تالبەسىك • 21 ناۋرىز, 2025

اعاش ەگۋگە دايىندىق

80 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

ورمان – ەلىمىزدىڭ باعا جەتپەس بايلىعى. قولدا باردىڭ قادىرىنە جەتىپ, سول تابيعي بايلىقتىڭ ايداي سۇلۋ اجارىنا كىرەۋكە تۇسىرمەي, ءار جىل سايىن كوشەت ەگىپ, مولايتۋ مىندەت. كەلەر ۇرپاققا قالار سىباعا دا وسى.

اعاش ەگۋگە دايىندىق

كوكشەتاۋ مەن قور­عالجىن­عا دەيىنگى كەڭ كوسىلگەن سايىن دالادا ورمان بار­شىلىق. وبلىستىق تابيعات رەسۋرس­تارى جانە تابيعاتتى رەتتەۋ باس­قار­ماسىنا قاراستى 13 ورمان شا­رۋا­شىلىعى جۇمىس ىستەيدى. شا­رۋا­شى­لىقتار ەل يگىلىگىن كوزدىڭ قارا­شى­عىنداي كۇزەتىپ, جىل سايىن كوشەت ەگىپ, ورمان القا­بىن كەڭەي­تىپ كەلەدى. بۇگىندە وڭىر­دەگى ورمان قورىنىڭ اۋماعى 1,06 ميلليون گەكتاردى قۇرايدى. ونىڭ ۇشتەن ءبىرى, ياعني 445,3 مىڭ گەكتارى – ورماندى القاپ. مەملەكەتتىك ورمان قورى باسقارماعا تيەسىلى. ول دەگەنىڭىز 405,1 مىڭ گەكتار.

جوعارىدا مەملەكەتتىك ورمان شارۋا­شى­لىق­تارى ورمان ۇلەسىن مولايتۋ باعىتىندا ەسەلى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقاندىعىن ەكپىن ءتۇسى­رىپ ايتىپ وتتىك. ءسال تالداۋ جاسالىق, 2009 جىلى 17,6 مىڭ گەكتار القاپقا كوشەت وتىرعىزىلدى. استانا – ششۋچينسك باعىتىنداعى اۆتوجولدىڭ قوس قاپتالى ورمانشىلاردىڭ وڭدى جۇمىسىنىڭ ارقاسىندا كوركەيىپ كەلەدى. جاسىل بەلدەۋ جىل وتكەن سايىن جايقالىپ ءوسىپ, كوزقۋانىشقا اينالىپ وتىر. وكپەك جولاۋشى بۋراباي تاۋلارىنىڭ باۋرايىنان باستاۋ الىپ, شورتاندىعا دەيىن سوزىلاتىن جول بويىندا تامىلجىعان تابيعاتتىڭ قۇنارلى ءبىر پۇشپاعىنا كوز سۋسىنداتىپ, كوكىرە­گىن قۋانىشقا تولتىرادى. جول بويىنداعى جاسىل بەلدەۋ جىل وتكەن سايىن ەسەلەي كوبەيىپ, سان الۋان اعاش بوي كوتەرىپ, سىرباز سۇلۋلىعى الەمگە اڭىز بولىپ تاراعان جۇماق ولكەنىڭ جۇپار ءيىسىن سامال جەلمەن تاراتىپ, پەيىش ءپىشىندى عاجايىپ كورىنىسكە يە بولىپ بارادى.

