تۇركىستان وبلىسىنىڭ وڭتۇستىگىن بويلاي جاتقان الاتاۋ شىمكەنتكە الىس ەمەس. تاۋدا قازىردە 50-52 سم قار جاتىر, ول دا نورما. كوكتەم كەزىندە مەگاپوليسكە سۋ تاسۋ قاۋپىن تۋدىراتىن بىرنەشە وزەن-كول بار. اتاپ ايتقاندا, باستاۋىن تاۋدان الاتىن بادام, سايرامسۋ وزەندەرى, بادام, توعىس, تەكەسۋ, اقجار سۋ قويمالارى. ودان بولەك, ەگەر قىراتتاردا سۋ جىلعا-جىلعا بوپ اقسا, ەتەكتەگى زابادام, ەلتاي, ابدۋللاباد سەكىلدى تۇرعىن الاپتارىن سۋ باسىپ قالۋى مۇمكىن. سونداي-اق تاۋلىكتەپ تولاسسىز جاۋىن جاۋسا, قالا كوشەلەرىندە سەل ءجۇرۋ قاۋپى جوعارىلايدى. ءساۋىردىڭ اياعى مەن مامىر ايىنىڭ باسى شاھاردا سۋ تاسۋدىڭ ەڭ قاۋىپتى كەزەڭى بوپ ەسەپتەلەدى.
قالالىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىنىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك, بادام وزەنىنىڭ وتكىزۋ قابىلەتى سەكۋندىنا 400 م3 قۇرايدى. سۋ تاسقىنى كەزىندە وزەن ارناسىمەن سەكۋندىنا 49-77 م3 دەيىن سۋ اعىپ وتەدى. قانداي سەل جۇرسە دە وزەن ەرنەۋىنەن اسا قويمايدى. الايدا «ساقتىقتا قورلىق جوق» دەگەن قاعيدانى ۇمىتپاۋ كەرەك. جوعارىدا اتالعان 4 سۋ قويماسى قازىر 90%-عا تولعان. ولاردىڭ ءبارى دە كۇندەلىكتى كەستەمەن جۇمىس ىستەپ تۇر. سۋ قويمالارىنان بولەك, شاھاردا 3 سۋ تورابى مەن 1 سۋ جيناقتاعىشى بار. سونىمەن, گيدروتەحنيكالىق قۇرىلىمداردىڭ جالپى سانى قالادا – 8. اپاتتى نەمەسە يەسىز جاتقان بوگەتتەر جوق. دەگەنمەن اقجار سۋ قويماسى قاناعاتتانارلىق جاعدايدا ەمەس. وسىعان بايلانىستى ول سۋ تاسقىنىنا قارسى ءىس-شارالار جوسپارىنا ەنگىزىلگەن. سۋ قويماسى قالالىق جايلى ورتانى دامىتۋ باسقارماسىنا باعىناتىن كوممۋنالدىق مەنشىكتە. اكىمدىككە تەكەسۋ سۋ قويماسى دا قارايدى. ءبورجار سۋ جيناقتاعىشى «سۋ رەسۋرستارى – ماركەتينگ» جشس-نىڭ تەڭگەرىمىندە, ياعني جەكە مەنشىكتە, قالعان توعاندار – «قازسۋشار» رمك-نىڭ مەنشىگى.
كوكتەمگى سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋدا جەرگىلىكتى اكىمدىك توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىمەن بىرلەسىپ 9 ءتۇرلى ءىس-شارالار جوسپارىن, جول كارتاسىن ىسكە اسىردى. اتاپ ايتقاندا, 5,1 ملرد تەڭگەگە بادام وزەنىنىڭ 9 شاقىرىم جاعالاۋى نىعايتىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, 6 ەلدى مەكەنگە تونەتىن قاۋىپ سەيىلدى. بۇل جۇمىستار بيىل دا جالعاسىن تابادى. اكىمدىك قولداۋىمەن بادام, سايرامسۋ وزەندەرىنىڭ بىرنەشە شاقىرىم ارناسى سەلگە قارسى نىعايتىلادى. قىس باستالعالى 86,5 مىڭ م3 قار سىرتقا شىعارىلدى. 54 شاقىرىمنان استام يرريگاتسيالىق جۇيە ورناتىلدى. ول مولىنان جاۋعان جاڭبىر سۋلارىن ارىق بويىمەن اعىزىپ اكەتۋگە لايىقتالعان. 10 مىڭ قاپ پەن 24 مىڭ توننادان استام ينەرتتى ماتەريالدار دايىندالدى. كوزدەلگەن 27 ينجەنەرلىك جوبانىڭ 24 ورىندالدى. قالعان ۇشەۋى – بادام وزەنىنىڭ ارناسىن مەحانيكالىق تازارتۋ, قالانىڭ اباي, تۇران اكىمشىلىك اۋداندارىندا يرريگاتسيالىق جۇيەلەر ورناتۋ, جاڭاتالاپ سەلدەن قورعاۋ بوگەتىن جوندەۋ. بۇل جۇمىستار بيىل تولىق اياقتالاتىن بولادى. ودان بولەك, 161 شاقىرىم كانال تازارتىلىپ, مەگاپوليستەگى ارىق-اتىزداردىڭ ءىشى تازالاندى. رەسپۋبليكالىق, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن سۋ سورعى, سۋ وتكىزبەيتىن كوستيۋمدەر مەن قايىق ساتىپ الىندى.
سۋ تاسقىنىنىڭ الدىن الۋ ماسەلەسى اكىمدىكتىڭ جيىنىندا, توتەنشە جاعدايلار كوميسسياسىنىڭ وتىرىسىندا تۇراقتى قارالىپ وتىرادى. توتەنشە جاعداي قىزمەتى «كوكتەم – 2025» رەسپۋبليكالىق كوماندالىق-شتابتىق جاتتىعۋ كەزىندە تابيعي اپاتتىڭ الدىن الۋ جونىندە بىرنەشە ستسەناري قاراستىرىپ, سونىڭ نەگىزىندە دايىندىعىن پىسىقتادى.
بۇگىندە قالالىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتىندە سۋ تاسقىنىنا قارسى 160 جەكە قۇرام, 20 تەحنيكا, 8 قايىق, 57 موتوپومپا ءتاستۇيىن دايىن. دەپارتامەنت باسقا وڭىرلەردە تابيعي اپاتتىڭ سالدارىن جويۋعا قوسىمشا كۇش جىبەرۋگە دە ءازىر.
شىمكەنت
