مىڭ ءبىر مىسال • 05 ناۋرىز, 2025

دوسبول ءبيدىڭ ۇياتى

190 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

قازاق تاريحىندا اۋزىمەن قۇس تىستەگەن بي-شەشەندەر كوپ. سونىڭ ءبىرى – بيىل تۋعانىنا 145 جىل تولىپ وتىرعان اتاقتى دوسبول بي قورلىباي ۇلى.

دوسبول ءبيدىڭ ۇياتى

بۇل ادام – ەردىڭ قۇ­نىن ەكى اۋىز سوز­بەن شەشكەن, ەل مەن ەلدى ءبىتىستىرىپ, ادىلدى­گىمەن, تاپ­قىرلىعىمەن, شەشەن­دىگىمەن حالىق اراسىندا زور بەدەلگە يە بولعان تۇلعا. ول كىسىنىڭ «بارىنەن ءسوز باستاۋ قيىن, تاۋىپ ايتساڭ مەرەكە قىلادى, تاپپاي ايتساڭ, كەلەكە قىلادى» دەگەن ءتامسىلىن ءسوز ۇستاعان ادامدار قازىردىڭ وزىندە بارىنەن جو­عارى قويادى.

دوسبول ءبيدىڭ ەرەكشەلىگى ارقادا تۋىپ, سىر بويىندا دۇنيەدەن وت­كەندىكتەن, ءومىر سۇرگەن الابى كەڭ ءارى ارتىندا ءسوز مۇراسى كوپ قالعان ادام. سو­نىڭ ءبىر پاراسى – م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ قولجازبا قو­رىندا ساقتالعان (№1058 بۋما) ەكەن. وسىنداعى ماتىندە بۇل كىسى سوزگە باي بولعانىمەن, مال­عا جارلى ەكەنى باياندالىپتى.

ءبىر كۇنى دوسبول بي ساۋىنعا مال دامەتىپ, تۋعان قۇداسىنا بارادى. قۇداسى داۋلەتتى ادام ەكەن. ءبيدى سالتاناتىمەن قارسى الادى. دوسەكەڭ شەشىلىپ سويلەپ, كوسىلىپ اڭگىمە ايتادى. ءتانتى بولعان قۇداسى:

– قۇدا, ءسىز سوزدەن جەڭىلىپ كوردىڭىز بە؟ – دەپ سۇرايدى. سوندا بي:

– جەڭىلگەنىم جوق, تەك ەكى رەت قاتتى ۇيالدىم, – دەپتى. قۇداسى «جەڭىلمەگەن ادام قالاي ۇيالادى» دەگەندەي اڭتا­رىلىپ قارايدى. كوپتىڭ نازارى وزىنە اۋعانىن اڭعارعان بي:

– بىردە – قاسقىردان, ەكىن­شى رەت – سەنىڭ قىزىڭ, مەنىڭ كەلىنىمنەن قاتتى ۇيالدىم, – دەيدى.

– تاڭ بوزىمەن ەرتە تۇرىپ, قوتاندى ارالاپ ءجۇر ەدىم, ءبىر قاسقىر قو­تانعا شاۋىپ كىردى دە, ماعان ءتىلىن جالاڭ-جالاڭ ەتكىزىپ, وتە شىقتى. مىنا قاسقىر «دوس­بولدىڭ قوتانىن شاۋىپ, قۇراۋىز شىقتىم», دەيدى-اۋ دەپ قاتتى ۇيالدىم. ەكىنشى رەت ءسىزدىڭ قىزىڭىز ماعان كەلىن بولىپ تۇسكەن سوڭ, مال كەلگەندە شەلەك الىپ, قوتانعا كىرىپ باردى. ويى – وزىمىزگە قاراستى مالدى ساۋ. ونى كورگەن باسقا قاتىندار: ء«بيدىڭ ۇيىندە مال بولمايدى, شىراعىم, قايتا عوي», دەپتى. كەلىنىم شەلەگىن قۇر كوتەرىپ كەلە جاتقاندا قاتتى ۇيالدىم», دەپتى.

ءسوزدىڭ توركىنىن تۇسىنگەن قۇداسى ساۋىن بەرىپتى. دوسەكەڭ سوندا دا قويماي «قۇدا, مىنا مالدى ايداپ كەتەتىن ات كەرەك» دەيتىن كورىنەدى.

سوڭعى جاڭالىقتار