىنە ەرىكسىز ورتاقتاساسىز.
«سانالى ومىرىمدە جاستايىمنان وتانسۇيگىشتىك, كوممۋنيستىك پارتيا ىسىنە ادالدىقپەن سەنۋشىلىك سەزىمىمە تۇڭعىش رەت سىزات ءتۇستى. جۇرەگىم شايلىقتى. كۇيزەلدىم», دەيدى ول. «جازىعى, قىلمىسى جوق ادامعا كىم تيىسە الادى؟» دەپ ويلاۋىم بەكەر ەكەن. ويىڭ تۇگىل تۇسىڭە كىرمەگەن بالە-جالانى جاباتىندار جانە سول وتىرىك جالاعا سەنىپ, ءسوز ايتاتىندار تولىپ ءجۇر ەكەن» دەپ تە جازادى. سونداي كۇندەردە جاس جىگىتكە: «قاراعىم, سەن مىقتى بولۋدى ويلا. كۇرەسۋدى ويلا. ءوزىڭنىڭ ادالدىعىڭدى دالەلدەپ شىعۋعا دايىن بول. ەڭ باستىسى – ينفاركت بولىپ قالما. ينفاركت بولساڭ – كۇرەسۋگە شاماڭ بولمايدى. ۇگىلمە, بوساڭسىما. قايراتتان. قىرىققا جاڭا كەلدىڭ. قايدا ءالى... مۇندايدىڭ تالايىن كورەسىڭ. اققا قۇداي جاق. اللا جار بولسىن!» دەپ اعالىق اقىلىن ايتاتىن ادامداردىڭ تابىلعانىنا تاۋبە دەيسىڭ.
مىنا ءبىز ءدال سول كۇندەرى ورتالىق كوميتەتتە جۇمىس ىستەگەنبىز. ءبارىن دە كورگەن, ءبارىن دە باستان وتكەرگەن ادام رەتىندە قۋانىش سۇلتانوۆتىڭ كىتابىنداعى باياندالعان جايلاردىڭ شىپ-شىرعاسى شىعارىلماعان شىندىق ەكەنىن راستاي الامىز.
قۋانىش سۇلتان ۇلىنىڭ ديمەكەڭدى اقتىق ساپارعا شىعارىپ سالاردا كورسەتكەن قايراتى مەن تاپقان اقىلىنا ارنايى توقتالعىم كەلەدى. كىتاپتا اۆتور «ەل باسشىسى بولعان قازاقتىڭ ۇلى پەرزەنتى دىنمۇحامەد احمەت ۇلى قوناەۆپەن قوشتاسۋعا كەلگەن حالىقتا ەسەپ جوق. تەاتر كوشەسى, وعان كەلەتىن ەكى كوشەدە اۆتوكولىك توقتاتىلعان, بارىنە حالىق تولىپ كەتتى. ءبىزدىڭ اۋەلدە جوسپارلاعان ەكى ساعاتىمىز جەتپەي, تاعى ەكى ساعاتقا ۇزارتۋعا تۋرا كەلدى» دەپ جازىپتى. بىراق ءوزىنىڭ سول تۇستا قابىلداعان شەشىمى جونىندە ايتپاپتى.
ول بىلاي بولعان ەدى.
و باستاعى ويلاستىرىلعان ەكى ساعاتتىڭ جەتپەيتىنى انىقتالعاننان كەيىن قوسىلعان ەكى ساعاتتىڭ ىشىندە دە جينالعان حالىقتىڭ مارقۇممەن قوشتاسىپ ۇلگەرمەيتىنى كورىنىپ تۇردى. مىنا قالپىمەن حالىقتىڭ وپەرا تەاترىنا كىرۋى باس-اياعى كەمى بەس ساعاتقا سوزىلاتىنىن شامالادىق. سول كەزدە جەرلەۋ كوميسسياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى قۋانىش سۇلتانوۆ قوشتاسۋعا كەلۋشىلەردى تەاتر فويەسىنىڭ ەكى قاناتىنان قاتار جىبەرۋدى ۇسىندى. سودان كەيىن عانا ادامداردىڭ لەگى ەكى ەسە جىلدامداپ, تۇسكى ساعات ەكىگە دەيىن قوشتاسۋشىلار تۇگەلدەي تەاترعا كىرىپ ۇلگەردى. قۋانىش سۇلتانوۆ سونداي شەشىم قابىلداماعاندا قوناەۆپەن قوشتاسۋعا كەلگەن حالىق تەاترعا تولىق كىرە الماي, بۇدان ادامي رەنىش تۋىنداپ, ءتىپتى قالىڭ جۇرتشىلىقتىڭ نارازىلىعى ءورشىپ كەتەرى مۇمكىن ەدى. وسىلاي شۇعىل جاسالىنباسا, مارقۇممەن قوشتاسۋ ءراسىمى تاعى بىرەر ساعاتقا سوزىلىپ, جوسپارلانعان ءىس-شارانىڭ ءبارى كەيىنگە ىعىسىپ, ىعى-جىعى بولىپ كەتەرى انىق-تىن.
تاۋ تۇلعاعا تاعزىم ەتۋدىڭ ادەمى ۇلگىسىندەي قايراتكەر كىتابى وقىرمانعا كوپ تاعىلىم بەرەتىنى, اسىلداردى ارداقتاي الاتىن حالىقتىق ءداستۇرىمىزدى دامىتۋعا سەپتەسەتىنى ءسوزسىز.
ماحمۇت قاسىمبەكوۆ,
ساياسي عىلىمدار دوكتورى
