وعان قوسا, 1 ناۋرىز – يۋنەيدس-ءتىڭ مۇرىندىق بولۋىمەن «كەمسىتۋشىلىككە جول جوق» كۇنى دەپ بەلگىلەنسە, جىل سايىن اتاپ وتىلەتىن بۇل كۇن بيىل – ء«بىز بىرگەمىز» ۇرانىن تاڭداعان.
قازاقستاندا ايتۆ-عا قاتىستى "ن=ن": «انىقتالمايدى, ياعني بەرىلمەيدى» قاعيداتى قولدانىلادى. وسى قاعيداتقا سايكەس, ايتۆ-مەن ءومىر سۇرەتىن, انتيرەتروۆيرۋستىق تەراپيانى قابىلدايتىن ادام ۆيرۋستى ءوزىنىڭ جىنىستىق سەرىكتەسىنە جۇقتىرمايدى. بۇل تۇجىرىمداما الەمدىك عىلىمي زەرتتەۋلەرمەن تولىعىمەن راستالدى.
سول سياقتى ەلىمىزدە يۋنەيدس 95-95-95 ستراتەگياسى جۇزەگە اسىرىلىپ كەلسە, ول ايتۆ-ينفەكتسياسىنا بايلانىستى پروفيلاكتيكانى, تەستىلەۋدى, ەمدەۋدى جانە كۇتىمدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان. بۇگىندە ايتۆ-احۋالدى ادامداردىڭ 83%-ى ءوز جاعدايىن بىلەدى, 90%-ى انتيرەتروۆيرۋستىق تەراپيا (ارت) قابىلدايدى, ايتۆ-مەن ءومىر سۇرەتىن ادامداردىڭ 92%-ىندا ۆيرۋس اۋىرتپالىعى باسىلعان.
قازىرگى تاڭدا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە پروفيلاكتيكانىڭ يننوۆاتسيالىق ءتۇرى – بايلانىسقا دەيىنگى پروفيلاكتيكا ەنگىزىلىپ جاتىر. جىلدان جىلعا حالىقتىڭ وسى ماسەلەدە وسال توپتارى – ينەكتسيالىق ەسىرتكى قولداناتىندار, جىنىستىق قىزمەت كورسەتەتىندەر, ەرلەرمەن جىنىستىق قاتىناسقا تۇسەتىن ەر ادامدار ايتۆ-عا تەستىلەۋدەن وتكىزىلەدى. حالىقارالىق ۇسىنىمدارعا سايكەس حالىقتىڭ وسال توپتارىن تەستىلەۋدىڭ قولجەتىمدىلىگىن كەڭەيتۋ ماقساتىندا قوعامدىق ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردا ايتۆ-ينفەكتسياسىنا ەكپرەسس-تەستىلەۋدەن وتۋگە بولادى. ايتۆ-مەن اۋىراتىن ايەلدەردىڭ 98%-ى دەنى ساۋ بالا تۋادى. ناۋقاستارعا دياگنوز قويىلعاننان كەيىن بىردەن تاعايىندالاتىن جانە تەگىن بەرىلەتىن ارت قول جەتىمدى بولا باستادى.
– ەگەر قوعامدا ايتۆ-عا بايلانىستى الالاۋشىلىق پەن كەمسىتۋشىلىك دەڭگەيى جوعارى بولماعاندا, بۇل ناتيجەلەردىڭ سالماعى الدەقايدا ماڭىزدى بولاتىن ەدى. جالپىلاي مىندەت – كەمسىتۋشىلىكتى تۇبىرىمەن جويۋ. ونى ورىنداۋ ايتۆ-ينفەكتسياسىنىڭ ءورشۋىن ەداۋىر قىسقارتۋعا ىقپال ەتەدى, – دەپ ەسەپتەيدى قر دسم قازاق دەرماتولوگيا جانە ينفەكتسيالىق اۋرۋلار عىلىمي ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ۇلىقبەك مەدەۋبەكوۆ.
سونىمەن بيىل, 2025 جىلى «كەمسىتۋشىلىككە جول جوق» كۇنى الەمدە 11-ءشى رەت اتاپ وتىلەدى. ال يۋنەيدس ايتۆ-عا قارسى كۇرەستىڭ تۇراقتىلىعى مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى جاھاندىق كۇش جۇمىلدىرۋدا شەشۋشى ءرول اتقارادى. ول ايتۆ-مەن ءومىر سۇرەتىن جانە ەپيدەميادان زارداپ شەككەندەرگە سىيلاستىقپەن, تۇسىنىستىكپەن قاراۋدى قامتاماسىز ەتۋ مىندەتىن ۇدايى قولداپ كەلەدى.