كەزدەسۋدى اشا وتىرىپ, ەرلان قوشانوۆ جينالعانداردى 8 ناۋرىز – حالىقارالىق ايەلدەر كۇنىمەن قۇتتىقتادى. ول پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اۋقىمدى ساياسي رەفورمالارىنىڭ ارقاسىندا ەلدە گەندەرلىك تەڭدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى نىعايتۋ ماسەلەلەرى ساپالى جاڭا دەڭگەيدە شەشىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
«مەملەكەت باسشىسى II رەسپۋبليكالىق ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ فورۋمىندا اتاپ وتكەندەي, وكىلدى بيلىك ورگاندارىنداعى ايەلدەردىڭ سانى ءوستى, سونداي-اق ايەلدەردىڭ ءارتۇرلى سالالارداعى باستامالارى جان-جاقتى مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولىپ جاتىر. پارتيا مۇشەلەرىنىڭ شامامەن 60%-ىن ايەلدەر قۇرايدى. بۇگىنگى تاڭدا جاڭا ساياسي جاعدايلارعا قاراماستان, «Amanat» پارتياسى ءوز پوزيتسياسىن نىعايتىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ ايەلدەر قاناتى پارتيا مەن ايەلدەر قاۋىمداستىعى اراسىنداعى شىنايى كوپىرگە اينالدى. بۇل ءاربىر بەلسەندى ايەلدىڭ داۋسى ەستىلىپ, ونىڭ يدەيالارى جۇزەگە اساتىنىنا كەپىلدىك بەرەدى. سونىمەن قاتار ايەلدەر قاناتى قوعامدىق-ساياسي پىكىرتالاستارعا ءارتۇرلى كوزقاراس پەن تەرەڭدىك قوسىپ وتىر», دەدى ول.
ە.قوشانوۆ سونداي-اق «Amanat» پارتياسىنىڭ ايەلدەر قاناتى مۇشەلەرى زاڭ شىعارۋ جۇمىسىنا بەلسەنە قاتىسىپ جۇرگەنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, ولاردىڭ ۇسىنىستارى ايەلدەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ كەزىندە ەسكەرىلدى. بۇل زاڭ تولىق كۇشىنە ەندى, بۇگىندە وسى سالاداعى قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتار ەداۋىر ازايدى, تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق تۋرالى شاعىمدار سانى ۇشتەن بىرگە قىسقاردى, ەل بويىنشا 69 داعدارىس ورتالىعى مەن باسپانا اشىلدى. بۇعان قوسا بۇگىندە دەپۋتاتتار تالقىلاپ جاتقان پسيحولوگيالىق قىزمەت تۋرالى زاڭ جوباسىنا دا كوشباسشى ايەلدەر تاراپىنان ورىندى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى.
بۇعان قوسا پارتيا توراعاسى ايەلدەردىڭ قۇقىقتارىن بۇزعانى ءۇشىن زاڭنامانى قاتاڭداتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى. كەيىنگى ۋاقىتتا «قالىڭدىق ۇرلاۋ» ءداستۇرىن جەلەۋ ەتىپ, كەيبىر جاستار جاس قىزداردىڭ قۇقىقتارىن بۇزىپ, ولاردى ەركىنەن تىس نەكەگە تۇرعىزىپ جاتىر. بۇل ماسەلەگە مەملەكەت باسشىسى اتىراۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتاي وتىرىسىندا ەرەكشە نازار اۋداردى. سوندىقتان دەپۋتاتتار «نەكەگە ماجبۇرلەۋ» ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىكتى ەنگىزۋ نورمالارىن ۇسىندى. بۇل رەتتە ءماجىلىس دەپۋتاتتارى ايەلدەر قاناتىنان دا ۇسىنىستار كۇتەدى.
ءماجىلىس سپيكەرى ايەلدەر قاناتى الدىندا تۇرعان بىرقاتار جاڭا مىندەتتى دە بەلگىلەدى. اتاپ ايتقاندا, «Tomiris» جوباسىنىڭ اۋقىمىن كەڭەيتىپ, بولاشاق كوشباسشىلاردى ستۋدەنتتىك كەزدەن باستاپ دايىنداۋعا نازار اۋدارۋ قاجەت. ول ءۇشىن جوعارى وقۋ ورىندارىمەن ىنتىماقتاستىق ورناتۋ كەرەك, اسىرەسە ساياساتتانۋ جانە الەۋمەتتىك ماماندىقتاردىڭ الەۋەتىنە كوڭىل ءبولۋ ماڭىزدى. سونىمەن قاتار جوباعا قاتىسۋشىلاردى تالدامالىق جۇمىسقا بەلسەندى تارتۋ جانە ايەلدەر كاسىپكەرلىگىن قولداۋدى كۇشەيتۋ كەرەك.
