اوسشك قىزمەتكەرلەرى قانداي ارتىقشىلىققا يە بولادى؟
وتىرىستىڭ كۇن تارتىبىنە قويىلعان العاشقى ماسەلە اياسىندا سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اقان راحمەتۋللين بايانداما جاسادى. ول دەپۋتاتتارعا «2007 جىلعى 26 ماۋسىمداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەستىڭ حاتشىلىعى اراسىنداعى حاتشىلىقتىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا بولۋى شارتتارى تۋرالى كەلىسىمگە وزگەرىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن تانىستىردى.
اتالعان زاڭعا ەنگىزىلگەن وزگەرىس بويىنشا, اوسشك حاتشىلىعىنىڭ قىزمەتكەرلەرى بۇدان بىلاي حالىقارالىق قىزمەتكەر مارتەبەسىن الادى. بۇل نورما ءماجىلىس راتيفيكاتسيالاعان كەلىسىمگە ەنگىزىلىپ وتىر. 2024 جىلى 15 قاراشادا استانادا قول قويىلعان حاتتاما ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس حاتشىلىعىنىڭ قازاقستان اۋماعىندا بولۋ جاعدايلارىن جاقسارتۋعا, ونىڭ قىزمەتكەرلەرىنىڭ ارتىقشىلىقتارى مەن يممۋنيتەتتەرىن كەڭەيتۋگە باعىتتالعان.
– قازىرگى تۇراقسىز گەوساياسي جاعدايىندا ازيا كەڭەسى ءوزىنىڭ گەوگرافيالىق اۋقىمدىلىعى مەن قۇرالدارىنىڭ نەگىزىندە بۇرىنعىدان دا جوعارى سۇرانىسقا يە بولىپ وتىر. وسىعان وراي قابىلداناتىن زاڭ قىزمەتكەرلەردىڭ ەڭبەك جاعدايلارىن حالىقارالىق ستاندارتتارعا جاقىنداتىپ, كەڭەستى تولىققاندى حالىقارالىق ۇيىمعا اينالدىرۋعا وڭ اسەر بەرەدى جانە حاتشىلىق قىزمەتىنىڭ الەۋەتىن ودان ءارى ارتتىرادى, – دەدى اقان اقاس ۇلى.
جالپى, ازيا كەڭەسى حاتشىلىعىنىڭ قازاقستاندا بولۋى شارتتارى تۋرالى كەلىسىمگە 32 وزگەرىس ەنگىزۋ قاراستىرىلعان. اتاپ ايتقاندا, ولاردىڭ 13-ءى حاتشىلىق پەرسونالىنا حالىقارالىق ازاماتتىق قىزمەتشى فۋنكتسيالارىن بەرۋگە قاتىستى, ال قالعان 19-ى – رەداكتسيالىق تۇزەتۋ.
بايانداماشىنىڭ ايتۋىنشا, ارتىقشىلىقتار مەن يممۋنيتەتتەر حاتشىلىقتىڭ بارلىق قىزمەتكەرىنە پەرسونال ساناتىنا جانە ازاماتتىعىنا قاراماستان بەرىلەدى. اتاپ ايتقاندا, حاتشىلىق پەرسونالىنىڭ مۇشەلەرى, ونىڭ ىشىندە قازاقستان ازاماتتارى, زەينەتاقى جانە الەۋمەتتىك تولەمدەرگە سالىق سالۋدان بوساتىلادى. سونىمەن قاتار حاتشىلىققا ءوز قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋعا قورلار مەن باسقا دا قارجى تەتىكتەرىن قۇرۋ, قىزمەتكەرلەر ءۇشىن زەينەتاقى جانە الەۋمەتتىك قامسىزداندىرۋدىڭ جەكە جۇيەلەرىن قۇرۋ قۇقىعى بەرىلەدى.
اقش الماتىدا جاڭا كونسۋلدىق عيمارات سالادى
جالپى وتىرىستا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى الماتى قالاسىندا اقش كونسۋلدىق مەكەمەسىنىڭ عيماراتىن سالۋعا اقش ۇكىمەتىنە جەر تەلىمىن جالعا بەرۋ تۋرالى قازاقستان-امەريكا ۇكىمەتارالىق كەلىسىمىن راتيفيكاتسيالادى. بۇل ماسەلەگە قاتىستى زاڭ جوباسىن سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى اقان راحمەتۋللين تانىستىردى.
ونىڭ ايتۋىنشا, اتالعان كەلىسىم قازاقستان مەن اقش اراسىندا ستراتەگيالىق ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدى كوزدەيدى.
