وسى مىندەتتەر اياسىندا ادىلەت مينيسترلىگى «Digital Justice» جوبالار پورتفەلىن ىسكە اسىرىپ وتىر. بۇل ازاماتتاردىڭ قارجىلاي شىعىنىن, ۋاقىتىن ۇنەمدەپ, قىزمەت ساپاسى مەن قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. سونىڭ ىشىندە جاساندى ينتەللەكتىنى قولدانۋ شارالارى قامتىلىپ وتىر.
قازىرگى تاڭدا زاڭ كومەگىنىڭ بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيەسى – «E-ZanKomegi» جۇمىس ىستەيدى. وسى جۇيە حالىققا ونلاين رەجىمدە زاڭ كومەگىن كورسەتۋگە ارنالعان. بۇل ازاماتتاردىڭ بىلىكتى ادۆوكاتتار مەن زاڭ كەڭەسشىلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن زاڭ كومەگىنە قولجەتىمدىلىگىن جەڭىلدەتەدى.
بىلتىر استانا قالاسىندا «E-ZanKomegi» جۇيەسىنە 285 ادۆوكات پەن زاڭ كەڭەسشىسى تىركەلدى. ولار 18 991 ءىستى قارادى. ەلىمىز بويىنشا «E-ZanKomegi» جۇيەسىنە كىرگەن پايدالانۋشىلار سانى – 6 749.
بۇگىنگى ۋاقىتتا وپەراتورلار تاۋلىك بويى كەڭەس بەرەتىن كونسۋلتاتسيالىق قىزمەت ىسكە قوسىلدى. كەڭەس الۋعا «Egov.kz» پورتالىندا ءتيىستى ءبولىمدى تاڭداپ, قىزمەت كورسەتۋ ءۇشىن ءوتىنىش قالدىرۋ قاجەت.
سونداي-اق «Zan Komegi» اقپاراتتىق جۇيەسى ارقىلى قۇقىقتىق كەڭەس بەرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلىپ وتىر. مۇنداي قۇقىقتىق كەڭەستى ادۆوكاتتار مەن زاڭ كەڭەسشىلەرى ۇسىنادى. سونىمەن قاتار قۇقىقتىق كەڭەس بەرۋگە ارنالعان جاساندى ينتەللەكت ەلەمەنتتەرى بار چات-بوت ازىرلەنىپ, «Zan Komegi» ءموبيلدى قوسىمشاسىنىڭ تاجىريبەلىك ورتاسىندا تەستىلەۋدەن ءوتۋ ۇستىندە.
جاساندى ينتەللەكتىنى ەنگىزۋ ماقساتىندا مينيسترلىك IT-ۇيىمدارمەن بىرلەسىپ جۇمىس توبىن قۇردى. وعان «zan bar», «iprav», اكادەميك ە.ا.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتى, ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى, ق.ساتباەۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق تەحنيكالىق زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتى جانە باسقا دا ۇيىمدار قاتىسادى.
ادىلەت مينيسترلىگى نوتارياتتىق پالاتامەن بىرلەسىپ سەنىمحات, كەڭەس, ەرلى-زايىپتىلاردىڭ كەلىسىمى جانە نەكەنىڭ جوقتىعى تۋرالى ءوتىنىش سياقتى بىرقاتار نوتارياتتىق قىزمەتتى ونلاين فورماتقا اۋىستىردى.
ايتالىق 2023–2024 جىلدارى ارالىعىندا استانا قالاسىنىڭ ازاماتتارى نوتاريۋسقا جۇگىنبەي, 102 142 نوتاريالدىق ارەكەتتى كۋالاندىردى, ولاردىڭ ىشىندە: سەنىمحات – 67 588; ەرلى-زايىپتىلاردىڭ كەلىسىمى – 32 066; كەڭەس بەرۋ قىزمەتى – 156; نەكەنىڭ جوقتىعى تۋرالى ءوتىنىش – 2 332.
ەندى ازاماتتار وسى قىزمەتتەردى نوتاريۋسقا بارماي-اق ونلاين فورماتتا بەينەقوڭىراۋ ارقىلى الادى. بارلىق دايىن قۇجات «Egov.kz» پورتالىنداعى «تسيفرلىق قۇجاتتار» سەرۆيسىندە كورسەتىلەدى. كليەنتتى سايكەستەندىرۋ بيومەتريالىق قۇرالداردى پايدالانۋ ارقىلى جۇزەگە اسادى. بۇل ۇقساس سىرتقى بەلگىلەرى بار ادامداردى قاتە سايكەستەندىرۋ تاۋەكەلىن بولدىرماۋعا مۇمكىندىك بەردى. اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك ماقساتىندا قوسىمشا ەكى فاكتورلى اۋتەنتيفيكاتسيا ەنگىزىلدى – SMS-كود پەن ەتسق (ەلەكتروندىق تسيفرلىق قولتاڭبا) ارقىلى تەكسەرۋ.
