ول ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا اعا لەيتەنانت شەنىنەن گۆارديا پولكوۆنيگىنە, باتالون كومانديرىنەن ديۆيزيا كومانديرىنە دەيىن ءوسىپ, قانشاما ۇرىستاردى باستان كەشىردى, ءمىنسىز ۇيىمداستىردى, ء«اربىر سولداتتىڭ كاسىبي جانە ەتنوگرافيالىق ەرەكشەلىگىن» ءجىتى ءتۇسىندى. بۇل ورايدا «سولداتتىڭ ەرلىگىنە, ەپتىلىك شەبەرلىگىنە, ءادىس-ايلاسىنا دۇرىس, ءادىل باعا بەرىپ ۇيرەنگەن اسكەرباسىمىن» دەگەنى بار. مەيلىنشە تاجىريبەلى, العىر-تاپقىر مايتالماننىڭ تۇسىندىرۋىنشە, «ۇرىستى باسقارا ءبىلۋ دەگەنىمىز, دەمەك اتىستى باسقارۋ, تراەكتوريالارمەن ەپتىلىكپەن مانەۆر جاساۋ, دۇشپاننىڭ توبەسىنەن باس كوتەرتپەي اتىپ, ونى جەرگە, وكوپتارىنىڭ, ورلارىنىڭ تۇبىنە تىعىپ جىبەرۋ, بەت قاراتپاۋ جانە اتىس ۇيالارى امبرازۋرالارىن قيراتۋ, ءسويتىپ جاۋدىڭ كۇشىن اياۋسىز جويۋ, ءوز كۇشىڭدى ايالاپ ساقتاۋ دەگەن ءسوز» دەيتىن تانىمدىق-تاعىلىمدىق سارا پىكىرى ۇرىس ونەرىنىڭ وزەگى ىسپەتتى.
...جاۋ سولتۇستىك پەن وڭتۇستىك باعىتتا ۇرىس جۇرگىزۋ ءۇشىن سەرەدا دەرەۆنياسىنا شوعىرلانعان. 1941 جىلدىڭ 18 قازان كۇنى تۇنگى ساعات 2-دە قاپيادا شابۋىل جاساعان. كوماندير باۋىرجان مومىش ۇلى سەرەدا جورىعىندا جاۋىنگەرلەردىڭ ۇرىس قيمىلىن ءبىر ماقسات, ءبىر نىساناعا ءتاستۇيىن جۇمىلدىرىپ, ءساتتى ۇيىمداستىرادى. بۇل ەگەستە 30 جاۋىنگەردەن كوز جازىپ قالعانمەن, ءبىر باتالونعا تاقاۋ دۇشپاندى جەر جاستاندىرعان. ەكىنشى رەت ماترەنينو ستانتسياسىنداعى ەگەستە بۇلاردى دۇشپاننىڭ 15 ۇشاعى بومبالايدى, زەڭبىرەكتەرمەن اتقىلايدى, مينومەت وقتارىن بۇرشاقشا جاۋدىرادى. قوپارىلعان توپىراق جاۋىنگەرلەردى تىرىدەي كومەدى. ورماننىڭ شەتىنە 500-600 قۇزعىن جينالعان.
– شىعىنسىز الام دەگەن ستانتسياسىن السىن. روتاڭا بەت-بەتىڭمەن بىتىراپ, ۇرەيلەنە, جوعارى كوپىرگە قاراي قاشىڭدار دەپ بۇيرىق بەرگىن – دەپ, لەيتەنانت فيليمونوۆقا نۇسقاۋ بەردىم. بۇل بۇيرىعىمنىڭ ءمانىسىن تۇسىنبەدى. 120 جاۋىنگەر اپىل-عۇپىل ستانتسيانى تاستاپ, بەت-بەتىمەن زىتىپ, كوپىردىڭ استىنا پانالادى. نەمىستەر ءبىزدىڭ قىرانداردى باس ساۋعالاپ قاشىپ كەتتى دەپ ويلاعان. قاننەن-قاپەرسىز ولار ستانتسيانى ەمىن-ەركىن توناۋعا, تالاۋعا كىرىسەدى. ولار قىزىققا بوگىپ, كەنەلە بەرگەندە, باتالون كومانديرى باۋىرجان مومىش ۇلى 120 جاۋىنگەردى ءۇش توپقا ءبولىپ, قىستاقتىڭ ءۇش جاعىنان ءبىر مەزەتتە وقتى قارشا بوراتىپ, ۋرالاپ ايقايلاپ, ازان-قازان, ۋ-شۋعا اينالدىرىپ جىبەرىڭدەر دەيدى. نەمىستەردىڭ 300-ءى وپات بولدى. 4 ستانوكتى پۋلەمەتى, 2 زەڭبىرەگى, 7 راديو اپپاراتى, 24 قول پۋلەمەتى, 2 تانك ماشيناسى جانە قۇجاتتارى قولعا ءتۇستى, – دەيدى باۋىرجان مومىش ۇلى (ەكى تومدىق شىعارمالار جيناعى. ت.1. الماتى, «جازۋشى», 2001, 151-بەت).
