ەگەمەندى ەلىمىزدىڭ وركەنيەتكە ۇمتىلعان قادامى جىل وتكەن سايىن ومىرىمىزگە وڭ وزگەرىستەر اكەلۋدە. اسىرەسە, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا ىلگەرىلەۋشىلىك ىزدەرى ايقىندالىپ, ادامداردىڭ مەديتسينالىق كومەككە قولجەتىمدىلىگى ارتا تۇسۋدە. دەگەنمەن, الىس ەلدى مەكەندەردە مالدىڭ قامى, شارۋانىڭ جايىمەن شالعاي قىستاقتاردا وتىرعاندارعا ءالى دە قيىنداۋ. اسىرەسە, اۋماعى 300,6 مىڭ شارشى شاقىرىمدى الىپ جاتقان ءبىزدىڭ وبلىس جاعدايىندا. قاراپ وتىرساق, اقتوبە اۋماعى ەلىمىزدە ەكىنشى ورىندى الادى ەكەن. مىنە, وسىنداي كۇردەلى جاعدايدا ءوڭىر حالقىن قولجەتىمدى مەديتسينالىق قىزمەتپەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وبلىس ورتالىعىنداعى مەديتسينالىق جەدەل جاردەم اۋرۋحاناسى جانىنان قۇرىلعان سانيتارلىق اۆياتسيا بولىمشەسىنىڭ اق جەلەڭدى قىزمەتكەرلەرى تالاي ادامداردىڭ ومىرىنە تونگەن قاۋىپتىڭ بۇلتىن سەيىلتىپ, تىكتەپ كەلگەن اجالعا اراشا تۇسكەنىن ايتۋ ورىندى بولماق. ارينە, بۇل وسى قىزمەتتىڭ حالىققا قاجەتتىگىن ءتۇسىنىپ, ۇكىمەت پەن جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋىنىڭ ارقاسى. قازىر اۋا رايىنىڭ قانداي دا كۇردەلى جاعدايىندا شالعايداعى ەلدى مەكەندەردەن سىرقاتتاردى اجال اۋزىنان الىپ قالۋعا تولىق جاعداي بار. جىل وتكەن سايىن ماتەريالدىق-تەحنيكالىق قامتۋ جاقسارىپ كەلەدى. بولىمشە دارىگەرلەرى مەن كىشى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى بوران مەن تۇمانعا دا, باتپاق پەن جاۋىن-شاشىنعا دا قاراماي دىتتەگەن جەرگە جەتىپ, اۋرۋعا ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە ارقاشان ءازىر. ءبولىمشە وبلىستىڭ ون ەكى اۋدانىن, وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىقتى, وبلىستىق جانە قالالىق بالالار اۋرۋحاناسىن, مەديتسينالىق جەدەل جاردەم اۋرۋحاناسىن قامتيدى. بولىمشەدە تۇراقتى 4 دارىگەر, 9 فەلدشەر, 2 سانيتار جۇمىس ىستەيدى. دارىگەرلەردىڭ بارلىعى دا ءوز ماماندىعىنىڭ شىن مانىندەگى شەبەرلەرى, قانداي كۇردەلى جاعدايدا دا دۇرىس دارىگەرلىك شەشىم قابىلداي الاتىن ماماندار. سونداي-اق, مۇندا قاجەت بولا قالعان كۇردەلى جاعدايدا وبلىستىڭ بارلىق دەڭگەيدەگى ەمدەۋ مەكەمەلەرىنەن بىلىكتى دارىگەرلەردى دە شاقىرتا الادى. ولاردىڭ كەزەكشىلىك كەستەسى الدىن الا بەكىتىلگەن. شالعاي ەلدى مەكەندەردە سىرقاتى جاندارىنا باتىپ, اجالمەن ارپالىسقان تالاي ازاماتتارعا ءومىر سىيلاۋدا نەيروحيرۋرگتەر م.ورازجانوۆ, س.كوكشىباەۆا, تراۆماتولوگ ا.قوجاقوۆ, نەۆرولوگ د.توكەشوۆا, اكۋشەر-گينەكولوگتار گ.جاباەۆا, ج.ءتولەۋوۆا, رەانيماتولوگ گ.ءامىروۆا جانە باسقالارىنىڭ ەڭبەگى زور. قولى جەڭىل, كومەگى كوپ فەلدشەرلەر قانات جانداەۆ, جانار قۋانىشباەۆا دا تالاي سىرقاتتىڭ العىسىنا بولەنگەن اق جەلەڭدىلەر.
قانداي بىلىكتى ماماننىڭ دا وسى زامانعى مەديتسينالىق قوندىرعىلارسىز قولى قىسقا دەسەك ورىندى. شىنى كەرەك, بۇل ماسەلەدە دە ىلگەرىلەۋشىلىك بايقالادى. بولىمشەدەگى وسى زامانعى وزىق مەديتسينالىق قوندىرعىلارمەن جاراقتاندىرىلعان دياگنوستيكالىق ماشينالاردىڭ ۇشەۋى, سونداي-اق, ەمدەۋ قوندىرعىلارىمەن جابدىقتالعان «فولكسۆاگەن» رەانيموبيلى بار. بۇل ماشينالاردا سىرقات مەڭدەگەن اۋرۋدى ستاتسيونارلىق ەمدەۋ مەكەمەسىنە جەتكىزۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. وسىلاردىڭ بىرەۋى ايەلدەردى بوساندىرۋعا جانە جاڭا تۋعان سالماعى 500 گرامنان جوعارى شارانالاردى ورتالىققا جەتكىزۋگە ارنالعان.
بۇل عاجاپ تەحنيكانىڭ جانە بىلىكتى دارىگەرلەر مەن فەلدشەرلەردىڭ ارقاسىندا قانشاما ءومىر جالعاستى دەسەڭىزشى. «ۋاز» جانە «نيۆا» جەدەل جاردەم ماشينالارىنىڭ جابدىقتالۋى كوڭىل قۋانتادى, اۋرۋعا دارىگەرلىك كومەك كورسەتۋگە قولايلى. وسى تەحنيكالاردى ۇنەمى جاراقتىلىقتا ۇستايتىن 9 جۇرگىزۋشى ەڭبەك ەتەدى. جۇرگىزۋشىلەر المات شاڭدىباەۆ, يگور نۇرالين, بيگەلدى قامباروۆ, بولات دەندەرباەۆ ءوز كاسىبىنىڭ شەبەرلەرى. ولار قانداي قيىندىقتان دا جول تاۋىپ, اۋرۋدى دىتتەگەن جەرىنە جەتكىزىپ ءجۇر.
– «اەرو» اۋە كومپانياسىنان «ان-2» ۇشاعىن جالعا الۋ تولەمىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كوتەرەدى. ونىڭ ءبىر ساعاتى 80 مىڭ تەڭگە تۇرادى. جاقىندا بۇل ۇشاق كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلدى. ول اۋرۋلاردى الىپ جۇرۋگە بۇرىنعىدان گورى قولايلى بولدى. مۇندا بالالاردى, اسىرەسە, شالا تۋعان سابيلەردى الىپ جۇرۋگە قولايلى جاعداي جاسالعان, ۇشاقتا رەانيماتسيالىق ۇستەل, مەديتسينالىق قۇرالدار ۇستەلى بار. ال, «ەۆرازياەير» كومپانياسىنىڭ «مي-8» تىكۇشاعى ءتيىسىنشە 400 مىڭ تەڭگەگە تۇسەدى. سوندىقتان نەگىزىنەن «ان-2» ۇشاعىن پايدالانامىز. بۇدان باسقا دا قولقورجىنعا نەمەسە شابادانعا سالىنعان جۇرەك سوعىسىن جاساندى قالپىنا كەلتىرۋ, تىنىس الدىرۋ, تىنىس جولدارىن تازارتۋ, ەكگ سياقتى وسى زامانعى جەتىلدىرىلگەن اپپاراتۋرالار ناۋقاسقا دەر كەزىندە قاجەتتى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە كەپىلدىك بەرەدى. ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋدە كەمدىك جوق, – دەيدى سانيتارلىق اۆياتسيا بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى زينايدا بيسەنباەۆا بىزبەن اڭگىمەسىندە.
قۇتقارۋشى دارىگەرلەر مەن مەدبيكەلەر بولىمشە قۇرىلعاننان بەرگى ءتورت جىلدا 900 شاقىرۋعا اۆتوكولىكپەن, 100 شاقىرۋعا ۇشاقپەن بارىپ, مەديتسينالىق كومەك كورسەتكەن, 200 وتا جاسالىپ, 500 جاڭا تۋعان ءسابيدى, ونىڭ ءىشىندە كۇنى جەتپەگەن 213 شارانانى اجالدان اراشالاپ قالعان. 60 ادامدى استانا جانە الماتى قالالارىنداعى عىلىمي مەديتسينالىق ورتالىقتارعا جەتكىزۋگە سەبەبى ءتيدى. جول اپاتى, ۋلانۋ ءجانە باسقا باقىتسىزدىق جاعدايدا ءجۇزدەگەن ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالدى.
وتكەن جىلدىڭ التى ايىندا عانا اۋىر ناۋقاستاردان 505 شاقىرۋ تۇسكەن. 63 اۋرۋعا ۇشاقپەن, ءبىر شاقىرۋعا تىكۇشاقپەن جەتۋگە تۋرا كەلدى. دارىگەرلەر سول جەردە ءارتۇرلى 15 وتا جاسادى. اۋدانداردان 150 اۋىر حالدەگى سىرقات جەتكىزىلدى. سونىڭ 97-ءسى بالا.
– ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز اسا جاۋاپتى دا كۇردەلى. تاعدىرى قىل ۇستىندەگى جاننىڭ بىزگە سوڭعى ءۇمىتىن ارتاتىنىن دا جاقسى تۇسىنەمىز. سوناۋ وبلىس ورتالىعىنان 600 شاقىرىم قاشىقتاعى ديار اۋىلىنان جاس كەلىنشەكتىڭ قاتتى اۋىرىپ جاتقانى تۋرالى حابار كەلدى. ءبىزدىڭ دارىگەرلەر دەرەۋ جولعا جينالدى. بارسا, كەلىنشەكتىڭ بويىنداعى شارانا جاتىر سىرتىنا بىتكەن, قان كوپ كەتكەن ءارى ول جەردە وپەراتسيا جاساۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان دەرەۋ ىسكە كىرىسكەن دارىگەرلەر قان قۇيىپ, اۋدان ورتالىعىنا جەتكىزگەن, سول جەردە وتا جاساپ, انانى اجال تىرناعىنان امان الىپ قالدى. ەكىنشى ءبىر جاعداي, كورشىلەس اتىراۋ وبلىسى قىزىلقوعا اۋدانىندا جول-كولىك وقيعاسى كەزىندە جاڭا تۋعان ءسابي ۇستاپ وتىرعان ادامنىڭ قولىنان ۇشىپ كەتىپ, باسى جارىلعان, ميعا زاقىم كەلگەن. بۇل جاعدايدا دا ءبىزدىڭ دارىگەرلەر «ان-2» ۇشاعىمەن دەرەۋ بارىپ ۇلگەرىپ, ءسابيدى امان-ەسەن اقتوبەگە جەتكىزدى. دەرەۋ وتا جاسالىپ, جاس انانىڭ ۇكىلى ءۇمىتى – بالا امان قالدى. قازىر ون ايدان استى, ءسابي ءوسىپ جاتىر. مۇنداي جاعداي كۇندەلىكتى ءومىرىمىزدىڭ ىرعاعىنا اينالىپ كەتتى. وسىلاي الدىن الماعاندا ارتى نەگە سوعارىن كىم بىلگەن, – دەيدى زينايدا ورىنباسارقىزى.
پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ باستى بايلىعى ادامداردىڭ دەنساۋلىعى ەكەنىن ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. قۇر عانا ايتىپ كەلە جاتقان جوق, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ دامۋىن ۇدايى قولداپ وتىر. وسىنداي قولداۋ ارقاسىندا, بيىل وبلىستاعى سانيتارلىق اۆياتسيا تۇرىندەگى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە بۇرىنعى 8 ميلليون تەڭگە ورنىنا 24 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى ءبولىنىپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ءۇش ەسەگە ارتۋىنىڭ ءوزى بۇل سالاعا قانشالىقتى ءمان بەرىلىپ وتىرعانىن كورسەتسە كەرەك. ءبىز اڭگىمەلەپ وتىرعان وبلىستىق مەديتسينالىق جەدەل جاردەم اۋرۋحاناسىنىڭ سانيتارلىق اۆياتسيا بولىمشەسىنىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى دە بۇعان ناقتى مىسال بولارى ءسوزسىز.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.