– كەلىسىمنىڭ كۇشىنە ەنۋى قازاقستاننىڭ ساياسي جانە پراكتيكالىق مۇددەسىنە سايكەس كەلەدى. بىرىنشىدەن, اتالعان جەر ۋچاسكەسىن جالعا بەرۋ كەلىسىمى ارقىلى قازاقستانعا اقش-تىڭ سان-فرانتسيسكو قالاسىندا ەلىمىزدىڭ باس كونسۋلدىعىن اشۋعا رۇقسات بەردى. ەكىنشىدەن, اقش تاراپىمەن الدىن الا كەلىسىلگەندەي اتالعان زاڭ جوباسى راتيفيكاتسيالانعاننان كەيىن اقش تاراپى حيۋستوندا (تەحاس شتاتى) تاعى ءبىر قازاقستان كونسۋلدىعىن اشۋعا رۇقسات بەرەدى. ۇشىنشىدەن, جاڭا باس كونسۋلدىقتىڭ قۇرىلىسى ونىڭ قىزمەتىنىڭ ۇلعايۋىنا, بيزنەستىڭ دامۋىنا, قالا ينفراقۇرىلىمىنىڭ دامۋىنا, ۇزاقمەرزىمدى بولاشاقتا جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا ىقپال ەتەدى. تورتىنشىدەن, امەريكالىق جانە باسقا دا حالىقارالىق كومپانيالار ءۇشىن تارتىمدى ينۆەستيتسيا, – دەيدى ول.
قۇجاتقا 2024 جىلدىڭ 27 قىركۇيەگىندە نيۋ-يورك قالاسىندا قول قويىلعان. شارتتىڭ ەرەجەلەرى اقش ۇكىمەتىنە الماتىدان جەر ۋچاسكەسىن بەرۋ ءتارتىبى مەن شارتتارىن انىقتايدى. ونىڭ اۋدانى – 70 593 شارشى مەتر, جالداۋ مەرزىمى – 49 جىل. جالداۋ اقىسى 25,3 ملن دوللاردى قۇرايدى جانە كەلىسىم ەنگىزىلگەن كۇننەن باستاپ كۇنتىزبەلىك 30 كۇن ىشىندە بىرىڭعاي تولەممەن تولەنەدى. كەلىسىمگە سايكەس اقش ۇكىمەتى جالداۋ اقىسىن قوسپاعاندا, جەر ۋچاسكەسى مەن كونسۋلدىق عيماراتىنا سالىقتار مەن باسقا تولەمدەردى تولەۋدەن بوساتىلادى. بۇل رەتتە ول كونسۋلدىق عيماراتىنىڭ قۇرىلىسىنا بايلانىستى كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى قازاقستاندا قولدانىستاعى نورماتيۆتەر مەن تاريفتەرگە سايكەس تولەي وتىرىپ, عيماراتتى كۇتىپ-ۇستاۋعا جانە جوندەۋگە جۇمسالعان شىعىستاردى دەربەس تولەۋگە مىندەتتەلەدى. عيماراتتى سالۋ جانە جابدىقتاۋ ءۇشىن اقش-تا وندىرىلگەن ماتەريالداردى, جابدىقتار مەن تاۋارلاردى پايدالانا الاتىن اقش مەردىگەرى باس مەردىگەر بولىپ بەكىتىلەدى. ولار كەدەندىك تولەمدەردەن, يمپورت سالىقتارىنان جانە رۇقسات الۋ تالاپتارىنان بوساتىلادى.
زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بارىسىندا ماجىلىستەگى حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى ايگۇل قۇسپان قازاقستان مەن اقش اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قارىم-قاتىناس تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ العاشقى كۇندەرىنەن-اق تابىستى دامىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
– وسى ۋاقىت ىشىندە ءبىز كەڭ كولەمدەگى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىك دەڭگەيىنە جەتتىك. ول ساۋدا جانە ينۆەستيتسيا, ەنەرگەتيكا سىندى كوپتەگەن باعىتتى قامتيدى. الماتىداعى اقش باس كونسۋلدىعىنىڭ جاڭا عيماراتىنىڭ قۇرىلىسى ەكىجاقتى ءوزارا ءىس-قيمىلعا قوسىمشا سەرپىن بەرمەك. شىنىندا دا كونسۋلدىق قارىم-قاتىناستار تۋرالى ۆەنا كونۆەنتسياسىنا سايكەس, كونسۋلدىقتار ەلدەر اراسىنداعى ساۋدا-ەكونوميكالىق, مادەني جانە عىلىمي بايلانىستاردى دامىتۋدا شەشۋشى ءرول اتقارادى. وسىلايشا, بۇل جوبا ديپلوماتيالىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەڭەيتىپ, ەكى ەلدىڭ ازاماتتارى ءۇشىن ۆيزالىق جانە كونسۋلدىق راسىمدەردى جەڭىلدەتۋگە ىقپال ەتىپ قانا قويماي, ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ىنتىماقتاستىقتى جەدەلدەتە ءتۇسۋ ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى, – دەدى ا.قۇسپان.
