ساياسات • 27 ناۋرىز, 2025

قازاقستان-قىتاي: جاڭا دەڭگەيدەگى ىنتىماقتاستىق

100 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

كەشە سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتا جانىنداعى ساراپشىلار كلۋبىنىڭ وتىرىسى ءوتىپ, وندا قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ نەگىزگى اسپەكتىلەرى تالقىلاندى. سونداي-اق قاتىسۋشىلار ءتۇرلى سالاداعى بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋ جونىندە ۇسىنىستارىن ايتتى. كلۋب وتىرىسىنا قىتاي كوممۋنيستىك پارتياسى ورتالىق كوميتەتى حالىقارالىق بايلانىستار ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ليۋ تسزيانچاو مەيمان رەتىندە قاتىستى.

قازاقستان-قىتاي: جاڭا دەڭگەيدەگى ىنتىماقتاستىق

ماۋلەن اشىمباەۆ بۇل كەزدەسۋدىڭ ناۋرىز مەرەكەسى كەزەڭىندە ءوتۋى قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ جاڭارعانىن جانە ساپالى دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىن بىلدىرەتىن رامىزدىك مانگە يە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول ەكى مەملەكەتتىڭ باسشىلارى پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن توراعا سي ءتسزينپيننىڭ كۇش-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا ەكىجاقتى ديالوگتىڭ سەرپىن العانىن ايتتى.

«كەيىنگى 30 جىلدا قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى قارىم-قاتىناس ماڭگى ءارى جان-جاقتى ستراتەگيالىق سەرىكتەستىكتىڭ بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيىنە جەتىپ, جاڭا تاريحي كەزەڭ – «التىن وتىز جىلدىققا» قادام باستى. ەڭ الدىمەن, بۇل – ءبىزدىڭ مەملەكەتتەرىمىزدىڭ باسشىلارى اراسىنداعى تىعىز جانە سەنىمدى ديالوگتىڭ ناتيجەسى. ەلدەرىمىزدىڭ كوشباسشىلارى – قازاقستان پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ كۇش-جىگەرىنىڭ ارقاسىندا ەكىجاقتى ديالوگ تىڭ سەرپىنمەن دامىپ كەلەدى. ءداستۇرلى باعىتتاردان بولەك, تسيفرلىق تەحنولوگيالار مەن جاساندى ينتەللەكت سالاسى ەرەكشە قىزىعۋشىلىق تۋدىرىپ وتىر. ءبىز وسى باعىتتا دا ءوزارا ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋگە مۇددەلىمىز», دەدى م.اشىمباەۆ.

وتىرىس بارىسىندا ساراپشىلار كولىك جانە لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمى, جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا, ءبىلىم بەرۋ, مادەنيەت, تۋريزم سالالارىنداعى بىرلەسكەن جوبالارعا نازار اۋداردى. بۇگىندە قازاقستاندا ەنەرگەتيكا, اگروونەركاسىپ جانە مۇناي-گاز سەكتورلارىندا وسىنداي 5 مىڭعا جۋىق كاسىپورىن بار. سونداي-اق ءبىزدىڭ ەلدە كونفۋتسي ينستيتۋتتارى, قىتاي ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ فيليالدارى جانە «لۋ بان شەبەرحاناسى» تابىستى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقانى ايتىلدى.

كلۋب مۇشەلەرى سەنات جانىنداعى تالداۋ مەكتەبى اياسىندا ءوزارا بايلانىس ورناتىپ, حالىقارالىق جوبالار شەڭبەرىندە جانە ساراپتامالىق-تالدامالىق ىنتىماقتاستىق جەلىسى بويىنشا قازاقستان-قىتاي قارىم-قاتىناسىن ودان ءارى ارتتىرۋ جونىندە ءوز ۇسىنىستارىن ءبىلدىردى.

«ەلدەرىمىز اراسىندا ساراپتامالىق ىنتىماقتاستىق تا ەرەكشە ماڭىزعا يە. سەنات دەلەگاتسياسىنىڭ قىتايعا ساپارى كەزىندە قىتايلىق ساراپشىلارمەن مازمۇندى جانە ناتيجەلى كەزدەسۋ وتكىزدىك. بيىل سەنات جانىنداعى تالداۋ مەكتەبىنە شاقىرىلعان دارىسكەرلەردىڭ قاتارىندا جاساندى ينتەللەكت سالاسىنداعى بەلگىلى ساراپشى دوكتور كاي-فۋ لي بولعانىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءجون. وسىلايشا, قازاقستان-قىتاي قاتىناستارى ەكونوميكا, قاۋىپسىزدىك, جاڭا تەحنولوگيالار, مادەنيەت جانە ساراپتامالىق ءوزارا ءىس-قيمىل سالالارىن قامتىپ, جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلىپ وتىر», دەدى سەنات توراعاسى.

سونىمەن قاتار قىتايلىق مەي­مان­نىڭ ساپارى اياسىندا ماۋلەن اشىمباەۆ پەن ليۋ تسزيانچاونىڭ ەكىجاقتى كەزدەسۋى ءوتتى. سۇحبات كەزىندە تاراپتار قازىرگى تاڭدا ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ساياسي ديالوگ پەن پارلامەنتارالىق ىنتىماق­تاستىق جوعارى دەڭگەيدە ەكەنىنە, سونداي-اق جاھاندىق جانە وڭىرلىك كۇن تارتىبىندەگى ماڭىزدى ماسەلەلەر بويىنشا ۇستانىمداردىڭ ۇقساستىعىنا نازار اۋداردى.

ء«بىزدىڭ ەلىمىز ادىلەتتى جانە كوپ­پوليارلى الەم قالىپتاستىرۋدى كوز­دەيتىن جاھاندىق باستامالاردى ءاردايىم قولدايدى. قازاقستان پرەزي­دەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ «ادامزاتتىڭ ءبىرتۇ­تاس تاعدىرى قاۋىمداستىعى» تۋرالى يدەياسىنىڭ ماڭىزدى ەكەنىن بىرنەشە رەت اتاپ ءوتتى. قازىرگى حالىقارالىق جاعداي­دا بۇل يدەيالار اسا وزەكتى ەكەنى ءسوز­سىز. قىتايدىڭ جاھاندىق دامۋ جونىن­دەگى وسىنداي باستامالارى جالپىعا بىردەي قاۋىپسىزدىك پەن بەيبىتشىلىكتى قامتاماسىز ەتۋگە ايتارلىقتاي ۇلەس قوسادى دەپ سەنەمىز», دەپ م.اشىمباەۆ ليۋ تسزيانچاونىڭ سەنات جانىنداعى ساراپشىلار كلۋبىنىڭ وتىرىسىنا قاتىسىپ, حالىقارالىق كۇن تارتىبىندەگى وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋىن جوعارى باعالادى.

ءوز كەزەگىندە ليۋ تسزيانچاو قازاقستاندىق تاراپقا العىس ءبىلدىرىپ, قازاقستان مەن قىتاي اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋعا ارنالعان بىرلەسكەن جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا مۇددەلى ەكەنىن جەتكىزدى.

سوڭعى جاڭالىقتار