«الەمدى ناۋبايشى بولىپ ارالادىم»
ەركەبۇلان ماحمۇتوۆ,
ناۋبايحانا قۇزىرەتتىلىگى بويىنشا حالىقارالىق ساراپشى:
– مەن استاناداعى قوعامدىق تاماقتاندىرۋ جانە سەرۆيس كوللەدجىنىڭ تۇلەگىمىن. قازىر وسى وقۋ ورنىندا ستۋدەنتتەرگە نان ونىمدەرىن ءپىسىرۋدى ۇيرەتەمىن. ناۋبايشىلىق – ءبىزدىڭ وتباسىمىزدا ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىپ كەلە جاتقان كاسىپ. اعامنىڭ استانادا ناۋبايحاناسى بولدى. بالا كۇنىمنەن سوندا كومەكتەسىپ, قامىر يلەۋدىڭ, نان ءپىسىرۋدىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنە باستادىم. جالپى, بۇل سالاعا انام, اعام, كەيىن قارىنداسىم دا بەت بۇردى. اقىرىندا بۇل ماماندىق ءبىزدىڭ وتباسىلىق كاسىبىمىزگە اينالدى. وسى سالادا ءوزىمدى جەتىلدىرۋگە شۆەيتساريا, پولشا, يتاليا, تۇركيا, رەسەي جانە فرانتسيادا وتكەن سايىستاردا باق سىناپ, جۇلدەلى ورىندارعا يە بولدىم. قازىر دانيادا وتەتىن حالىقارالىق بايقاۋعا شاكىرت دايارلاپ جاتىرمىز. سونىمەن قاتار ءبىزدىڭ كوللەدجدە اكادەميالىق موبيلدىلىك ساياساتى تۇراقتى جۇزەگە اسىپ كەلەدى. بيىل ءساۋىر ايىندا 50 ستۋدەنت تۇركيانىڭ انتاليا قالاسىنداعى مەحمەد زەكي بالدجى اتىنداعى تاماقتاندىرۋ جانە قوناقۇي بيزنەسى كوللەدجىندە ءبىر سەمەستر بويى ءبىلىم الادى. ولار تاجىريبە جيناپ, حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي ءبىلىمىن جەتىلدىرەدى. ودان بولەك, كوللەدج كاسىپورىندارمەن تىعىز بايلانىس ورناتىپ, ولاردىڭ ناقتى وندىرىستىك تالاپتارىنا ساي ماماندار دايارلايدى. وقۋ ۇدەرىسىنە دۋالدى وقىتۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەن, بۇل ستۋدەنتتەردىڭ ءوندىرىس ورىندارىندا ءجيى تاجىريبەدەن وتۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى. جالپى, ءبىزدىڭ تۇلەكتەر وقۋدى بىتىرە سالا ناۋبايحانالاردا جۇمىسقا ورنالاسىپ, 500 000 تەڭگەگە دەيىن جالاقى الادى. جاڭا تەحنولوگيالاردى مەڭگەرگەن, كاسىبي جارىستارعا قاتىسقان تۇلەكتەر ءتىپتى ودان دا جوعارى جالاقىعا جۇمىس ىستەيدى. بۇل – بەكەر ەمەس. ويتكەنى تاماق ءوندىرىسى – ەشقاشان ماڭىزىن جوعالتپايتىن سالا. اسىرەسە ناۋبايشى ماماندىعى قاشاندا سۇرانىسقا يە. قازىرگى تاڭدا جاڭا تەحنولوگيالار مەن ەۋروپالىق ترەندتەردى مەڭگەرگەن ماماندارعا ۇلكەن سۇرانىس بار. سوندىقتان بۇل سالانى تاڭداعان جاستارعا بولاشاقتا كوپتەگەن مۇمكىندىك ەسىگى اشىلاتىنى ءسوزسىز. ال مەن الداعى ۋاقىتتا وقۋشىلارىمنىڭ قابىلەتىن شىڭداپ, حالىقارالىق دەڭگەيدە ۇزدىك ماماندار دايارلاۋعا ءوز ۇلەسىمدى قوسا بەرەمىن.