پر

ەل بايلىعىن ەسەلەۋ تۋرالى مەم­لەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس, بۇل تاراپتاعى جۇمىس مەيلىنشە مۇقيات اتقارىلىپ جاتىر. پرەزيدەنت تاپسىرماسىندا كەيىنگى بەس جىل ىشىندە ورمان قورىن ەسەلەۋ ماقساتىندا 2 ميللياردقا جۋىق كوشەت وتىرعىزۋ مىندەتى جۇكتەلگەن بولاتىن. وسى تاپسىرمانى ورىنداۋ بارىسىندا ءوڭىر 2021–2027 جىلدارى 150 ميلليون دانا قىلقان جاپىراقتى جانە جاپىراقتى اعاش كوشەتتەرىن 23,8 مىڭ گەكتارعا وتىرعىزۋدى مەجەلەگەن ەدى. 2021 جىلى ورمان شارۋاشىلىقتارى 1 370 گەكتارعا كوشەت وتىرعىزدى. اۋەل باستا 970 گەكتار جوسپارلانعان. تاماشا تابيعاتتىڭ سۇلۋ اجارىن سىلاندىراتىن شاراپاتتى شارۋاعا بەلسەنە ۇلەس قوسقان ورمانشىلار بۇل تاراپتاعى جوسپاردى 141%-عا ورىنداپ شىقتى. 2022 جىلى ورمان شارۋاشىلىقتارى ­جوسپاردا كورسەتىلگەن 1 280 گەكتاردىڭ ورنىنا 2 845,5 گەك­تار جەرگە كوشەت وتىرعىزدى. 17,2 ميلليون دانا كو­شەت ايالى قولداردىڭ شاراپاتىمەن كوكتەپ بوي كوتەر­دى. جوسپار 222,3%-عا ورىندالدى. ودان كەيىنگى جىلدارى دا قىرۋار جۇمىس اتقارىلدى. بيىل ورمان شارۋاشىلىقتارى 2 مىڭ گەكتار جەرگە ­14 ميلليون دانا كوشەت وتىرعىزۋدى مەجەلەپ وتىر.

بۇل ىستە ەڭ باستىسى – كوشەت دايىنداۋ. ­11 تالىم­باقتىڭ 171 گەكتار القابىندا 10 ميل­ليون دانا ءبىر-ەكى جىلدىق كوشەت باپتالىپ, دايىن تۇر. بۇل كولەم بارلىق قاجەتتىلىكتى وتەۋگە تولىق جەتەدى. ورمان شارۋا­شىلىقتارى جاپىراقتى اعاش تۇر­لەرىنىڭ تۇقىمىن دەر كەزىندە جيناپ كەپتى­رىپ قويعان بولاتىن. ەرتە قامدانعاننىڭ ەسەسى كەتپەيدى دەگەندەي, 113 توننا تۇقىم جينالدى. 7 تۇقىم كەپتىرگىشتە 70 توننا قاراعاي بۇرشىكتەرى وڭدەۋدەن وتكىزىلدى.

جۇمىس اۋقىمى كەڭەيگەننەن كە­يىن جاڭا تالىم­باقتاردىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ قاجەتتىلىگى تۋىن­داپ وتىر. جالپى كولەمى 62 گەكتاردى قۇراي­­تىن تۇراقتى تالىمباقتىڭ جوبالاۋ-سمە­تالىق قۇجاتى دايىندالىپ جاتىر. ويعا العان ءىس وڭى­نان وڭعارىلعان كەزدە كوكشە دالاسىنداعى كوشەتتەردىڭ سانى دا وسە تۇسپەك. ءار جىل سايىن ءوز ىسىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىن ورمان شارۋا­شى­لىعىنىڭ ەڭبەككەرلەرى ەسەلى ۇلەسىن قوسىپ جاتقانىمەن, وڭىردەگى ورماندى القاپتىڭ كولەمى بارلىق جەردىڭ 3%-ىن عانا قۇرايدى. تاپسىرما جۇزەگە اسىرىلعان كەزدە قولدىڭ سالاسىنداي اق قايىڭدار مەن ماڭگى جاسىل قا­راعايلار كومكەرگەن كورىكتى ءوڭىردىڭ ومىراۋىندا بالعىن كوشەت كۇنگە بوي سالىپ كوتەرىلىپ, ورماندى القاپتىڭ ومىراۋى ىرىسقا تۇنىپ تۇرماق.

 

اقمولا وبلىسى 

سوڭعى جاڭالىقتار