سۋرەتتەردى تۇسىرگەن – ەرلان ومار, «ەQ»
جاۋىنا ابىلايلاپ شاپقان ناۋرىزبايلاردىڭ مەكەنى ۇلى قازاق دالاسى وسىمەن نەشىنشى ناۋرىزىن قارسى العالى تۇر. ءتىپتى ەستە جوق ەسكى زاماندار ەرتەگىسىندە ناۋرىز حاندار دا بولعان دەسەدى. كەيبىر ەتنوگرافتار جىل باسى ءبىزدىڭ داۋىرىمىزگە دەيىن تويلانعانىن, بەس مىڭجىلدىق تاريحى بارىن جازادى. بويىنا جوعارىداعى بار قاسيەتتى سىيدىرعان بۇل مەيرامدى, دەمەك ۇلتتىق كود دەسە دە ارتىق ەمەس شىعار. كەڭەستىك بيلىك 1926 جىلى تىيىم سالعانى تەگىن دەيسىز بە؟ سودان 1988 جىلعا دەيىن ۇمىتتىرۋعا تىرىسسا دا, قازىر مۇزدى جارىپ شىققان بايشەشەكتەي تورىمىزگە كەلىپ ورنىقتى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ پارمەنىمەن 14 ناۋرىز – امال كۇنىنەن باستاپ جىل باسىن ون كۇن بويى اتاپ وتەتىنىمىز قانداي تاماشا. «وتكەنىن تانىپ, اتا-بابالارىن قاستەرلەسە, حالىقتىڭ قاسيەتى قايتا ويانادى» دەگەن سىڭايداعى كونفۋتسيدىڭ ءسوزى ەسىمدە.
ناۋرىزدى قازاق وسى 14-نەن باستاپ سەگىز كۇن تويلايتىنىن ءماشھۇر ءجۇسىپ كوپەي ۇلى انىق جازعان. شاكارىمنىڭ ۇلى احاتتا دا بار. ولاردى ەسەپتەمەگەندە, بۇلاردان بۇرىن ەجەلگى قازاق دالاسىندا قالام ۇستاپ قانداي عۇلاما وتسە, بىردە-ءبىرىنىڭ نازارىنان تىس قالماعان مەيرام قازىر ۇلىس تويىنا اينالعانىنا ەشكىم شاك كەلتىرمەسە كەرەك. وعان پرەزيدەنتتىڭ بىلتىرعى ءھام بيىلعى ۇلتتىق قۇرىلتايلاردا ايتقان سوزدەرى ايقىن دالەل. «ۇلتتىق بىرەگەيلىگىمىزدى نىعايتۋ جولىندا مادەنيەت سالاسى ايرىقشا ءرول اتقارادى. اسىرەسە ءتول مادەنيەتىمىزدەگى ءاز-ناۋرىز مەيرامىنىڭ ورنى بولەك. ناۋرىز مەرەكەسى تۋرالى جاڭا تۇجىرىمداما ازىرلەندى. ەلىمىز ۇلىستىڭ ۇلى كۇنىن 14 ناۋرىزدان, ياعني امال كۇنىنەن باستاپ, ون كۇن بويى اتاپ وتەتىن بولدى. ءار كۇنگە ناقتى اتاۋ بەرىلدى. جۇرتشىلىق بۇل باستامانى جاقسى قابىلدادى. اسىرەسە ناۋرىزناماداعى «ۇلتتىق كيىم كۇنى» قوعامنىڭ زور قولداۋىنا يە بولدى», دەدى پرەزيدەنت بۋرابايدا وتكەن IV ۇلتتىق قۇرىلتايدا. بۇل – ءشۇباسىز.
« ۇلىس وڭ بولسىن, اق مول بولسىن» دەپ باتا بەرمەيتىن بە ەدى, بۇل كۇندەرى اتام قازاق. نەمەسە ۇلىس كۇنى دەسەتىن. ەلدىكتىڭ, تاتۋلىق پەن تۇتاستىقتىڭ, باۋىرلاستىق پەن بىرەگەيلىكتىڭ تويى دەگەن ءسوز. بيىل وسى ۇلىس كۇنىمەن بىرگە جىلان جىلى كىرەدى. تاقىر قويان مەن مەشىنگە بولماسا, قازاق تانىمىندا جىلان جىلىنا قاتىستى جامان ءسوز, وعاش ىرىم جوق. اياق-قولى جوق بۇل جانۋار ءتىپتى ۇيگە دە كىرىپ كەتەتىنى تۋرالى اڭىز جەتىپ ارتىلادى ءارى قازاقتار وعان تيىسپەي, باسىنا اق قۇيىپ شىعارادى. حالقىمىزدىڭ وسى ءبىر اڭىزىنىڭ استارى تەرەڭ. بوساعادان اتتادى ما, كەت دەۋ جوق, ابزالى سىي-قۇرمەتپەن جونەلتۋ ەكەن. كۇزگە سالىم سالقىن تۇسە قوستا ۇيىقتاعاندا, تاڭەرتەڭ كورپەمىزدىڭ استىنان جىلان شىعىپ بارا جاتقانىن تالاي كوردىك. جىلى جەردە قىزدىرىنىپ جاتقاندى ۇناتادى ءارى ادام بالاسىن جاتىرقاي قويمايدى. تابيعاتى دوس تا, قاس تا ەمەس, ايتەۋىر ءوزىڭ تيىسپەسەڭ, زيانسىز. «جىلان جىلى جىلىس بولدى, جىلقى جىلى ۇرىس بولدى, قوي جىلى زەڭگەر توعىس بولدى» دەگەن سوزدەر بار. بۇل جىلى تۋعان ادامدار بەلگىلى عالىم, عۇلاما, دانىشپان بولادى دەپ سەنگەن. تامام جۇرتىمىزدىڭ كەمەڭگەرى ابايدىڭ تۋعان جىلى ەكەن. حاكىمنىڭ تۋعانىنا 180 جىل تولعان مەرەيتويىمەن بيىلعى جىلدىڭ تۇسپا-تۇس كەلگەنى جاقسى ىرىم دەلىك. بۋرابايدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا پرەزيدەنت: ء«بىز قازاقستاندى الەم وركەنيەتىنىڭ دەربەس بولىگى رەتىندە تانىتۋىمىز كەرەك. قازاق حالقىنىڭ امبەباپ ءارى بىرەگەي ومىرلىك تاجىريبەسىن تولىق اشىپ كورسەتۋ ماڭىزدى. بۇل قازىرگى قازاقستاننىڭ ميسسياسىن تەرەڭ تۇسىنۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى», دەدى. بۇل جەردە الەم وركەنيەتىنىڭ دەربەس بولىگى رەتىندەگى ءبىر بەلگىمىز وسى ۇلىس كۇنى دەسەك, امبەباپ ءارى بىرەگەي تاجىريبە رەتىندە حاكىمنىڭ تولىق ادام تۇجىرىمىن اتاۋعا ءتيىس شىعارمىز.
ۇلىستىڭ تويى – ىرىستىڭ تويى قۇتتى بولسىن!