«ستيپەنديام – 80 مىڭ»
سامات امانجول,
ەكىباستۇز پوليتەحنيكالىق كوللەدجىنىڭ 2-كۋرس ستۋدەنتى:
– مەن كوللەدجگە «جارقىن بولاشاق» باعدارلاماسىمەن ءتۇستىم. بۇل جوبا ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ وقۋشىلارىنا ارنالعان. ياعني ءبىز 3 جىل 10 اي وقيمىز. اي سايىن 80 000 تەڭگە شاكىرتاقى الامىز. جاتاقحانا دا تەگىن. ءۇش جىل بويعى جول شىعىنىن دا جىبەرۋشى تاراپ كوتەرەدى. وقۋدى اياقتاعان سوڭ «جارقىن بولاشاق» باعدارلاماسى وزدەرى جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەدى. ءوزىم بولاشاق تەحنيك-مەحانيكپىن. ناقتىراق ايتسام, اۆتوموبيل كولىگىنە تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ, جوندەۋ جانە پايدالانۋ ماماندىعىندا ءبىلىم الىپ جاتىرمىن. قازىر زاماناۋي كولىكتەردىڭ قۇرىلىمى كۇردەلەنە تۇسكەن, ولاردى ساپالى جوندەۋگە جوعارى تەحنولوگيالارمەن جۇمىس ىستەي الاتىن كاسىبي ماماندار قاجەت. بۇل ماماندىق تەك قول ەڭبەگىن عانا ەمەس, جاڭا تەحنيكالاردى, دياگنوستيكالىق قۇرالداردى قولدانا ءبىلۋ قابىلەتىن تالاپ ەتەدى. سوندىقتان ءبىز تەوريالىق بىلىممەن قاتار, تاجىريبەلىك داعدىلاردى جەتىلدىرۋگە ەرەكشە ءمان بەرەمىز.
جالپى, مەن بۇل جوبانى دوستارىمنان ەستىپ ءبىلدىم. قازىر ەكىباستۇز پوليتەحنيكالىق كوللەدجىندە وسى باعدارلامامەن 12 ستۋدەنت وقيمىز. «جارقىن بولاشاق» باعدارلاماسى بىزگە اعىلشىن جانە ورىس تىلدەرىن تەگىن مەڭگەرۋگە, تەحنيكالىق كۋرستاردان وتۋگە جاعداي جاساپ وتىر. بۇل الداعى ۋاقىتتا حالىقارالىق دەڭگەيدەگى مامان بولۋىمىزعا جول اشادى.
ءبىز تەك ماماندىعىمىزبەن عانا شەكتەلىپ قالمايمىز. ستۋدەنتتىك ءومىردى بارىنشا ءونىمدى وتكىزۋگە تىرىسامىز. ءوز باسىم كوللەدجگە تۇسكەن كۇننەن باستاپ ءتۇرلى ءىس-شاراعا بەلسەنە قاتىسىپ, قوعامدىق جۇمىسقا ارالاسا باستادىم. قايىرىمدىلىق اكتسيالارىندا ەرىكتى رەتىندە قىزمەت اتقاردىم, مادەني جانە سپورتتىق ءىس-شارالاردىڭ بەل ورتاسىندا ءجۇردىم. كوپ ۇزاماي ءوزىمدى جاڭا بەلەستە سىناپ كورگىم كەلدى. وسىلايشا, ەكىباستۇز قالاسىنىڭ جاستار ءماسليحاتىنا دەپۋتاتتىققا ءوز كانديداتۋرامدى ۇسىنىپ, سايلاۋدا جەڭىسكە جەتتىم.
«جارقىن بولاشاق» – مەنىڭ بولاشاعىمدى قالىپتاستىرۋعا مۇمكىندىك بەرگەن جوبا. سوندىقتان مەن وسى باعدارلاما ارقىلى تەحنيك-مەحانيك ماماندىعىن يگەرىپ, ەلىمىزدىڭ تەحنيكالىق سالاسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسقىم كەلەدى.
«اۋلەتىمىزبەن تەمىرجولشىمىز»
ءاديا جەتپىسوۆا,
جوعارى كولىك جانە كوممۋنيكاتسيا كوللەدجىنىڭ 2-كۋرس ستۋدەنتى:
– مەنىڭ ماماندىعىم – «تەمىرجول كولىگىندە تاسىمالداۋدى ۇيىمداستىرۋ جانە باسقارۋ». بۇل ماماندىقتى مەن سانالى تۇردە تاڭدادىم. سەبەبى ءبىزدىڭ اۋلەتتىڭ تىنىس-تىرشىلىگى تەمىرجولمەن بىتە قايناسقان. انام ءاليا جەتپىسوۆانىڭ وسى سالادا 16 جىلدىق ەڭبەك ءوتىلى بار. ال اتام ەلبۋرس ايتقۇل ۇلى 27 جىل بويى تەمىرجولدا قىزمەت اتقارعان. تەپلوۆوزدىڭ گۋدوگى, تەمىر دوڭعالاقتاردىڭ گۇرسىلى بالا كەزىمىزدەن قۇلاققا تانىس. جالپى, ءبىزدىڭ اۋلەتتىڭ تەمىرجولمەن بايلانىسى مەنىڭ ارعى اتالارىمنان باستاۋ الادى. ماسەلەن, ايتقۇل قاسىم ۇلى دەگەن اتام 17 جىل شويىن جولدىڭ بويىندا ەڭبەك ەتسە, يگىلىك نۇرتازين بابامىز 43 جىل بويى تەمىرجول سالاسىنا ۇلكەن ۇلەس قوسقان. ولاردان باستالعان ەڭبەك جولىن مەن جالعاستىرىپ جاتىرمىن. تەمىرجولشىلار اۋلەتىنىڭ وكىلى رەتىندە مەن دە وسى سالانى تاڭدادىم جانە بۇل شەشىمىمە ەش وكىنبەيمىن. تەمىرجول – ەل ەكونوميكاسىنىڭ كۇرەتامىرى, مىڭداعان جولاۋشى مەن جۇكتىڭ قاۋىپسىز ءارى جىلدام جەتكىزىلۋىن قامتاماسىز ەتەتىن جۇيە. بۇل سالادا جاۋاپكەرشىلىك, ءتارتىپ جانە مۇلتىكسىز دالدىك ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى. مەن وسى ماماندىقتى يگەرىپ, كاسىبي بىلىكتىلىگىمدى شىڭداپ, ەل يگىلىگى ءۇشىن ەڭبەك ەتكىم كەلەدى.
ءبىزدىڭ وقۋ ورنىمىز 1945 جىلدىڭ مامىر ايىندا قۇرىلعان. تالاي تەمىرجولشى تۇلەپ ۇشقان, 80 جىلدىق تاريحى بار كوللەدجىمىز زاماناۋي قۇرال-جابدىقتارمەن, تاجىريبەلىك ساباقتارعا ارنالعان شەبەرحانالارمەن تولىق قامتىلعان. تەوريالىق بىلىممەن قاتار, وندىرىستىك تاجىريبەدەن وتۋگە دە مۇمكىندىك بار. مۇنىڭ ءبارى بولاشاقتا ەڭبەك نارىعىنا تەز بەيىمدەلۋىمىزگە سەپتىگىن تيگىزەدى.
مەنىڭ باستى ماقساتىم – اۋلەتىمىزدىڭ تەمىرجول سالاسىنداعى ءداستۇرىن جالعاستىرىپ قانا قويماي, بۇل سالانىڭ دامۋىنا ءوز ۇلەسىمدى قوسۋ. قازىرگى تاڭدا كولىك جانە لوگيستيكا سالاسى ۇزدىكسىز جاڭارىپ, جاڭا تەحنولوگيالار ەنگىزىلىپ جاتىر. بولاشاق مامان رەتىندە تسيفرلىق تەحنولوگيالاردى, تاسىمالداۋدى وڭتايلاندىرۋ ادىستەرىن مەڭگەرىپ, سالانىڭ جاڭا بەلەستەرگە كوتەرىلۋىنە اتسالىسقىم كەلەدى. تەمىرجول – مەن ءۇشىن بۇل جاي عانا ماماندىق ەمەس, ۇرپاقتان-ۇرپاققا جالعاسىپ كەلە جاتقان ۇلى جول.
