وقيعا • 28 اقپان, 2025

اقىن نۇرپەيىس بايعانيندى ەسكە الۋ شاراسى ءوتتى

140 رەت
كورسەتىلدى
2 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل كورنەكتى جىراۋ نۇرپەيىس بايعانيننىڭ تۋعانىنا  165  جىل تولىپ وتىر. وسىعان وراي الماتىداعى مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيدە «ەر تۋرالى جىر» دەپ اتالعان مادەني-تانىمدىق ءىس-شارا ءوتىپ, ۇلت رۋحانياتىنا سۇبەلى ۇلەس قوسقان اقىننىڭ شىعارماشىلىق مۇراسى ارداقتالدى.

اقىن نۇرپەيىس بايعانيندى ەسكە الۋ شاراسى ءوتتى

رۋحاني كەشكە ادەبيەت جاناشىرلارى, ونەرتانۋشى عالىمدار, مۋزەي ماماندارى مەن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرى قاتىستى. جۇزدەسۋدە اقىننىڭ «قاراساي – قازي», «نارقىز», «اقكەنجە» سەكىلدى تانىمال داستاندارىنىڭ شىعۋ تاريحىنا قاتىستى قىزىقتى دەرەكتەر ايتىلىپ, مۋزەي قورىندا ساقتالعان فوتوقۇجاتتارى كورەرمەن نازارىنا ۇسىنىلدى.

ءىس-شارانى اشقان قر مەملەكەتتىك ورتالىق مۋزەيى ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى عاليا تەمىرتون ادامگەرشىلىك پەن ادالدىقتى, ادىلدىك پەن ىزگىلىكتى دارىپتەگەن اقىن مۇراسى جاس ۇرپاققا جارقىن ۇلگى ەكەنىن ايتىپ, تۇلعالار تاعىلىمىن ناسيحاتتاۋ مۋزەي جۇمىسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. جىپ-جىلى كەشتە ن. بايعانيننىڭ ۇلى وتان سوعىسى تۋرالى جازعان «ەر تۋرالى جىر», «جيىرما بەس» سەكىلدى وتتى پوەمالارى جاۋىنگەرلەرگە جىگەر بەرگەنى, وسىلايشا ءورشىل جىراۋ جالىندى جىرىمەن  جەڭىس كۇنىن جاقىنداتۋعا ۇلەس قوسقانى كەڭىنەن ايتىلدى.

«حالقىمىزدا جىراۋلاردىڭ ۇلى تولقىن مەكتەبى بار. سىپىرا جىراۋدان باستاپ اسان قايعى, قازتۋعان, شالكيىز, دوسپامبەت دەپ تىزبەكتەي بەرۋگە بولادى. وسى مەكتەپتى جالعاستىرعان بەكزات ونەردىڭ كورنەكتى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى – نۇرپەيىس بايعانين. ۋاقىت تىنىسىن, زامانا ءۇنىن, حالىق مۇڭىن جىرلاعان اقىننىڭ ەسىمى زەردەلى ۇرپاقتىڭ جادىنان ۇمىتىلماۋى ءتيىس. ول باتىرلىق تۋرالى جىرلارىندا اۋىز ادەبيەتىنىڭ ۇلگىلەرىن شەبەر پايدالانىپ, ونى جازبا ادەبيەتتىڭ بيىگىنە كوتەرە ءبىلدى», دەيدى پروفەسسور جۇمات تىلەپوۆ.

اتاۋلى شارادا نۇرپەيىس بايعانيننىڭ  شوبەرەسى ەربولات بايعانين, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى قولجازبا جانە تەكستولوگيا ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, ف.ع.ك  جۇماشاي سايلاۋقىزى, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, پروفەسسور سەرىكقازى قوراباي, پۋبليتسيست, ستسەناريست  قالدىگۇل جانىباەۆا جانە ت.ب. قوناقتار جىراۋدىڭ شىعارماشىلىعىنا, ءومىر تىنىسىنا قاتىستى تىڭ اقپاراتتارمەن ءبولىستى.

نۇرپەيىس بايعانين –  1860 جىلى اقتوبە وبلىسى, تەمىر اۋدانىندا تۋعان. 15-16 جاسىندا «بالا جىرشى» اتانىپ, ايتىسقا ءتۇسىپ, باتىرلىق جىرلارىن ۇيرەنەدى. شەرنياز, ماحامبەت, قاشاعان سىندى اقىن-جىراۋلاردىڭ تولعاۋلارىن جاتقا ايتىپ, ولاردىڭ شىعارماشىلىعىن جۇرتشىلىققا كەڭىنەن دارىپتەپ, «قوبىلاندى باتىر», «الپامىس باتىر», «قىرىمنىڭ قىرىق باتىرى» سياقتى 50-دەن استام ەپوستى جىرلاپ, ولاردىڭ ەلەۋسىز قالماۋىنا زور ەڭبەك سىڭىرگەن.

 

الماتى

سوڭعى جاڭالىقتار

شەرحان جانە گاملەت

ونەر • بۇگىن, 15:25

الماتى ماڭىندا جەر سىلكىندى

الماتى • بۇگىن, 15:02