ايماقتا ءتۋريزمدى دامىتۋ وزەكتىلىگى دە بىرنەشە ءىرى ينفراقۇرىلىمدىق جوبانى جۇزەگە اسىرۋعا نەگىز بولىپ تۇر. اۆتوكولىك جولىنا قاتىستى جوبانىڭ ءبىرى – مەملەكەت باسشىسىنىڭ تىكەلەي تاپسىرماسى اياسىندا باستالعان جەرگىلىكتى ماڭىزداعى اقتاۋ – فورت-شەۆچەنكو اۆتوموبيل جولىن جوندەۋ جوباسى. جوبادا تۇپقاراعان اۋدانىنىڭ ورتالىعى فورت-شەۆچەنكو قالاسىن وبلىس ورتالىعى اقتاۋ قالاسىمەن بايلانىستىراتىن كۇرە جولدىڭ قاۋىپتى جول ۋچاسكەلەرىن جوندەۋ, ياعني 43-73 شاقىرىمدىق جول ۋچاسكەسىن رەكونسترۋكتسيالاۋ قاراستىرىلعان. بۇل تۇپقاراعان اۋدانى تۇرعىندارىنىڭ كوپتەن بەرى قاۋزاپ كەلگەن ماسەلەسى ەدى.
ماڭعىستاۋ تۇرعىندارىنىڭ كۇتىپ جۇرگەن جاڭالىعىنىڭ ءبىرى – بەينەۋ – شالقار اۆتوجولىنىڭ قۇرىلىسى. قازىر اتالعان جوبانىڭ تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەسى دايىندالىپ جاتىر. تراسسادان ءوتۋدىڭ بىرنەشە نۇسقاسىنا تالداۋ جۇرگىزىلىپ, ونىڭ ىشىندە قاشىقتىق بويىنشا ەڭ قىسقا, ءتيىمدى جانە شىعىندار بويىنشا وڭتايلى بەينەۋ – شالقار جانە بەينەۋ – بەگىمبەت – سەكسەۋىل – باتىس ەۋروپا – باتىس قىتاي ءدالىزى باعىتى تاڭدالعان. مامانداردىڭ ايتۋىنشا, اتالعان ۋچاسكەنىڭ قۇرىلىسى قولدانىستاعى «تراسەكا» باعىتىن 900 شاقىرىمعا دەيىن جانە قحر-دان اقتاۋعا دەيىنگى جۇكتەردى جەتكىزۋ مەرزىمىن ەكى تاۋلىككە دەيىن قىسقارتۋعا مۇمكىندىك تۋدىرادى. بۇل باعىت ەكونوميكالىق تۇرعىدان ىڭعايلى ورنالاسقان جانە تەمىرجول بويىنداعى ەلدى مەكەندەردىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرەدى. وسى باعىت بويىنشا مەملەكەتتىك ساراپتاما العاننان كەيىن, كولىك مينيسترلىگى ۇلتتىق ەكونوميكا جانە قارجى مينيسترلىكتەرىمەن كەلىسىم بويىنشا قارجىلاندىرۋ كوزىن انىقتاپ, جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋ جوسپارلانىپ وتىر.
سونداي-اق ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 2021 جىلى رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار ۇزىندىعى 64 شاقىرىمدى قۇرايتىن قۇرىق – جەتىباي اۆتوموبيل جولىنىڭ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى باستالدى. قازىر جوندەۋ جۇمىستارى ناتيجەسىندە 40-64 شاقىرىم تولىعىمەن اياقتالىپ پايدالانۋعا بەرىلسە, 0-40 شاقىرىم جول بولىگىنە بيىل قىركۇيەك ايىنا دەيىن 40 شاقىرىم قيىرشىق تاستى-ماستيكالىق اسفالتبەتون توسەلىپ, نىسان قولدانىسقا ۇسىنىلماق.
اۋە جولىنا قاتىستى اۆياتسيالىق ينفراقۇرىلىمىنداعى ماڭىزدى نىسان – «كەندىرلى كۋرورتتىق ايماعىندا اۋەجاي سالۋ جوباسى». ول ءۇشىن كەندىرلى جەرىنەن كولەمى 599,0 گەكتار جەر ۋچاسكەسى تاڭدالدى. قۇرىلىس جۇمىستارى جاقىندا باستالۋعا ءتيىس.
تۋريستىك ماڭعىستاۋعا پويىز ارقىلى كەلەتىن جولاۋشى سانى جىلدان-جىلعا ارتىپ جاتىر. جولاۋشىلارعا, قوناقتارعا ساپالى قىزمەت كورسەتۋمەن بىرگە قولايلى جاعداي جاساۋ ماڭىزدى. مۇنايلى ولكەنىڭ باس قالاسى – اقتاۋعا تەمىرجول ارقىلى كەلەتىن قوناقتاردى قارسى الاتىن ۆوكزالدىڭ جاعدايى كوڭىل كونشىتپەيدى. جاڭعىرتۋ ماسەلەسى تەك اقتاۋعا, ياعني پويىز توقتايتىن ماڭعىستاۋ ستانساسىنا عانا ەمەس, توعىز جولدىڭ تورابى بەينەۋ ۆوكزالىنا دا قاتىستى. قازىر وبلىس اكىمدىگىمەن جەرگىلىكتى بيۋدجەت ەسەبىنەن «ماڭعىستاۋ» تەمىرجول ۆوكزالىن رەكونسترۋكتسيالاۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاماسى ازىرلەنىپ, 2024 جىلى كۇزدە مەملەكەتتىك ساراپتامانىڭ وڭ قورىتىندىسى الىنعان جوبا قارجىلاندىرىلعان سوڭ قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى باستالادى.