ەندى كريۋكوۆو سەلوسىنداعى قيان-كەسكى الاپات شايقاسقا وي جارىعىن تۇسىرەيىك. نەگىزىندە نەمىستەر كريۋكوۆو تەمىرجول ستانتسياسىنا تاس بەكىنىپ, وراعىتىپ ءوتۋ مانەۆرىن قولدانىپ, الابۋشەۆو ارقىلى رجاۆكي-ماتۋشكينوعا, ودان ءارى لەنينگراد تاس جولىنا شىعۋدى باستى نىسانا ەتكەن. ءبىرىنشى كۇنى 6 ساعات, ەكىنشى كۇنى 12 ساعات, ءۇشىنشى كۇنى 18 ساعات سۇمدىق سۇراپىل ۇرىستار جۇرگىزىلگەن.
1942 جىلدىڭ 6 اقپانىندا (تاڭ الدىندا) نوۆوسۆينۋحوۆو دەرەۆنياسىنداعى ويراندا داڭقتى جاۋىنگەرلىك ىستەرىمەن ايرىقشا كوزگە تۇسكەن ساياسي جەتەكشى, سوۆەت وداعىنىڭ باتىرى مالىك عابدۋللين باستاعان اۆتوماتشىلار روتاسىنىڭ ۆزۆودى وقتى سەلدەتەدى. 2 ساعاتقا سوزىلعان قان-قاساپتا دەرەۆنيا دۇشپاننان الاستالىپ, ازىق-ت ۇلىك, قارۋ-جاراق تيەلگەن 85 اۆتوماشينا, 25 تۇتقىن قولعا ءتۇسىپ, 85 فاشيست اجال قۇشادى.
باۋىرجان مومىش ۇلى وق پەن وتتىڭ ورتاسىندا جۇرسە دە 1943 جىلدىڭ 18 ناۋرىزىندا قازاق كسر حالىق كوميسسارلارى كەڭەسىنىڭ توراعاسى نۇرتاس وڭداسىنوۆقا جازعان حاتىندا ءوزىنىڭ 100-دەن استام ۇرىستاردى باسقارىپ, اقىل-وي سۇزگىسىنەن وتكىزگەن بايتاق تاجىريبەلەردىڭ نەگىزىندە «جاۋىنگەرلىك قاسيەتتەرگە تاربيەلەيتىن قازاقتىڭ يگى داستۇرلەرى» دەيتىن تاقىرىپتا ماتەريالداردى ىجداعاتپەن جيناقتاپ جۇرگەنىن ايتقان.
كەيىنىرەك 1943 جىلدىڭ 8 جەلتوقسانىندا كەڭەس وداعى جازۋشىلارىنىڭ كەشىندە سويلەگەن سوزىندە اتتىڭ جالىندا, اتاننىڭ قومىندا حاتقا تۇسىرىلگەن قولجازبالارىنىڭ ياكي «ناعىز ءومىر كىتابىنىڭ ءوزى» 30 داپتەردەي بولعانىن ايتىپتى. مۇندا جاۋىنگەر پسيحولوگياسى (ولاردىڭ بارىنشا ينديۆيدۋالدىق قاسيەتتەرى: ۇيات, ار-وجدان, نامىس, ادامگەرشىلىك, پارىز, اقىل-وي, ەرىك-جىگەر, سەزىم مەن رۋح دۇنيەسى, اسكەري تاكتيكا مەن ستراتەگيا, ەرلىككە باۋلۋ, ۇلتتىق رۋح, ۇلتتىق-قاھارماندىق داستۇرلەر), ۇرىستى ۇيىمداستىرۋشى-كوماندير تۇلعاسى بىرەگەي تۇجىرىمدار باياندالعان.
