«ىقىلىم زاماندا بۇل ءوڭىر تولقىنى تۋلاعان مۇحيتتىڭ استىندا جاتتى دەيدى. كۇنى بۇگىن قىر كەزىپ, ساحارا شارلاعان جۇرگىنشى اياق استىنان تاۋىپ الا بەرەتىن تەڭىز جانۋارلارىنىڭ سۇيەگى, ءتىسى – مىناۋ جاتقان موماقان دالانىڭ بىزگە اشپاعان ءالى تالاي سىرى بار ەكەنىن مەڭزەيتىندەي.
ماڭعىستاۋ – ەجەلدەن باتىس پەن شىعىس اراسىنداعى تاراۋى توقسان كۇرە جولداردىڭ ۇستىندە جاتقان مەكەن. جەر بەدەرى دە, ەل بەدەرى دە وزگەگە ۇقسامايتىن عاجايىپ ولكە تۋرالى اراب جىلناماشىلارى دا, تۇركى تاريحشىلارى دا, ەۋروپا مەن رەسەي زەرتتەۋشىلەرى دە ۇزدىگە جازعان, ۇزىلە ءسوز قىلعان. راسىندا, بۇل ءبىر جاراتقاننىڭ ەرەكشە ىقىلاسى تۇسكەن جەر بولسا كەرەك. جازيرالى نۋ, جەلەكتى سۋ بولماسا دا الىستان اڭسار اۋدارىپ تۇراتىن كەرەمەتتەر مۇندا دا جەتەرلىك. اناۋ مۇحيت تارتىلعان كەزدە اكۋلانىڭ ازۋىنداي سويداقتالىپ قالىپ قويعان بوزجىرا, قولدان قاشالعانداي قۇلاما جارتاستى ايراقتى, الىپ تاقياداي شەرقالا, وتپان مەن بەسشوقى, ماناتى مەن ورمەلى – تۇلعاسى تاۋدان دا ايبارلى, قاھارلى جوتالار.
تەڭىزگە ۇمسىنىپ كەلىپ, جەتە الماي قۇلاعان جىعىلعان... جاقپار تاستار مەن جالاما شىڭداردىڭ مەكەنى. تامشالى مەن ساۋرا شولەيت دالانىڭ توسىنەن شىعىپ تۇرعان تىرشىلىك نارىندەي – شۇرايلى, قۇنارلى جەرلەر», دەپ ولكەتانۋشى جۋرناليست الماس التاي جازعانداي, ماڭعىستاۋدا تۋريستەردى وزىنە شاقىرىپ تۇرعان مەكەن كوپ. بيىل سول كورىكتى كوپ ورىن اراسىنان بوزجىرا مەن ايراقتى الدىمەن نازارعا ىلىكتى.
بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن بوزجىرا شاتقالىندا تۋريستىك بۋتيك سالۋ ماسەلەسى كوتەرىلگەنمەن, تۇرعىندار تاراپىنان تەگەۋرىندى قارسىلىققا تاپ بولدى. قارسى بولعاندار تابيعاتتىڭ ءتول تۋىندىسىنا ادامزات قولىن ارالاستىرماي تابيعي كۇيىندە ساقتاۋ كەرەك دەسە, قولداۋشىلار كورىكتى جەردى جابايى تۋريزمنەن ساقتاۋدىڭ بىردەن-ءبىر جولى ول جەردى ارنايى تۋريستىك ورتالىققا اينالدىرىپ, تابيعاتى مەن تازالىعىن, ءتارتىبىن زاڭدى تۇرعىدا قولداپ-قورعاۋ قاجەت دەگەندى ايتتى. ەكى تاراپتىڭ داۋىنا اينالعان ماسەلە سول جىلدارى باسىلىپ قالعانمەن, بيىل قايتا كوتەرىلدى.
مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا تۋريزم ەكونوميكانىڭ وسۋىنە جاڭاشا سەرپىن بەرەتىن سالا بولۋى قاجەت ەكەنىن باسا ايتىپ, ينۆەستور تارتۋ ارقىلى تۋريستىك ورىنداردى دامىتۋ تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن. پرەزيدەنتتىڭ ءتۋريزمدى دامىتۋعا قاتىستى تاپسىرماسىنا سايكەس, ماڭعىستاۋ وبلىسىندا جاڭا جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ, كوپ ۇزاماي جاڭاوزەن قالاسىندا «بوزجىرا» ۆيزيت ورتالىعىنىڭ دامۋ تۇجىرىمداماسى تانىستىرىلدى. بوزجىرادا تۋريستىك نىساندار سالۋ بويىنشا وتكەن الدىن الا قوعامدىق تىڭداۋعا ارداگەرلەر, ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى, قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى, ءماسليحات دەپۋتاتتارى, تابيعات جاناشىرلارى جانە ساراپشىلار قاتىستى.
جاڭاوزەن قالالىق اكىمدىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, وتاندىق ينۆەستورلار جەكە قاراجاتىنا بوزجىرادا جىلىنا 30-40 مىڭ ءتۋريستى قابىلداي الاتىن ۆيزيت ورتالىعىن جانە تۋريستىك نىساندار سالۋدى كوزدەپ وتىر. جاڭا جوبانى شارىن, كولساي, ايۋساي سىندى تۋريستىك ايماقتارىنداعى ۆيزيت ورتالىقتارىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزگەن الەمدىك دەڭگەيدە تاجىريبەسى بار وتاندىق كومپانيا جاساقتاعان. 2026 جىلى اياقتالاتىن ورتالىق بارلىق ەكولوگيالىق تالاپتاردى ءارى تۇراقتى تۋريزم قاعيداتتارىن ەسكەرە وتىرىپ سالىناتىن بولادى.