قانداي بىلىكتى ماماننىڭ دا وسى زامانعى مەديتسينالىق قوندىرعىلارسىز قولى قىسقا دەسەك ورىندى. شىنى كەرەك, بۇل ماسەلەدە دە ىلگەرىلەۋشىلىك بايقالادى. بولىمشەدەگى وسى زامانعى وزىق مەديتسينالىق قوندىرعىلارمەن جاراقتاندىرىلعان دياگنوستيكالىق ماشينالاردىڭ ۇشەۋى, سونداي-اق, ەمدەۋ قوندىرعىلارىمەن جابدىقتالعان «فولكسۆاگەن» رەانيموبيلى بار. بۇل ماشينالاردا سىرقات مەڭدەگەن اۋرۋدى ستاتسيونارلىق ەمدەۋ مەكەمەسىنە جەتكىزۋ ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالعان. وسىلاردىڭ بىرەۋى ايەلدەردى بوساندىرۋعا جانە جاڭا تۋعان سالماعى 500 گرامنان جوعارى شارانالاردى ورتالىققا جەتكىزۋگە ارنالعان.
بۇل عاجاپ تەحنيكانىڭ جانە بىلىكتى دارىگەرلەر مەن فەلدشەرلەردىڭ ارقاسىندا قانشاما ءومىر جالعاستى دەسەڭىزشى. «ۋاز» جانە «نيۆا» جەدەل جاردەم ماشينالارىنىڭ جابدىقتالۋى كوڭىل قۋانتادى, اۋرۋعا دارىگەرلىك كومەك كورسەتۋگە قولايلى. وسى تەحنيكالاردى ۇنەمى جاراقتىلىقتا ۇستايتىن 9 جۇرگىزۋشى ەڭبەك ەتەدى. جۇرگىزۋشىلەر المات شاڭدىباەۆ, يگور نۇرالين, بيگەلدى قامباروۆ, بولات دەندەرباەۆ ءوز كاسىبىنىڭ شەبەرلەرى. ولار قانداي قيىندىقتان دا جول تاۋىپ, اۋرۋدى دىتتەگەن جەرىنە جەتكىزىپ ءجۇر.
– «اەرو» اۋە كومپانياسىنان «ان-2» ۇشاعىن جالعا الۋ تولەمىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت كوتەرەدى. ونىڭ ءبىر ساعاتى 80 مىڭ تەڭگە تۇرادى. جاقىندا بۇل ۇشاق كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزىلدى. ول اۋرۋلاردى الىپ جۇرۋگە بۇرىنعىدان گورى قولايلى بولدى. مۇندا بالالاردى, اسىرەسە, شالا تۋعان سابيلەردى الىپ جۇرۋگە قولايلى جاعداي جاسالعان, ۇشاقتا رەانيماتسيالىق ۇستەل, مەديتسينالىق قۇرالدار ۇستەلى بار. ال, «ەۆرازياەير» كومپانياسىنىڭ «مي-8» تىكۇشاعى ءتيىسىنشە 400 مىڭ تەڭگەگە تۇسەدى. سوندىقتان نەگىزىنەن «ان-2» ۇشاعىن پايدالانامىز. بۇدان باسقا دا قولقورجىنعا نەمەسە شابادانعا سالىنعان جۇرەك سوعىسىن جاساندى قالپىنا كەلتىرۋ, تىنىس الدىرۋ, تىنىس جولدارىن تازارتۋ, ەكگ سياقتى وسى زامانعى جەتىلدىرىلگەن اپپاراتۋرالار ناۋقاسقا دەر كەزىندە قاجەتتى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە كەپىلدىك بەرەدى. ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋدە كەمدىك جوق, – دەيدى سانيتارلىق اۆياتسيا بولىمشەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى زينايدا بيسەنباەۆا بىزبەن اڭگىمەسىندە.
قۇتقارۋشى دارىگەرلەر مەن مەدبيكەلەر بولىمشە قۇرىلعاننان بەرگى ءتورت جىلدا 900 شاقىرۋعا اۆتوكولىكپەن, 100 شاقىرۋعا ۇشاقپەن بارىپ, مەديتسينالىق كومەك كورسەتكەن, 200 وتا جاسالىپ, 500 جاڭا تۋعان ءسابيدى, ونىڭ ءىشىندە كۇنى جەتپەگەن 213 شارانانى اجالدان اراشالاپ قالعان. 60 ادامدى استانا جانە الماتى قالالارىنداعى عىلىمي مەديتسينالىق ورتالىقتارعا جەتكىزۋگە سەبەبى ءتيدى. جول اپاتى, ۋلانۋ ءجانە باسقا باقىتسىزدىق جاعدايدا ءجۇزدەگەن ادامنىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالدى.