1944 جىلدىڭ قاڭتار ايىنىڭ 19-25 كۇندەرىندە كسرو عىلىم اكادەمياسى قازاقستان فيليالىنىڭ توراعاسى قانىش ساتباەۆتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن استانا زيالىلارى (م.اۋەزوۆ, ع.مۇسىرەپوۆ, ا.جۇبانوۆ, ءا.مارعۇلان, ك.مىڭباەۆ, ش.شوكين, ە.ىسمايىلوۆ, ت.ب.) ويشىل, اسكەري قايراتكەر باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ لەكتسياسىن تىڭدايدى. ول «ۇرىستان كەيىن ەڭ قاھارلى قارۋ – سولداتتىڭ جانى» ەكەنىن جانە سوعىس ونەرى مەن ادىستەرىن, ماسكەۋ تۇبىندەگى ۇرىس ەپوپەياسىنا, جوعارى ينتەللەكتۋالدىق ۇعىمدارعا تالداۋ جاسايدى. اسكەري-ومىرباياندىق, ادەبي-تاريحي دەرەكتەرگە جۇگىنەدى. تولەگەن توقتاروۆ پەن مالىك عابدۋلليننىڭ باستاماشىلدىق, ەرلىك ىستەرىنىڭ مانىسىنە كەمەڭگەرلىكپەن كوزقاراس تانىتادى.
باۋىرجان مومىش ۇلى ورىس اسكەري تىلىندە «كليۋچ», «ستەرجەن» دەيتىن تەرميندىك اتاۋلار بارىن ايتادى. ياعني جاۋدىڭ تىرەك پۋنكتىن السىرەتۋ. 6 جول بورودينو سەلوسىنا تىرەلەدى. جانە 6 ەلدى مەكەن بار. دەمەك قورعانىستىڭ تىرەۋى, كىلتى – بورودينو. ناقتىلى ايتقاندا, اسكەري ءتارتىبىنىڭ ۇيىتقىسى, تەمىرقازىعى – بورودينو. نەمىس كوماندوۆانياسى 1942 جىلدىڭ 7 اقپانىندا بورودينو ۇرىسىنداعى «تۇبىردەن سوقپاق بولعان جوسپارىن» قالايشا تاس-تالقان ەتكەنىن, 1200 دۇشپاندى باۋداي تۇسىرگەنىن جانە از شىعىنمەن (157 گۆاردياشى) جەڭىسكە جەتكەنىن اسەرلى جەتكىزەدى.
سونىمەن قاتار گولۋبتسوۆ, اۆدوتين, ەفرەموۆ, امەلفين دەرەۆنيالارى ماڭىنداعى قانتوگىس شايقاستاردا اسكەري قولباسشى باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ پارىز سەزىمى, ەسەپپەنەن ارەكەت ەتۋ, تۇتقيىلدان شابۋىل جاساۋ, «ۇرىستى باسقارۋ بۇل (پسيحيكانى) جۇيكەنى باسقارۋ», ء«ادىل قاتالدىق», سابىرلى داۋىس ىرعاعى, «جۇرەكتى باۋرار جالىندى ءسوز», «اسكەري تاربيەنىڭ ءادىسى – كوز جەتكىزۋ, ءماجبۇر ەتۋ جانە تالاپ ەتۋ», «اسكەري ايبىندىلىق» كەرەك ەكەندىگى ناقتىلى كورىنىس تاپقان.
باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ اسكەري-پسيحولوگيالىق تاربيە, ۇلتتىق جاۋىنگەرلىك مادەنيەت پەن ونەگە تۋرالى تاريحي, تاجىريبەلىك ءمان-مازمۇنى تەرەڭ وي-تولعانىستارى ءوز الدىنا وزگەشە ءبىر الەم. ول «تاربيە جۇمىسىنىڭ باستى قاسيەتى – ادامنىڭ بويىندا جاۋىنگەرلىك قاسيەتتى, جاۋىنگەرلىك ونەگەلىلىكتى قالىپتاستىرۋ» ماسەلەسىن كەڭىنەن تولعاپ, اقىل, سەزىم, ەرىك, ار-وجدان, ادىلدىك, شىندىق, ابىروي, پارىز, ەس, ويلاۋ, جىگەر, قايسارلىق, ارمانداۋشىلىق, سەنىم, زەرىگۋ, كۇدىك, قۋلىق, سەلقوستىق, كۇنشىلدىك, ماقتانگويلىك ءتارىزدى جان دۇنيەنىڭ قۇبىلىستارىنا شىنايى سيپاتتامالار بەرەدى. ماسەلەن: «ار – پارىزدىڭ باقىلاۋشىسى, ادام قىزمەتىن رەتتەپ وتىرۋشى», «ەرجۇرەكتىلىك پەن باتىلدىق جۇرەكتەن شىعۋعا ءتيىس», «تاباندىلىق – باتىرلاردىڭ قالقانى», «ادامگەرشىلىك سەزىمى, ۇيات-سەزىمى, ەرىك-جىگەر, ماقتانىش... جاۋىنگەرلەرگە ءوزىنىڭ ىشكى قورقىنىشىن, سودان كەيىن سىرتقى قورقىنىشتى جەڭۋگە كومەكتەسەدى...», «سىرتقى ۇقىپتىلىق – ىشكى جيناقىلىقتىڭ, ءوزىن-ءوزى ۇستاي بىلۋشىلىكتىڭ بەلگىسى بولىپ تابىلادى».
باۋىرجان مومىش ۇلى گەنەرال ي.ۆ.پانفيلوۆ تۋرالى وي تولعاعاندا: ء«بىرتۋار قولباسشى ادام بولۋ ءۇشىن وجەت, باتىل, تاكتيكا مەن اسكەري ستراتەگيادا جاڭاشىل بولۋ قاجەت», دەپ جازادى. بۇل ورايدا باۋكەڭنىڭ ءوزى دە ويشىل, سۇڭعىلا, ماقساتتى قولباسشى بولا ءبىلدى. 4 مارتە جاۋ قورشاۋىنان سىتىلىپ شىقتى. سولاردىڭ بىرىندە 7 تاۋلىك جاۋ تىلىندا قالدى. اشتىقتى ويدان شىعارۋ ءۇشىن ازىن-اۋلاق قاقتىعىستار جاساپ ءجۇردى. سوندا الماتى سەلەكتسيالىق ستانتسياسىنىڭ بۇرىنعى اگرونومى:
– بىردەمە جەمەسەم ءتوزىمىم تاۋسىلدى, – دەيدى.
سوندا:
– ەگەر ەتىم جەۋگە جاراسا, مەنى سويىڭدار دا جەڭدەر! – دەيدى.
– بارىنە دە وسىنى ايت! – دەپ تۋ سىرتىنان ايقايلادىم. لەيتەنانت بەليكوۆ, دارىگەر كراسنەنكو ءوز ىستەرىنە سالدىر-سالاق قاراعان. وفيتسەرلەردىڭ ءتارتىبى بوساڭسىعان. باتالونداعى 36 وفيتسەردى جيناپ الدىم دا, قىزمەتتەرىن شالاعاي اتقارعانداردى تومەندەتتىم. ولار مەنىڭ بۇيرىعىما كونگىسى كەلمەدى. سول ساتتە:
– مەن سسسر جوعارعى سوۆەتى پرەزيديۋمىنىڭ پرەدسەداتەلىمىن, مەن سسسر قورعانىس كوميتەتىنىڭ پرەدسەداتەلىمىن. سسسر-ءدىڭ باس پروكۋرورىمىن... سسسر قارۋلى كۇشتەرى بارلىق تۇرلەرىنىڭ باس قولباسشىسىمىن! مەن – كومانديرمىن, سوندىقتان بار بيلىكتى ءوز قولىما الامىن! – دەگەندە ولار ايىلىن جيىپ, ايتقانىما كوندى» دەيدى.
«بىردە سەرجانت گاپونەنكو جەتەكشىلىك جاسايتىن بولىمشەگە باتالوندى كۇزەتۋگە تاپسىرما بەرگەنمىن. الايدا ونىڭ جاۋىنگەرلەرى ەمەننىڭ قۋىسىندا جاسىرىنىپ وتىر ەكەن.
– وپاسىزدىق جاساعاندارىڭ ءۇشىن بارلىعىڭدى دا اتىپ تاستايمىن! – دەدىم.
– ءبارىن اتۋعا بولمايدى, – دەدى گاپونەنكو.