پرەزيدەنت تاپسىرمالارى اياسىندا ۇكىمەتتىڭ كەڭەيتىلگەن وتىرىسىندا جاڭا تەحنولوگيالىق قۇرىلىمعا, تولىق تسيفرلاندىرۋعا كوشۋ قاجەتتىلىگى ايقىندالدى. بىلتىر تامىز ايىندا ادىلەت مينيسترلىگى جەكە سوت ورىنداۋشىلارىنىڭ (جسو) رەسپۋبليكالىق پالاتاسىمەن بىرلەسىپ «سوت ورىنداۋشىسىنىڭ روبوتى» اتتى قاناتقاقتى جوباسىن ىسكە قوستى.
«تسيفرلىق سوت ورىنداۋشىسىنىڭ» بىرنەشە ارتىقشىلىعى بار. ەندى سوعان توقتالايىق. بىرىنشىدەن, ازاماتتار جسو قىزمەتىنە اقى تولەۋدەن, وعان بارۋ شىعىنىنان بوساتىلادى. ويتكەنى بارلىق ارەكەت اۆتوماتتى جۇزەگە اسادى. ەكىنشىدەن, حابارلامانىڭ جىبەرىلگەنى, وقىلعانى تۋرالى بەلگى تۇسىرىلەدى. ءىس جۇرگىزۋ قوزعالعاننان كەيىن روبوت بورىشكەرگە بىرنەشە ارنا (1. 1414 نومىرىنەن سمس حابارلاما, 2. eGov Mobile قوسىمشاسىنداعى push-حابارلاما) ارقىلى وڭايلاتىلعان ءىس جۇرگىزۋ تۋرالى اقپاراتى بار حابارلاما جىبەرەدى.ۇشىنشىدەن, روبوتتىڭ جسو-دان ايىرماشىلىعى بورىشكەردىڭ سوماسى شەگىندە تەك 1 بانكتىك شوتقا تىيىم سالادى, ال جسو بارلىق شوتتارعا تىيىم سالادى. تورتىنشىدەن, ازاماتتارعا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن بورىشتى ونلاين تولەۋ مۇمكىندىگى بار. بۇل بارلىق قامتاماسىز ەتۋ شاراسىن (تىيىم سالۋدى) اۆتوماتتى تۇردە جويۋدى قامتيدى. وسىلايشا, ادام فاكتورى تولىعىمەن جويىلادى. بەسىنشىدەن, وسى جوبا سوت ورىنداۋشىلارىمەن ءوزارا بايلانىسقا شىعۋدى قاجەت ەتپەيدى. بارلىق ارەكەت ونلاين رەجىمىندە جۇزەگە اسىرىلادى. ءىس جۇرگىزۋدى توقتاتۋ, تىيىم سالۋدى جويۋ ءۇشىن تۇبىرتەكتەر مەن باسقا دا راستايتىن قۇجاتتاردى كورسەتۋ قاجەت ەمەس. اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ سالاسىن تسيفرلاندىرۋدان باسقا, جوبا ازاماتتارعا جىل سايىن شامامەن 5 ملرد تەڭگەنى ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەردى.
بۇرىن بەرەشەكتى ۋاقىتىندا وتەمەگەن جاعدايدا ازاماتتار جەكە سوت ورىنداۋشىسىنا ونىڭ قىزمەتى ءۇشىن 25%-عا دەيىن اقى تولەۋگە ءماجبۇر بولاتىن. «تسيفرلىق سوت ورىنداۋشىسى» ىسكە قوسىلعاننان باستاپ, بۇگىنگە دەيىن استانا قالاسىندا سوت قاۋلىلارىنىڭ نەگىزىندە 73 080 358 تەڭگە سوماسىنا 1 555 وڭايلاتىلعان ءىس جۇرگىزۋ قوزعالدى. جالپى العاندا, 539 219 455 تەڭگە سوماسىنا 25 335 وڭايلاتىلعان اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ قوزعالىپ, 23 897 وڭايلاتىلعان اتقارۋشىلىق ءىس جۇرگىزۋ اياقتالدى.
ارمان اقىلباي,
استانا قالاسى ادىلەت دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى
