پرەزيدەنتتىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى رۋسلان جەلدىباي بۇل وقيعانى ەلىمىزدىڭ سىرتقى ساياساتتا قول جەتكىزگەن ۇلكەن جەتىستىگى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بۇل – ەلىمىزىدىڭ سىرتقى ساياساتتاعى ايتۋلى جەتىستىگى. پرەزيدەنت قازاقستاننىڭ باستاماسىن قولداعانى ءۇشىن بارلىق سەرىكتەسىمىزگە ريزاشىلىق ءبىلدىردى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنشە, بۇۇ-نىڭ ايماقتىق حابى حالىقارالىق ءىس-قيمىلدى ۇيلەستىرۋدىڭ ماڭىزدى الاڭىنا اينالادى», دەپ جازدى ر.جەلدىباي.
ال جۋىردا وسى جاعىمدى جاڭالىقتان كەيىن كوپ ۇزاماي-اق ورتالىق اۋعانستانداعى تۇراقتى دامۋعا باعىتتالعان بيداي ءوسىرۋ جوباسى ىسكە قوسىلدى. ياعني اۋعانستانداعى تۇراقتى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جولىندا ماڭىزدى قادام جاسالدى. بۇل حاباردى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى يسلام ۇيىمى تاراتتى.
لوگار پروۆينتسياسىنىڭ اكىمشىلىك ورتالىعى پۋل-ي-الام قالاسىندا «ورتالىق اۋعانستاندا تۇراقتى دامۋعا باعىتتالعان بيداي ءوسىرۋ» جوباسىنىڭ رەسمي اشىلۋ سالتاناتى ءوتتى. جوبا تۇركيانىڭ ىنتىماقتاستىق جانە ۇيلەستىرۋ اگەنتتىگى (TIKA) مەن ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى يسلام ۇيىمىنىڭ (IOFS) قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ, كابۋل جانە ونىڭ ماڭىنداعى وسال قاۋىمداستىقتاردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ مەن ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالىپ وتىر. جوبانىڭ اشىلۋ راسىمىنە ەلىمىزدىڭ كابۋلداعى ۋاقىتشا سەنىمدى وكىلى عازيز اقباسوۆ تا قاتىستى.
بۇل باستاما اۋعانستاننىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى باعدارلاماسىنىڭ (AFSP) ماڭىزدى بولىگى بولىپ وتىر. باعدارلاما 2021 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا يسلامابادتا وتكەن اۋعانستانداعى گۋمانيتارلىق جاعداي جونىندەگى يسلام ىنتىماقتاستىعى ۇيىمى (يىۇ) سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ (CFM) 17-توتەنشە وتىرىسىندا قابىلدانعان قارار نەگىزىندە ىسكە اسىرىلىپ جاتىر.
جوبا اياسىندا باركي باراك, مۇحاممەد اگا جانە پۋل-ي-الام اۋداندارىنداعى 300 فەرمەرگە 15 توننا جوعارى ساپالى (لالمي جانە ءامىر سورتتارى) بيداي تۇقىمى تاراتىلدى. سونىمەن قاتار توپىراقتىڭ قۇنارلىلىعىن ارتتىرۋ ءۇشىن 15 توننا DAP تىڭايتقىشى جانە 30 توننا نەسەپنار (كارباميد) تىڭايتقىشى بەرىلدى. سونداي-اق اۋىل شارۋاشىلىعىن ۇزاقمەرزىمدى دامىتۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى فەرمەرلەرگە تۇقىم ساقتاۋدىڭ ءتيىمدى ادىستەرىن ۇيرەتەتىن وقىتۋ كۋرستارى وتكىزىلە باستادى. بۇل باستاما ۇساق شارۋاشىلىقتار ءۇشىن ۇلكەن كومەك بولدى.
جەرگىلىكتى فەرمەر ابدۋل ماتين ەزاتتي جوباعا العىسىن ءبىلدىرىپ, ونىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
«بىلتىر استىق ونىمدىلىگى وتە تومەن بولدى. ال ساپالى تۇقىمعا قول جەتكىزۋ قيىن ەدى. فەرمەرلەر ءبىر-بىرىمەن تۇقىم الماستىرۋعا ءماجبۇر بولدى. ال بۇگىن بىزگە بەرىلگەن تۇقىم بيىلعى ەگىننەن ۇمىتتەنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەيدى فەرمەر.
اشىلۋ راسىمىندە جوبانىڭ ماقساتى مەن الداعى جوسپارى تانىستىرىلىپ, بىرقاتار رەسمي تۇلعالار ءسوز سويلەدى. ولاردىڭ قاتارىندا قازاقستاننىڭ كابۋلداعى ۋاقىتشا سەنىمدى وكىل عازيز اقباسوۆ, تۇركيانىڭ كابۋلداعى ميسسيا باسشىسىنىڭ ورىنباسارى بيلال ەمرە بيرال, TIKA-نىڭ كابۋلداعى ۇيلەستىرۋشىسى فازىل اكين ەردوعان جانە يىۇ-نىڭ كابۋلداعى وكىلدەرى بولدى. ولار ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن نىعايتۋ, اۋىلدىق ايماقتاردى قولداۋ جانە ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ارتتىرۋ ءۇشىن بىرلەسكەن كۇش-جىگەردىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
رەسمي ءىس-شارا بارىسىندا سەرتيفيكاتتالعان تۇقىمدار مەن تىڭايتقىشتار 300 فەرمەرگە بەرىلدى. فەرمەرلەر ناۋرىز ايىندا ەگۋدى باستاپ, ماۋسىم ايىنىڭ سوڭىندا ەگىن جيناۋدى جوسپارلاپ وتىر. جوبا IOFS, TIKA جانە ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى جونىندەگى كەڭەس (CICA) تاراپىنان قارجىلاندىرىلىپ ىسكە اسىرىلدى. اۋعانستاننىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى باعدارلاماسى اياسىندا بولاشاقتا يىۇ جانە باسقا دا بەيتاراپ ۇيىمدارمەن ارىپتەستىكتى كەڭەيتۋ جوسپارلانعان ەكەن. جوبانىڭ باستى دونورلارى – IOFS-تىڭ شتاب-پاتەرى ورنالاسقان قازاقستان جانە تۇركيا.