ەكونوميكانىڭ قوزعاۋشى كۇشى
سانجار تاتىبەكوۆ,
«Talap» كەاق پرەزيدەنتى:
– قوعامدا جۇمىسشى ماماندىقتارىنا قاتىستى ەسكىرگەن تۇسىنىك ءالى دە بار. الايدا بۇگىنگى ەڭبەك نارىعى مۇلدەم باسقا تالاپتار قويادى. جاس ماماندار جوعارى جالاقى تولەيتىن, تۇراقتى جۇمىسى بار كاسىپتى مەڭگەرۋگە ۇمتىلادى.
قازىر جۇمىسشى ماماندىقتارىنىڭ بەدەلىن كوتەرۋ ماقساتىندا ناقتى قادامدار جاسالىپ جاتىر. ءبىز تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا كورپوراتيۆتىك باسقارۋدى ەنگىزىپ, باسشىلاردىڭ كادرلىق رەزەرۆىن قۇرۋدى قولعا الدىق. ودان بولەك, جان باسىنا شاققانداعى قارجىلاندىرۋدىڭ سارالانعان مودەلىن ەنگىزۋ ارقىلى ءبىلىم ساپاسىن ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر. اكادەميالىق ۇتقىرلىق باعدارلامالارى ارقىلى قوس ديپلومدى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن دە قارقىندى دامىتىپ جاتىرمىز. تجكب ۇيىمدارى بازاسىندا «شاعىن كاسىپورىندار» مەن «Business startup» ستۋدەنتتىك ورتالىقتارىن قۇرۋ كوزدەلگەن. بۇل جاس ماماندارعا ءوز ءىسىن باستاپ, كاسىپكەرلىك داعدىلاردى مەڭگەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
جۇمىسشى ماماندىقتارىنىڭ ءيميدجىن كوتەرۋگە اقپاراتتىق قولداۋدىڭ دا ءرولى وراسان زور. وڭىرلەردە ەڭبەك ادامىن دارىپتەيتىن تەلە-راديو باعدارلامالار, بەينەسيۋجەتتەر, ماقالالار سەرياسى ۇيىمداستىرىلىپ جاتىر. جاس جۇمىسشىلار مەن ۇزدىك شەبەرلەر تۋرالى دەرەكتى فيلمدەر مەن سەريالدار ءتۇسىرىلىپ, كەڭىنەن ناسيحاتتالماق. سونىمەن قاتار جۇمىسشى مامانداردىڭ ەڭبەك قۇقىقتارىن قورعاۋ ماقساتىندا زاڭناماعا بىرقاتار وزگەرىس ەنگىزۋدى قاراستىرىپ وتىرمىز.
قازىردىڭ وزىندە پرەزيدەنت جارلىعىن جۇزەگە اسىرۋ اياسىندا بىرنەشە اۋقىمدى ءىس-شارا اتقارىلدى. جىل باسىندا ەلوردادا «جۇمىسشى ماماندىقتارى قالاسى» فەستيۆالى ءوتتى. جۇمىسشى ماماندىقتارىنىڭ جىلىن وتكىزۋ جونىندەگى كوميسسيا قۇرىلىپ, ارنايى لوگوتيپ پەن برەندبۋك بەكىتىلدى. بولاشاققا باعىتتالعان ماڭىزدى جوبا – «جاڭا كاسىپتەر اتلاسى». بۇل باستاما ەلىمىزدەگى 20 وڭىردە جۇزەگە اسىرىلىپ, ەڭبەك نارىعىنىڭ وزگەرۋىنە سايكەس سۇرانىسقا يە ماماندىقتاردى انىقتاۋعا كومەكتەسەدى. بۇدان بولەك, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك ءبىلىمدى ترانسفورماتسيالاۋ جونىندەگى جول كارتاسى بەكىتىلدى. جۇمىسشى ماماندىقتارى – ەل ەكونوميكاسىنىڭ قوزعاۋشى كۇشى. سوندىقتان بۇل سالاعا مەملەكەت تاراپىنان ۇلكەن قولداۋ كورسەتىلىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا وسى باعىتتا جۇيەلى جۇمىس جالعاسادى.