ە.قوشانوۆ ايەلدەردىڭ جۇمىسقا ورنالاسۋى مەن ءوزىن ءوزى دامىتۋ مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋدىڭ, سونداي-اق ولاردىڭ ەكونوميكاعا, ساياساتقا جانە باسقا دا سالالارعا بەلسەندى قاتىسۋ مادەنيەتىن قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى.
ءىس-شارادا سونداي-اق كونستيتۋتسيالىق سوت توراعاسى ەلۆيرا ازيموۆا, مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى, پرەزيدەنت جانىنداعى ايەلدەر ىستەرى جانە وتباسىلىق-دەموگرافيالىق ساياسات جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا ءتورايىمى ايدا بالاەۆا, قازاقستانداعى كونراد ادەناۋەر قورى وكىلدىگىنىڭ ديرەكتورى ۆيكتور فرانك ءسوز سويلەدى.
ا.بالاەۆا ءوز سوزىندە ەلىمىزدە ايەلدەردىڭ ءوزىن ءوزى دامىتۋىنا جانە ەلدىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن جۇيەلى شارالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ 56%-عا جۋىعى ايەلدەر بولعانىمەن, ولاردىڭ باسشىلىق لاۋازىمدارداعى ۇلەسى 40%-دان تومەن ەكەن. قازىرگى تاڭدا وبلىستار مەن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار قالالار اكىمدەرىنىڭ ورىنباسارى قىزمەتىن نەبارى توعىز ايەل اتقارىپ وتىر. مينيسترلىكتەردەگى جاعداي دا ۇقساس – 21 مينيسترلىكتىڭ ىشىندە ۆيتسە-مينيستر قىزمەتىن بار بولعانى سەگىز ايەل اتقارادى, بۇل ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارداعى نەگىزگى لاۋازىمداردىڭ نەبارى 7-10%-ىن قۇرايدى. بۇل رەتتە مادەنيەت جانە اقپارات ءمينيسترى تاجىريبەسى مول دەپارتامەنت ديرەكتورلارى مەن كوميتەت توراعالارىن ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارداعى نەگىزگى لاۋازىمدارعا جوعارىلاتۋ ماڭىزدى ەكەنىن العا تارتتى.
«كادرلاردى ىرىكتەۋگە جۇيەلى تۇردە قاراۋ قاجەت جانە كاسىبي ءارى مانساپتىق وسۋگە لايىقتى مامانداردى ماقساتتى تۇردە انىقتاۋ كەرەك. ۇلتتىق كوميسسيا «Amanat» پارتياسىنىڭ ايەلدەر قاناتىمەن بىرلەسىپ, مەملەكەتتىك قىزمەتتەگى ايەلدەردىڭ ساپالىق قۇرامىنا تەرەڭ تالداۋ جۇرگىزىپ, ولاردى مەملەكەتتىك قىزمەتتە جوعارىلاتۋعا قاتىستى ۇسىنىمدار ازىرلەۋدى ۇسىنامىن. مەن ستاتيستيكالىق كورسەتكىش ءۇشىن جاساندى تۇردە جوعارىلاتۋعا قارسىمىن. كەرىسىنشە, بۇل مەحانيزم تاجىريبەسىنە, بەدەلىنە, كاسىبي قۇزىرەتتىلىگى مەن جەكە قاسيەتتەرىنە ساي ەڭ ۇزدىكتەردى انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ا.بالاەۆا.
سونىمەن قاتار ول ايەلدەرگە ارنالعان كەڭەس بەرۋ ورتالىقتارىن قۇرۋدى ۇسىندى.