گاپونەنكونى ەكى رەت اتتىم. وعىم قاعىس كەتتى. مەنى ءۇش رەت اجالدان الىپ قالدى. ء«ادىل قاتالدىق» جاساعانىمدى سانالىلىقپەن ءتۇسىندى. ونىڭ ارى دا, جانى دا تازا ەدى. «ادىلدىك – ءاربىر كوماندير, ءاربىر سولدات موينىنا ۇنەمى تاعىپ جۇرۋگە ءتيىس بەينە ءبىر بويتۇمار سياقتى» دەيتىن ءتۇيىندى تۇجىرىم جاسادىم» دەيدى.
باۋىرجاننىڭ جورتۋىل كۇندەرىندەگى مۇقالماس بولاتتاي ناعىز كوكجال, قىزىل تىلگە دەس بەرمەس شەشەندىگىن كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى مالىك عابدۋللين «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىندە جاريالانعان «قازاق ماقالىنىڭ كۇشى» دەگەن ەسسەسىندە (1943, 27 اقپان) بىلايشا اڭگىمەلەيدى: «ول ءومىردى, جالپى جاعدايدى باعالاي كەلىپ, سوعان قورىتىندى جاساپ, تالاي-تالاي ماقالدار شىعاردى. ماسەلەن: نامىستى نانعا ساتپا. قىراعىنىڭ كوزى دە, ءوزى دە باتىر. ءتارتىپ ءتان ءۇشىن, ىنتىماق جان ءۇشىن كەرەك. تىزە بۇگىپ, ءتىرى جۇرگەننەن, تىكە تۇرىپ, ولگەن ارتىق. انا ءۇشىن ايانبا – انت ۇرادى, بالا ءۇشىن ايانبا – بەتىڭ كۇيەدى. ەل ءۇشىن ايانبا – ەرلىگىڭە سىن, جۇرت ءۇشىن ايانبا – جىگىتتىگىڭە سىن! ەل دەگەندە ەزىلىپ, جۇرت دەگەندە – جۇمىلىپ ىستە. باتىر – باتىر ەمەس, باتىرلاردى باستاعان باتىر دەگەن الدەنەشە ونداعان ماقالدارى بار. بۇل ماقالداردىڭ قايسىسىنىڭ بولسا دا بەلگىلى وقيعاسى بار. سولارعا بەرگەن باۋىرجاننىڭ قورىتىندىسى وسىلار».
قولباسشىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىلىق, قاھارماندىق جىگەرلى ىستەرى اسقان تاپقىرلىق, ايتقىشتىق, شەشەندىك قابىلەتىمەن استاسىپ جاتادى. «بۇيرىق – العىر باسشىنىڭ وي-ارمانى, اسكەرسىز – قولباسشى قاۋقارسىز, باسشىسىز – ىسكەر ءالسىز, پارىز – ار-وجدان ىرگەتاسى, پارىز – ابىروي قورعانى, پارىز – يناباتتىلىق نەگىزى, پارىز – ارمان مەن داڭق شىڭى, پارىز – وجەتتىلىك باسپالداعى, ءجىپ قىلدان تۇرادى, دەنە ماتادان تۇرادى, دانالىق – وتكەننىڭ تاجىريبەسىن قورىتاتىن, قازىرگى جاعدايدى زەردەلى تالدايتىن جانە بولاشاقتى كورە بىلەتىن تۆورچەستۆولىق ويدىڭ قايماعىنان تۇرادى, العىرلىق ويدىڭ ىشكى مازمۇنىن نۇرلاندىرىپ تۇرادى, ۇلتتىق ماقتانىش – سول ۇلتتىڭ ادامى ءۇشىن قاسيەتتى ءارى بۇزىلماس زاڭ, ەكىجۇزدىلىكتىڭ بالىن تاتقاننان ادىلدىكتىڭ اششى ۋىن ىشكەن ارتىق».
باۋىرجان مومىش ۇلى تابيعاتىنان اتا تاريحىمىزدى, اتا ءتىلىمىزدى, اتا ءداستۇرىمىزدى, ۇلتتىق-رۋحاني تامىرىمىزدى ارداقتاعان اسىلىمىز ەدى. ء«وز ۇلتىن سىيلاماۋ, ونى ماقتانىش ەتپەۋ – ساتقىندىقتىڭ بەلگىسى», – دەۋى باستى ۇستانىمى. وسى ورايدا اسكەري مەمۋاريستىڭ «ۇشقان ۇيا» شىعارماسىندا يماش باباسىنىڭ باتاسى-اق ۇلتتىڭ قاسيەتتى تىلىنە, ۇلتقا قىزمەت ەتۋگە دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن وياتسا كەرەك-ءتى. يماش باباسىنىڭ ۇلى تىلەگى بىلاي ەدى:
الاتاۋدىڭ قىرانى مول ەدى,
قىراعى بولسىن ق ۇلىنىم.
