دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ مالىمەتىنشە, ءاربىر ءتورتىنشى ادام ومىرىندە كەم دەگەندە ءبىر رەت پسيحيكالىق, پسيحولوگيالىق قيىندىققا تاپ بولادى ەكەن. ال نەۆرولوگيالىق اۋرۋلار سالدارىنان ادامنىڭ مۇگەدەك بولۋ قاۋپى جوعارى. وسىنداي جاعدايدا ونەر تەراپياسى – كۇيزەلىستەن ارىلۋدىڭ ءتيىمدى ءادىسى رەتىندە قولدانىلادى. مىسالى, بار بولعانى 45 مينۋتتىق شىعارماشىلىق جۇمىس قان قۇرامىنداعى كۇيزەلىس گورمونى كورتيزولدىڭ دەڭگەيىن تومەندەتىپ, جۇيكە جۇيەسىن تىنىشتاندىرادى. پسيحياتر بەسسەل ۆان دەر كولكتىڭ زەرتتەۋىنشە, اۋىر پسيحولوگيالىق جاراقات العان ادامداردا سويلەۋگە جاۋاپ بەرەتىن مي ايماعى ۋاقىتشا ىستەن شىعىپ قالادى. سوندىقتان ولار ءوز جاعدايىن سوزبەن جەتكىزە المايدى. مۇنداي ناۋقاستارعا سۋرەت سالۋ, مۋزىكا, بي, ءمۇسىن جاساۋ سياقتى شىعارماشىلىق ادىستەر ەمدىك اسەر بەرەدى. اقش-تا وسى باعىتتا «Creative Forces» باعدارلاماسى ىسكە قوسىلعان. ول اسكەري قىزمەتكەرلەر اراسىنداعى پسيحولوگيالىق جاراقاتتاردى ەمدەۋگە باعىتتالعان. باعدارلامانىڭ ەڭ ءتيىمدى ادىستەرىنىڭ ءبىرى – ماسكا جاساۋ تەراپياسى. اسكەريلەر ءوز سەزىمدەرىن ماسكا تۇرىندە بەينەلەپ, باستان وتكەرگەن وقيعالارىن شىعارماشىلىق ارقىلى جەتكىزەدى. سونىمەن قاتار بي مەن مۋزىكا ەستە ساقتاۋ قابىلەتىن جاقسارتادى. عالىمدار فيزيكالىق بەلسەندىلىكتىڭ 11 ءتۇرىن زەرتتەي كەلە, ولاردىڭ ىشىندە ءبيدىڭ قارتايۋ ۇدەرىسىن باياۋلاتىپ, دەمەنتسيا قاۋپىن ازايتاتىنىن انىقتاعان. سەبەبى بيلەگەن كەزدە مۋزىكا مەن قيمىل-قوزعالىس بىرىگىپ, ميدىڭ بىرنەشە ايماعىن ءبىر ۋاقىتتا جۇمىس ىستەتەدى. پاركينسون اۋرۋىمەن اۋىراتىن ادامدارعا ارنايى «Dance for PD» باعدارلاماسى جاسالعان. بي تەراپياسى ولاردىڭ قوزعالىس قابىلەتىن جاقسارتىپ, كوڭىل كۇيىن كوتەرۋگە كومەكتەسەدى. مۋزىكا دا ەستە ساقتاۋ قابىلەتىن جاقسارتادى. دەمەنتسيامەن اۋىراتىن ادامدار ءۇشىن ءان ايتۋ جانە مۋزىكالىق اسپاپتاردا ويناۋ ميدىڭ تانىمدىق فۋنكتسيالارىن جاقسارتادى. قازىرگى تاڭدا ونەردىڭ ادام ميىنا اسەرىن زەرتتەيتىن جاڭا عىلىمي باعىت – نەيروەستەتيكا قارقىندى دامىپ كەلەدى. بۇل سالا 1990 جىلداردىڭ سوڭىندا قالىپتاسقان. كەيىنگى جىلدارى وعان دەگەن قىزىعۋشىلىق ارتىپ, 2020 جىلى بۇل باعىتتا 700 عىلىمي زەرتتەۋ جاريالانسا, 2023 جىلى ولاردىڭ سانى 900-دەن استى. عالىمدار بولاشاقتا ونەردىڭ تەراپيالىق مۇمكىندىكتەرىن مەديتسينادا كەڭىنەن قولدانۋدى جوسپارلاپ وتىر.