تەڭىز جولىنا قاتىستى ايتار بولساق, مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس «اقتاۋ تەڭىز پورتى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنىڭ (اەا) بازاسىندا كونتەينەرلىك حاب قۇرۋ جۇمىسى جالعاسىپ جاتىر. اەا اۋماعىندا حاب نىساندارىن ورنالاستىرۋ ءۇشىن رەزەرۆتەلگەن اۋدانى 19 گەكتار جەر ۋچاسكەسىنە كونتەينەرلىك حاب سالۋ قۇرىلىسىن 2025 جىلدىڭ IV توقسانىندا اياقتاۋ جوسپارلانعان. جوبانىڭ الەۋەتتى ينۆەستورى – قىتايلىق ليانيۋنگان پورتى. قازىرگى ۋاقىتتا تىك جوسپارلاۋ قۇرىلىسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا قىزمەتتەر كورسەتۋگە ارنالعان شارت بويىنشا جۇمىس قولعا الىنعان.
ماڭعىستاۋداعى قۇرىق پورتىندا ىسكە اسىرىلىپ جاتقان ينفراقۇرىلىمدىق جوبالاردىڭ ءبىرى – «سارجا» كوپفۋنكتسيونالدى تەڭىز تەرمينالىن سالۋ جوباسى. قازىر تەرمينال ءىشىنارا ىسكە قوسىلعان. قۇرىق پورتىنىڭ قۇرامىنا كىرەتىن «ەرساي» تەڭىز تەرمينالى 300 تونناعا جەتەتىن العاشقى ەكى قۇرعاق جۇكتى قابىلداپ تا ۇلگەردى.
«اقتاۋ تەڭىز پورتىنىڭ اكۆاتورياسىندا تەڭىز ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ» جوباسى اياسىندا 2025 جىلى اقتاۋ پورتىنىڭ اكۆاتورياسىندا ءتۇبىن تەرەڭدەتۋدىڭ I كەزەگى وتكىزىلمەك. بۇل كاسپي تەڭىزى دەڭگەيى تومەندەۋىنىڭ اعىمداعى ديناميكاسىن ساقتاي وتىرىپ, پورت اكۆاتورياسىندا قاۋىپسىز تەڭىزدە ءجۇزۋ جانە ايلاقتاردا كەمەلەردى تۇراققا قويۋ ءۇشىن قاجەتتى ناۆيگاتسيالىق تەرەڭدىكتى كەلەسى 3-4 جىلعا قامتاماسىز ەتەدى. تەڭىز دەڭگەيى ودان ءارى تومەندەگەن جاعدايدا ءتۇبىن تەرەڭدەتۋدىڭ II كەزەگى جۇرگىزىلەدى. مۇنداي ءتاسىل اقتاۋ پورتىندا ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ كەزىندە قارجى-قاراجاتىن نەعۇرلىم ۇتىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. جوبا بويىنشا جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتامانى ازىرلەۋ اياقتالدى. 2024 جىلى قۇرىق پورتىندا دا تەڭىز ءتۇبىن تەرەڭدەتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى», دەيدى ماڭعىستاۋ وبلىسى جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى باسقارماسى باسشىسى دايبەك قاليەۆ.
باسقارما باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تەمىر بابا جانە تاجەن وتكىزۋ پۋنكتتەرىندە جايلىلىق پەن جاراقتاندىرىلۋدى زاماناۋي تالاپتارعا سايكەستەندىرۋ ماقساتىندا «جاڭعىرتۋ جانە تەحنيكالىق جەتە جاراقتاندىرۋ» جوباسى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر. 2023 جىلعى ناۋرىزدا باستالىپ, 2025 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتاۋ جوسپارلانعان جاڭعىرتۋدان كەيىن پۋنكتتىڭ وتكىزۋ قابىلەتى 8 ەسە ارتپاق. سونىمەن بىرگە وتكىزۋ ۋاقىتىن 1 ساعاتتان 25 مينۋتقا دەيىن قىسقارتۋ مەجەلەنىپ وتىر.
قارىم-قاتىناستىڭ ءار باعىتى – اۋە, اۆتوموبيل جانە تەڭىز جولىنا قاتىستى اۋقىمدى ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار ءوڭىر كەلەشەگىن جارقىن ەتە تۇسپەك.
ماڭعىستاۋ وبلىسى
