فوتو: اشىق دەرەككوز
«قازاقستاندىقتار جىلىنا نەبارى 65 ساعاتتى عانا كىتاپ وقۋعا ارنايدى. بۇل كورسەتكىش باسقا ەلدەرمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا تومەن. مىسالى, قىتايدا بۇل كورسەتكىش – 154 ساعات, جاپونيادا – 135 ساعات, وڭتۇستىك كورەيادا – 125 ساعات. كىتاپ وقۋ – مادەنيەتتىڭ كىلتى, وركەنيەتتىڭ وزەگى! وسى ماسەلەنى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە كوتەرەتىن ۋاقىت جەتتى», دەدى نۇرسۇلتان بايتىلەسوۆ.
ونىڭ ايتۋىنشا, 2021 جىلى جۇرگىزىلگەن PIRLS حالىقارالىق زەرتتەۋىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا, قازاقستاندىق وقۋشىلاردىڭ وقۋ ساۋاتتىلىعى 2016 جىلمەن سالىستىرعاندا 32 بالعا تومەندەگەن.
«تسيفرلىق ءداۋىردىڭ دامۋى كىتاپ وقۋعا دەگەن كوزقاراستى وزگەرتتى. ينتەرنەت پەن الەۋمەتتىك جەلىلەر قىسقا فورماتتاعى كونتەنتتى تۇتىنۋعا يتەرمەلەپ, تەرەڭ وقۋعا ۋاقىت ءبولۋدى ازايتىپ جىبەردى. ناتيجەسىندە, ادامدار ينتەرنەتتەگى ءماتىندى ورتا ەسەپپەن 55 سەكۋند قانا وقيدى. بۇل وقۋدىڭ ادام ساناسىنا بەرەتىن ارتىقشىلىقتارىن تولىق پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرمەيدى», دەدى دەپۋتات.
دەپۋتات باسقا ەلدەردىڭ وقۋ تاجىريبەسىن مىسالعا كەلتىرىپ, اقش پەن ەۋروپاداعى ۋنيۆەرسيتەتتەردە ستۋدەنتتەرگە مىندەتتى تۇردە كىتاپ وقۋ تالابى قويىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق اتا-انالاردىڭ كىتاپ وقۋعا دەگەن ىنتاسىنىڭ بالالاردىڭ وقۋ ۇلگەرىمىنە تىكەلەي اسەر ەتەتىنىن ايتتى.
«ەرەسەكتەرگە كەلەتىن بولساق. اتا-انالاردىڭ كىتاپ وقۋعا دەگەن كوزقاراسى بالالاردىڭ كىتاپ وقۋعا دەگەن ىنتاسى مەن وقۋ ۇلگەرىمىن ارتتىرۋعا بايلانىسى بار ەكەنى انىقتالعان. جوعارىدا اتاپ وتكەن PIRLS-2021 زەرتتەۋىنە سايكەس ەرەسەكتەردىڭ وقىعانىن كورگەن بالالار دا سونداي̆ ادەت قالىپتاستىرادى. قازاقستاندا اتا-انالارى كىتاپ وقۋدى جاقسى كورەتىن وقۋشىلاردىڭ ۇلەسى (17%) الەم بوي̆ىنشا ورتاشا كورسەتكىشتەن (31%) ەكى ەسە دەرلىك از. ال PIRLS-2016-مەن سالىستىرعاندا بۇل كورسەتكىش 9%-عا تومەندەدى», دەدى ن.بايتىلەسوۆ.
وسىعان بايلانىستى, نۇرسۇلتان بايتىلەسوۆ كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن دامىتۋ ءۇشىن كەلەسى شارالاردى ۇسىندى:
- بارلىق وقۋ مەكەمەلەرىندە عىلىمي نەگىزدەلگەن وقۋ ادىستەرىن ەنگىزىپ, كىتاپ وقۋدىڭ ءتيىمدى تاسىلدەرىن جاسايتىن رەسۋرستاردى پايدالانۋ;
- رەسپۋبليكالىق جانە ايماقتىق دەڭگەيدە تۇراقتى تۇردە كىتاپ وقۋ ساعاتتارى مەن اپتالىقتارىن ۇيىمداستىرىپ, حالىقتىڭ نازارىن كىتاپ وقۋعا اۋدارۋ;
- جەرگىلىكتى اكىمدىكتەردىڭ تۇرعىندار اراسىندا وقۋ سايىستارى مەن ءتۇرلى بايقاۋلار وتكىزۋىن قامتاماسىز ەتۋ.
«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ: «وزىق ويلى ۇلت بولۋدىڭ ەڭ توتە جولى – كىتاپ وقۋ. سوندىقتان كىتاپ وقۋ مادەنيەتىن قوعامدا بارىنشا ورنىقتىرۋ كەرەك» دەپ اتاپ ءوتتى. ءبىز وسى باعىتتا ناقتى شارالاردى قولعا الۋىمىز قاجەت», دەدى دەپۋتات.
سونىمەن قاتار دەپۋتات ۇلى ابايدىڭ «ارتىق عىلىم كىتاپتا, ەرىنبە ونى وقىپ كورۋگە» دەگەن ءسوزىن ەسكە سالىپ, مەملەكەت دەڭگەيىندە كىتاپ وقۋدى دارىپتەۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى.