وتكەن جىلدىڭ التى ايىندا عانا اۋىر ناۋقاستاردان 505 شاقىرۋ تۇسكەن. 63 اۋرۋعا ۇشاقپەن, ءبىر شاقىرۋعا تىكۇشاقپەن جەتۋگە تۋرا كەلدى. دارىگەرلەر سول جەردە ءارتۇرلى 15 وتا جاسادى. اۋدانداردان 150 اۋىر حالدەگى سىرقات جەتكىزىلدى. سونىڭ 97-ءسى بالا.
– ءبىزدىڭ جۇمىسىمىز اسا جاۋاپتى دا كۇردەلى. تاعدىرى قىل ۇستىندەگى جاننىڭ بىزگە سوڭعى ءۇمىتىن ارتاتىنىن دا جاقسى تۇسىنەمىز. سوناۋ وبلىس ورتالىعىنان 600 شاقىرىم قاشىقتاعى ديار اۋىلىنان جاس كەلىنشەكتىڭ قاتتى اۋىرىپ جاتقانى تۋرالى حابار كەلدى. ءبىزدىڭ دارىگەرلەر دەرەۋ جولعا جينالدى. بارسا, كەلىنشەكتىڭ بويىنداعى شارانا جاتىر سىرتىنا بىتكەن, قان كوپ كەتكەن ءارى ول جەردە وپەراتسيا جاساۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان دەرەۋ ىسكە كىرىسكەن دارىگەرلەر قان قۇيىپ, اۋدان ورتالىعىنا جەتكىزگەن, سول جەردە وتا جاساپ, انانى اجال تىرناعىنان امان الىپ قالدى. ەكىنشى ءبىر جاعداي, كورشىلەس اتىراۋ وبلىسى قىزىلقوعا اۋدانىندا جول-كولىك وقيعاسى كەزىندە جاڭا تۋعان ءسابي ۇستاپ وتىرعان ادامنىڭ قولىنان ۇشىپ كەتىپ, باسى جارىلعان, ميعا زاقىم كەلگەن. بۇل جاعدايدا دا ءبىزدىڭ دارىگەرلەر «ان-2» ۇشاعىمەن دەرەۋ بارىپ ۇلگەرىپ, ءسابيدى امان-ەسەن اقتوبەگە جەتكىزدى. دەرەۋ وتا جاسالىپ, جاس انانىڭ ۇكىلى ءۇمىتى – بالا امان قالدى. قازىر ون ايدان استى, ءسابي ءوسىپ جاتىر. مۇنداي جاعداي كۇندەلىكتى ءومىرىمىزدىڭ ىرعاعىنا اينالىپ كەتتى. وسىلاي الدىن الماعاندا ارتى نەگە سوعارىن كىم بىلگەن, – دەيدى زينايدا ورىنباسارقىزى.
پرەزيدەنت ەلىمىزدىڭ باستى بايلىعى ادامداردىڭ دەنساۋلىعى ەكەنىن ۇنەمى ايتىپ كەلەدى. قۇر عانا ايتىپ كەلە جاتقان جوق, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ دامۋىن ۇدايى قولداپ وتىر. وسىنداي قولداۋ ارقاسىندا, بيىل وبلىستاعى سانيتارلىق اۆياتسيا تۇرىندەگى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋگە بۇرىنعى 8 ميلليون تەڭگە ورنىنا 24 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى ءبولىنىپ, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت ەسەبىنەن ءۇش ەسەگە ارتۋىنىڭ ءوزى بۇل سالاعا قانشالىقتى ءمان بەرىلىپ وتىرعانىن كورسەتسە كەرەك. ءبىز اڭگىمەلەپ وتىرعان وبلىستىق مەديتسينالىق جەدەل جاردەم اۋرۋحاناسىنىڭ سانيتارلىق اۆياتسيا بولىمشەسىنىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى دە بۇعان ناقتى مىسال بولارى ءسوزسىز.
ساتىبالدى ءساۋىرباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتوبە وبلىسى.