وسى وتىرىستا ءماجىلىس قازاقستان ۇكىمەتى مەن قىرعىزستان مينيسترلەر كابينەتى اراسىنداعى ينۆەستيتسيالاردى كوتەرمەلەۋ جانە ءوزارا قورعاۋ تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالادى. زاڭ جوباسىن دەپۋتاتتارعا سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى الىبەك قۋانتىروۆ تانىستىردى.
بۇعان قوسا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى سۋ كودەكسىنە, سونداي-اق «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە سۋ قورىن قورعاۋ جانە پايدالانۋ ماسەلەلەرىنە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭعا سەنات ەنگىزگەن تۇزەتۋلەرىمەن كەلىستى.
شەكارالىق اۋدانداردىڭ احۋالى الاڭداتارلىق
«اۋىل» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ مۇشەسى جيگۋلي دايراباەۆ سۋ رەسۋرستارى جانە يرريگاتسيا ءمينيسترى نۇرجان نۇرجىگىتوۆكە, اتىراۋ وبلىسىنىڭ اكىمى سەرىك شاپكەنوۆكە اتىراۋ وبلىسى يساتاي اۋدانىنداعى باقساي, نارىن, سبورنىي سۋ ارنالارىنىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن جانە وسى وڭىردەگى ەلدى مەكەندەردىڭ احۋالىن جاقسارتۋ تۋرالى دەپۋتاتتىق ساۋالىن جولدادى. دەپۋتاتتىڭ ايتۋىنشا, وڭىردە سۋ شارۋاشىلىعى ينفراقۇرىلىمى توزعان, سۋ ارنالارىنىڭ وتكىزگىشتىك قابىلەتى تومەندەگەن, مەحانيكالىق تازارتۋ جۇمىستارى جۇيەلى تۇردە جۇرگىزىلمەيدى, اۆتوماتتاندىرۋ دەڭگەيى تومەن جانە بىلىكتى كادرلار جەتىسپەيدى. وسىنىڭ كەسىرىنەن سۋ ماقساتتى تۇتىنۋشىسىنا جەتپەي, سالدارىنان تىرشىلىك كوزى تەككە ىسىراپ بولىپ جاتىر.
ال «Amanat» پارتياسى فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى ەرلان سايروۆ پرەمەر-مينيستر ولجاس بەكتەنوۆكە شەكارا ماڭىنداعى اۋدانداردىڭ پروبلەمالارىن جولدادى. ءماجىلىس دەپۋتاتى ءوز ساۋالىندا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ۇلتتىق قۇرىلتايدىڭ بۋرابايدا وتكەن كەزەكتى وتىرىسىندا ۇكىمەتكە دەپۋتاتتارمەن بىرگە شەكارا ماڭىنداعى اۋدانداردى دامىتۋعا قاتىستى جاڭا زاڭ قابىلداۋ باستاماسىن جان-جاقتى قاراستىرۋدى تاپسىرعانىن اتاپ ءوتتى.
دەپۋتات ە.سايروۆ قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ كورشىلەس 5 ەلمەن شەكتەسەتىن 14 وبلىسىنداعى شەكارالىق ايماقتاردا 65 اۋدان بار ەكەنىن, وندا 3,5 ملن ادام تۇراتىنىن تىلگە تيەك ەتتى. ال شەكارانىڭ تۇبىندە, ياعني شەكارادان 50 شاقىرىمدىق ارالىقتا 1,7 ملن حالىق تۇراتىن 1 283 ەلدى مەكەن ورنالاسقان.
شەكارا ماڭىنداعى اۋماقتاردىڭ بوس قالىپ, ۇلتتىق, اۋماقتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ السىرەۋىنە الىپ كەلىپ وتىر. وسىلايشا, دەپۋتات ۇكىمەت باسشىسىنا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ شەكارالىق اۋماقتارىن دامىتۋ تۋرالى» ارنايى زاڭ قابىلداۋدىڭ وتە ماڭىزدى ەكەنىن ەسكەرتتى.
