اتىراۋ. 11 اقپان. اتىراۋ وبلىسىندا تۇراتىن زەينەتكەر امانجان مۇعالىموۆ ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا قازا تاپقان اكەسىنىڭ قابىرىن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ اۋماعىنان تاپتى. بۇل تۋرالى egemen.kz ءتىلشىسى حابارلادى.
زەينەتكەردىڭ اكەسى مۇعالىم سۇلتانوۆ 1942 جىلدىڭ 10 قاڭتارىندا سوعىسقا اتتانىپتى. ونىمەن بىرگە قايىرلاپ جانە قايىرلى دەگەن اعالارى دا جاۋعا قارسى قولىنا قارۋ العان. «اكەم مۇعالىم سۇلتانوۆ سوعىسقا كەتكەندە مەن انامنىڭ ىشىندە قالعان ەكەنمىن. شەشەمىز تىنىشتىق 1943 جىلى «قارا قاعاز» كەلگەن دەپ وتىراتىن. اكەمنىڭ اۋىلداسى نيەت نۇعىمانوۆ دەگەن مايدانگەر جارالانىپ سوعىستان ورالعاندا اتاما: «ءبىز بالاشوۆ (تامبوۆ وبلىسى) مايدانىندا جاۋعا قارسى اتتاندىق. ءسىزدىڭ بالاڭىز مۇعالىممەن بىرگە بولدىم. ۆورونەج باعىتىنداعى ۇرىستا بالاڭىز جاراقاتتاندى. جارالىلاردى اربامەن مەدسانباتقا اپارا جاتقاندا, ءسىزدىڭ بالاڭىزدىڭ دا اتى-ءجونىن ايتتى» دەپ كەلىپتى.
سودان بەرى قازاق جاۋىنگەرى مۇعالىم سۇلتانوۆتان ەش دەرەك تابىلماعان. 1943 جىلى مايدان جولدانعان «قارا قاعاز» دا جوعالىپ قالىپتى. بىراق مايدانگەردىڭ بالاسى امانجان مۇعالىموۆ مايداندا قازا تاپقان اكەسىنىڭ قابىرىن تاۋىپ, تۋعان جەردىڭ ءبىر ۋىس توپىراعىن سالۋدى ارمانداۋمەن كەلىپتى. سونىڭ رەتى جاقىندا ءتۇستى. «گازەتتەن, تەلەارنالاردان مايداندا قازاق تاپقانداردىڭ قايدا جەرلەنگەنىن ەستىپ جاتامىز. اكەمىزبەن بىرگە مايدانعا اتتانعان نيەت نۇعىمانوۆتىڭ ۆورونەج باعىتىندا سوعىستىق دەگەنى ەسىمدە قالىپتى. دەمەك, اكەمىز وسى ماڭدا جاراقات العان بولۋى كەرەك دەگەن ويعا بەكىندىك» دەگەن زەينەتكەر امانجان مۇعالىموۆ اكەسىن ىزدەۋ ماقساتىندا 2011 جىلدان بەرى ينتەرنەت ارقىلى رەسەيدەگى مۇراعاتتارعا سۇراۋ سالعانىن ايتادى.
وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسانىندا امانجان قاريانىڭ قارىنداسى دامەلىگە دەرەگى بەلگىسىز قازاقستاندىق مايدانگەرلەردى ەرىكتى تۇردە ىزدەۋمەن اينالىساتىن رومان كوجەكوۆ ءسۇيىنشى حابار جەتكىزىپتى. وندا قازاق جاۋىنگەرى مۇعالىم سۇلتانوۆتىڭ ۆورنەج وبلىسىنداعى ەرتيل قالاسىنداعى باۋىرلاستار زيراتىنا جەرلەنگەنى حابارلانىپتى. وسى جەتىسىمەن مايدانگەردىڭ ۇلى امانجان قاريا اكەسىنىڭ قابىرىنە بارۋعا جينالىپتى. قىزىلقوعا اۋدانىنىڭ اكىمدىگى جانە وسى اۋداننان سايلانعان وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتى ءادىل جۇبانوۆتىڭ دەمەۋشىلىگىمەن جاقىندا امانجان مۇعالىموۆ ۆورنەج وبلىسىنىڭ ەرتيل قالاسىنا بارىپ قايتتى.
«اكەم جەرلەنگەن ەرتيل قالاسىنداعى باۋىرلاستار زيراتىنا تۋعان جەردىڭ ءبىر ۋىس توپىراعىن اپاردىم. اكەمنىڭ ارۋاعىنا ارناپ دۇعا باعىشتادىم. سونداعى دەرەكتەرگە قاراعاندا اكەسى 1942 جىلدىڭ 20 شىلدەسىندە جاراقاتىنان قايتىس بولىپتى. اكەمنىڭ ەسىمىندەگى ءبىر ءارىپتىڭ وزگەشەلىگى بولماسا, بارلىق دەرەكتەرى سايكەس كەلىپ تۇر» دەيدى مايدانگەر اكەسىن كورمەگەن, 73 جىلدان كەيىن جەرلەنگەن جەرىن تاپقان ۇلى امانجان مۇعالىموۆ.
ەرتيل قالاسىنىڭ اكىمشىلىگى اتىراۋلىق زەينەتكەردى قارسىلاپ الىپ, مەكتەپ وقۋشىلارىمەن, ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستىڭ كۋاگەرلەرى مەن جانە تۇرعىندارمەن كەزدەسۋ وتكىزىپتى. رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ اتىنان جەڭىستىڭ 70 جىلدىعىنا ارنالعان مەرەكەلىك مەدالمەن ماراپاتتاپتى. «وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسانىندا اكەمنىڭ جەرلەنگەن جەرى تۋرالى حاباردى ەستىگەلى بەرى ۇيقىم قاشىپ, تىنىشىم كەتىپ ءجۇر ەدى. ەندى مىنە, ءوزىن كورمەسەم دە اكە رۋحىنا باسىمدى ءيىپ قايتتىم. بۇدان بىلاي بالالارىم مەن نەمەرەلەرىمدى ەرتىپ اپارعىم كەلەدى. ۇرپاعى اتاسىن ۇمىتپاسىن دەگەنىم عوي», دەپ ءوز اسەرىمەن ءبولىستى زەينەتكەر امانجان مۇعالىموۆ.
جولداسبەك شوپەعۇل.
دەرەك, سۋرەت: egemen.kz.