قويناۋى سۋعا مول ەدى,
بۇلاعى بولسىن ق ۇلىنىم.
ەلىنىڭ تىلەگى زور ەدى,
شىراعى بولسىن ق ۇلىنىم.
اتا تىلەگى وڭ ەدى,
قۇمارى بولسىن ق ۇلىنىم.
بۇل جەر باتىرلار ءتورى ەدى –
سىڭارى بولسىن ق ۇلىنىم.
سونداي-اق باۋكەڭ اجەسىنىڭ مالدىڭ, حايۋاناتتاردىڭ ءتىلىن, دۇنيە تاريحىن, جاراتىلىس جايىن ۇيرەتەتىندىگىن تەبىرەنىپ جازعان.
باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ قازاقستان كومپارتياسى ورتالىق كوميتەتىنىڭ حاتشىسى مۇحامەدجان ابدىحالىقوۆقا جازعان حاتىندا: «قازاق ءتىلى ءوزىنىڭ تازا تۇرىندە, بىرنەشە عاسىر, ءبىزدىڭ زامانىمىزعا دەيىن, وتكىرلىگىمەن بوي بالقىتىپ, تامىر شىمىرلاتىپ, جان-جۇيەڭدى جاندىرىپ», «ەرگە, ەلگە مەدەت بولىپ», «قىرعىن سوعىستا قاسيەتتى تۋداي جوعارى كوتەرىپ, تەكتى سەزىم وياتىپ-تۋعىزىپ», ء«وز سىباعاسىن ەشكىمگە جەگىزبەگەندىگى مىڭداعان جىل تاريحىندا ايقىندالعان» (15-25 اقپان 1944 جىل, الماتى) دەپ جازادى. سونىمەن بىرگە ءتىل تاعدىرىنا الاڭداپ, ءوز تىلىنەن بەزگەن «جۇگەنسىز, ارسىز توپاستار», ء«ىرىتىپ, ءشىرىتىپ جۇرگەندەر», «ۇلت ماقتانىشى سەزىمىنەن, ۇلت نامىسىنان اجىراپ, «شورە-شورە بولىپ, ارتتا قالعان قارا بەتتەر», «شىرىك جەتىلگەندەر», «قازاقستاننىڭ نانىنا سەمىرگەندەر», «الدىمەن وقىمىستىلاردى انت ۇرىپ, بالدىر-باتپاققا سولار سالىپ, ادەبي تىلىمىزدەن ايرىلۋعا سەبەپكەر سولار بولىپ بارادى» دەۋىندە اششى شىندىق بار. ءارى قاراي بارلىق وقۋ ورىندارىندا قازاق ءتىلى, ادەبيەتى, تاريحى مىندەتتى ساباق بولۋى ءتيىس ەكەنىن, وقۋ قۇرالدارى جوعارى دەڭگەيدە جازىلۋ كەرەگىن ايتادى. دۇرىس, عىلىمي ورفوگرافيالىق, تۇسىندىرمەلى سوزدىكتەر ءتۇزىلۋ كەرەك دەپ, «قالا قازاقتارىن, قازاق وقىمىستىلارىن تارتىپكە شاقىرىپ, قازاق ءتىلىن رەسپۋبليكامىزدىڭ مەملەكەت ءتىلى ەتۋ زاڭدى» دەگەن ماسەلەلەر كوتەرەدى.
باۋىرجان مومىش ۇلىنىڭ اسكەري-اعارتۋشىلىق, ۇلتتىق يگىلىكتى داستۇرلەرى تۋرالى وي-تولعانىستارى – جاس ۇرپاقتىڭ بويىندا «سەزىمدى وياتۋ, جانداندىرۋ, ادامنىڭ ار-وجدانىنا, ابىرويىنا, ەرىك-جىگەرىنە, پاراساتىنا ىقپال ەتۋ, ادام بويىنداعى باستى سەزىمىن ۇشتاپ, تاربيەلەۋ» قىزمەتىندە ايرىقشا ادەپتىلىك پەن دانالىق مەكتەبى بولماق.
سەرىك نەگيموۆ,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, پروفەسسور