«تاعى ءبىر ماڭىزدى ماسەلە – ايەلدەرگە ارنالعان بىرىڭعاي كونسۋلتاتسيالىق ورتالىقتىڭ بولماۋى. ءيا, بۇگىندە تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىققا ۇشىراعان نەمەسە قيىن جاعدايعا تاپ بولعان ايەلدەرگە كومەك كورسەتەتىن ورتالىقتار بار. الايدا مەملەكەتتىك قىزمەتكە نەمەسە كۆازيمەملەكەتتىك سەكتورعا قالاي ورنالاسۋعا بولاتىنىن تۇسىندىرەتىن ارنايى ورتالىقتار جوق. سوندىقتان قوعامدىق قابىلداۋ بولىمدەرىنىڭ الەۋەتىن پايدالانا وتىرىپ, ولاردىڭ جانىنان جۇمىسقا ورنالاسۋ ءتارتىبى مەن باسقا دا ماڭىزدى ماسەلەلەر بويىنشا كەڭەس بەرەتىن ارنايى كابينەتتەر اشۋدى ۇسىنامىن. مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ باستى ميسسياسى – ءوز قىزمەتتىك مىندەتتەرىن جاۋاپكەرشىلىكپەن ءارى ادال ورىنداۋ. مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ بارلىق ساتىسىنان وتكەن ادام رەتىندە ايتارىم, ءومىرىڭدى مەملەكەتكە قىزمەت ەتۋگە ارناۋ – بۇل تەمىردەي ءتارتىپ, جوعارى جاۋاپكەرشىلىك جانە بار كۇش-جىگەرىڭدى سارپ ەتۋ دەگەن ءسوز. بۇل – ۇلكەن مارتەبە. مەملەكەتتىك مۇددەنى جوعارى قويىپ, ءوز ۋاقىتىڭ مەن وتباسىڭنىڭ مۇددەسىنەن باس تارتۋعا دايىن بولۋدى تالاپ ەتەدى. ءوز كاسىبىڭدى شەكسىز ءسۇيۋ – بۇل جولدىڭ باستى شارتى. سوندىقتان بۇل جولدى سانالى تۇردە تاڭداۋ قاجەت», دەپ مينيستر ءسوزىن قورىتىندىلادى.
بۇدان كەيىن وڭىرلەردەن كەلگەن قاتىسۋشىلار ءوز جوبالارى تۋرالى بايانداپ, ايەلدەر كوشباسشىلىعىن دامىتۋ جونىندە ۇسىنىستارىن جەتكىزدى. «Amanat» پارتياسىنىڭ اقتوبە وبلىستىق ماسليحاتىنداعى فراكتسياسىنىڭ جەتەكشىسى كۇلپارشىن ايدارحانوۆا اۋىل جاستارىنا ءوز الەۋەتىن اشۋعا جانە جەكە كاسىبىن باستاۋعا كومەكتەسەتىن «دەم» جوباسى تۋرالى ايتىپ بەردى. جامبىل وبلىسىنىڭ ايەلدەر كۇشتەرى اليانسىنىڭ ءتورايىمى ءامينا قاينازاروۆا كاسىپكەرلىكتى جاڭا باستاعان ايەلدەر ءۇشىن 3-5 جىلعا سالىق جەڭىلدىكتەرىن ەنگىزۋدى ۇسىندى. اتىراۋ وبلىسى قامىسقالا اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى رافيعات تاجيدەنوۆا كاسىپكەرلىك قىزمەت ءۇشىن جەر تەلىمدەرىن ءبولۋ ءتارتىبىن جەڭىلدەتۋدى جانە بوس ۇيلەردى كوممەرتسيالىق نىساندارعا اينالدىرۋدى ۇسىندى. «IteachMe» قورىنىڭ ديرەكتورى زاحيرا بەگاليەۆا تسيفرلاندىرۋ مۇمكىندىكتەرى تۋرالى ايتىپ, ونىڭ ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامدارعا ۇيدەن جۇمىس ىستەۋگە جول اشاتىنىن اتاپ ءوتتى. پەتروپاۆلدىق «Sensitive» ءانسامبلىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ولگا روستوۆششيكوۆا ەستۋ قابىلەتى تومەن جانە مۇلدە ەستىمەيتىن بالالاردى الەۋمەتتەندىرۋ جوبالارى جايىندا ءبولىستى. ال شىعىس قازاقستان وبلىسىنان كەلگەن, 30 جىلدىق مەملەكەتتىك قىزمەت تاجىريبەسى بار گالينا پاحوموۆا ادامدارمەن جۇمىس ىستەۋدەگى كاسىبي تاجىريبەسى جانە كۇردەلى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋداعى جەتىستىكتەرىمەن ءبولىستى.