ورتالىق تەرەڭ ىرگەتاستى قاجەت ەتپەيتىن جينالمالى جەڭىل كونسترۋكتسيالاردان تۇرعىزىلادى جانە جەر بەدەرىنە قاراي 400-دەن 1000 مم بيىكتە ورنالاسادى. سۋمەن, ەلەكترمەن جابدىقتاۋ جانە قالدىقتاردى وڭدەۋ ماسەلەلەرى قورشاعان ورتاعا زيان تيگىزبەيتىندەي ەتىپ شەشىلىپ, قالدىق سۋدى تازارتاتىن بيوتازارتۋ جۇيەلەرى, قوقىستى سۇرىپتاپ جيناۋ, كۇن ساۋلەسىمەن قورەكتەندىرۋ قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار شاتقالدىڭ جوعارعى بولىگىندە قازاقي ناقىشتا بەزەندىرىلگەن گلەمپينگتەر, مۇراجاي, قاراۋ الاڭدارى مەن شايحانا بوي كوتەرسە, تومەنگى جاعىنان ەتنواۋىل ستيلىندە تۋريستىك قالاشىق, ەكو-گلەمپينگتەر مەن باسقا دا تۋريستىك نىساندار سالىنباق. تابيعي لاندشافت پەن مادەني مۇرانى ساقتاپ, ساياحاتتاۋشىلاردى كوشپەلى وركەنيەت الەمىنە جەتەلەپ, قازاق حالقىنىڭ تاريحىن, سالت-ءداستۇرىن ناسيحاتتاۋدى ماقسات ەتكەن تۋريستىك نىسانعا دەيىن جول سالىنىپ, توق تارتىلادى. جوبا جۇزەگە اسقان كەزدە تۇراقتى 70 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, جاقىن ماڭداعى ەلدىمەكەن تۇرعىندارىنىڭ اۋىلشارۋاشىلىعى ونىمدەرىن, قولونەر بۇيىمدارىن ساتۋىنا مۇمكىندىك جاسالادى. قوعامدىق تىڭداۋ ناتيجەسىندە جوبا قولداۋ تاپتى, جيىنعا قاتىسۋشىلار اراسىنان وڭ پىكىرلەرىن ايتقاندار از بولعان جوق.
ايراقتى تاۋى ايماعىندا ۆيزيت ورتالىعىن سالۋ بويىنشا قوعامدىق تىڭداۋ ماڭعىستاۋ اۋدانىنىڭ ورتالىعى شەتپە اۋىلىندا ءوتىپ, جيىندا ايراقتى تاۋىنىڭ ايماعىندا ۆيزيت-ورتالىقتارىن, سونداي-اق تۋريستەر مەن جەرگىلىكتى تۇرعىندار ءۇشىن جاعدايدى جاقسارتۋعا باعىتتالعان باسقا ينفراقۇرىلىمدىق نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
تۋريستەرگە قولايلى ءارى جايلى كەڭىستىك قالىپتاستىرۋ, قوناقتارعا ايماقتىڭ ەرەكشە تابيعاتىمەن تولىعىراق تانىسۋعا جول اشىپ, كوشپەلىلەردىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتىنىڭ رۋحىن سەزىنۋگە مۇمكىندىك بەرۋدى, قورشاعان ورتانى ۇقىپتى پايدالانۋدى كوزدەيتىن جوبا بويىنشا ايراقتى تاۋى ەتەگىندە وتاندىق جەكە ينۆەستوردىڭ قاراجاتى ەسەبىنەن 15 گەوكۋپولدى شاتىردان تۇراتىن گلەمپينگتەر, ەتنو اۋىل, شايحانا جانە مەيرامحانا سالىنادى. جوبا اۆتورلارىنىڭ ايتۋىنشا, بۇل ۆيزيت ورتالىعى ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ ىلگەرىلەۋىنە جانە ىشكى, شەتەلدىك ساياحاتتاۋشىلاردىڭ سانىن ارتتىرۋعا, سونىمەن قاتار جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ كاسىپ اشۋىنا, ءوز ونىمدەرىن ساتىپ, تابىس تابۋىنا مۇمكىندىك بەرەدى. جوبا ءساتتى جۇزەگە اسقان جاعدايدا 50-دەن استام جاڭا تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلادى.
«ماڭعىستاۋ – ەلىمىزدەگى ەڭ جاس تۋريستىك باعىتتاردىڭ ءبىرى. ون جىلعا جەتپەيتىن ۋاقىت ىشىندە قازاقستان عانا ەمەس, بۇكىل الەم ەلدەرىنەن قانشاما تۋريست ماڭعىستاۋعا كەلىپ, مارستىڭ كوشىرمەسىن كورگەندەي تاڭدانىسقان ءساتى كوپ-اق. كاسپي تەڭىزىن جاعالاي سالىنعان سۋپەرزاماناۋي وتەلدەر مەن كوڭىل كوتەرۋ ورىندارى اقتاۋدى ورتالىق ازياداعى ەڭ جاقىن ءارى ەڭ ساپالى دەمالىس ايماعىنا اينالدىرىپ جىبەردى», دەپ تولعانادى جۋرناليست ا.التاي. راس-اق! ماڭعىستاۋدىڭ تۋريستىك تىنىسى اشىلار ءسات ءالى الدا.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
