ساياسات • 26 اقپان, 2025

ادامي كاپيتال - عىلىمي دامۋعا سەپ

113 رەت
كورسەتىلدى
6 مين
وقۋ ءۇشىن

پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ الماتىدا وتكەن «عىلىم جانە تەحنولوگيالىق ساياسات تۋرالى» زاڭدى ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان دوڭگەلەك ۇستەل جيىنىنا قاتىستى. ءىس-شارا بارىسىندا وسى سالاداعى ۇلتتىق زاڭناماعا ەنگىزىلگەن تۇزەتۋلەر تالقىلاندى. سونداي-اق قاتىسۋشىلار نەگىزگى مىندەتتەردى بەلگىلەپ, عىلىمدى دامىتۋ, يننوۆاتسيالاردى ەنگىزۋ جانە ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ جونىندە ءوز ۇسىنىستارىن ايتتى. ساپار اياسىندا پالاتا سپيكەرى قالاداعى بىرقاتار ۇيىمنىڭ ساراپشىلارىمەن جانە ەڭبەك ۇجىمدارىمەن دە كەزدەستى.

ادامي كاپيتال - عىلىمي دامۋعا سەپ

دوڭگەلەك ۇستەلدى اشقان ماۋلەن اشىمباەۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن كەيىنگى جىلداردا عالىمداردى قولداۋعا ارنالعان ماڭىزدى باس­تامالار ىسكە اسىرىلىپ جات­قانىن جانە عىلىم سالاسىندا, ونىڭ ىشىندە زاڭنامالىق دەڭ­گەيدە اۋقىمدى ءارى جۇيەلى وزگەر­تۋلەر قولعا الىنعانىن العا تارتتى. سەنات توراعاسى اتاپ وت­كەن­دەي, پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنا مەملەكەتتىك مارتەبە بەرۋ سالا­نىڭ ىلگەرىلەۋىنە, عىلىمي ەكو­جۇيەنى نىعايتۋعا جانە عالىم­داردىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋعا جول اشقان ماڭىزدى قادام بولدى.

«پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلىمىزدە عىلىمدى دامىتۋ ماسەلەسىنە ءاردايىم باسا ءمان بەرىپ كەلەدى. شىن مانىندە, بۇل سالا ەلىمىزدى دامىتۋ جولىندا ستراتەگيالىق ماڭىزعا يە. سوندىقتان مەملەكەت باسشىسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنا مەملەكەتتىك مارتەبە بەردى. بۇل شەشىم وتاندىق عىلىمنىڭ ىلگەرىلەۋىنە جاڭا مۇمكىندىكتەر بەرگەنى ءسوزسىز. بۇگىنگى جيىنعا وتاندىق عالىمدار قاتىسىپ وتىر. سىزدەر ۇلتتىق عىلىمدى جەتىل­دىرۋ­گە, يننوۆاتسيالىق جوبا­لاردى ىسكە اسىرۋعا جانە زەرت­تەۋشىلەردىڭ جاڭا بۋى­نىن دايارلاۋعا زور ەڭبەك ءسىڭىرىپ جۇرسىزدەر. سول ارقىلى ەلىمىزدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا جانە قارقىندى دامۋىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ كەلەسىزدەر», دەدى م.اشىمباەۆ.

سونىمەن قاتار سەنات توراعا­سى عىلىم قازاقستاننىڭ باستى اكتيۆتەرىنىڭ ءبىرى جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتىڭ, ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق پەن الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتتىڭ ماڭىزدى ەلەمەنتى ەكەنىن ايتتى. وسىعان بايلانىس­تى عالىمدار مەن ساراپشىلار قوعامداستىعىنىڭ, مەملەكەت­تىك ورگانداردىڭ, جۇرتشىلىق پەن دەپۋتاتتاردىڭ جانە باسقا دا مۇددەلى تاراپتاردىڭ كۇش-جىگەرىن جۇمىلدىرۋدى قاجەت ەتەتىن ماڭىزدى مىندەتتەرگە ءمان بەرىلدى.

عىلىمدى دامىتۋ جانە ەلدىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ جونىندەگى مىندەتتەر مەن ۇسىنىستاردى تالقىلاۋ بارىسىندا قاتىسۋشىلار عالىم­­داردى الەۋمەتتىك قولداۋ ماسە­لەسىنە ەرەكشە توقتالدى. م.اشىم­باەۆ بۇل رەتتە عالىمدار دا ءوز تاراپىنان عىلىمي زەرت­تەۋلەر ەل­دىڭ باسەكەگە قابى­­لەت­تىلىگىن ارتتىرۋ­عا ىقپال ەتۋى ءۇشىن ايانىپ قال­ماۋ­عا ءتيىس ەكەنىن جانە جاھاندىق ترەندتەر مەن ەكونوميكالىق سترا­تە­­­گيا ەسكەرىلۋى كەرەكتىگىن اتاپ ءوت­تى. ناقتى ايتقاندا, اگرارلىق عى­لىم, ەكولوگيا, سۋ جانە رەسۋرس ۇنەم­دەۋ, حيميا جانە مۇناي-گاز ونەركاسىبىندەگى شيكىزاتتى وڭدەۋ, بالامالى جانە اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ سياقتى سالالار نازاردا بولۋعا ءتيىس. سونداي-اق جاساندى ينتەللەكت, بيوتەحنولوگيا, زاماناۋي مەديتسينا, گەندىك ينجەنەريا جانە عارىش سالاسىنىڭ ءرولى مەن بولاشاعى دا كەڭىنەن ءسوز بولدى.

«ادامي كاپيتال – عىلىمي دامۋدىڭ نەگىزى. سوندىقتان عالىمداردى جانە عىلىمداعى جاس بۋىندى جان-جاقتى قولداۋ ءۇشىن قاجەتتى جاعداي جاسالىپ, جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ عىلىمدى قار­جى­لاندىرۋعا ۇلكەن كوڭىل ءبولىپ وتىر. سونىڭ ناتيجەسىندە كە­يىنگى ءتورت جىلدىڭ ىشىندە عى­لىمدى قارجىلاندىرۋ ءۇش ەسەگە ۇلعايدى. وسى ورايدا مۇنداي جان-جاقتى قولداۋ عالىمداردىڭ وزدەرىنە دە ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيتىنىن اتاپ وتكەن ءجون. ەلىمىزدىڭ ساپالى دامۋىندا عىلىمنىڭ ۇلەسىن ارتتىرۋ اسا ماڭىزدى. عىلىم تابىستى بولۋى ءۇشىن ول ەكونوميكامەن جانە قوعاممەن ساباقتاسىپ وتىرۋعا ءتيىس. سوندىقتان بۇگىنگى كەزدەسۋدە ايتىلعان يدەيالار مەن ۇسىنىستار مۇقيات زەردەلەنىپ, سەناتتىڭ الداعى زاڭنامالىق قىزمەتىندە ەسكەرىلەدى», دەدى سەنات توراعاسى.

ءىس-شاراعا پارلامەنت دەپۋتاتتارى جانە الماتى قالاسىنىڭ باسشىلىعىمەن قاتار عالىم­دار, زيالى قاۋىم وكىلدەرى, پرەزي­دەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ مۇشەلەرى, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارى مەن ورتالىقتارىنىڭ عالىم­دارى, مەملەكەتتىك ورگان­داردىڭ قىزمەتكەرلەرى جانە باس­قا دا مۇددەلى تاراپتار قاتىستى.

م.اشىمباەۆ الماتى قالا­سىن­داعى ساراپشىلار قوعامداس­تىعىنىڭ وكىلدەرىمەن دە ارنايى كەزدەستى. ولارمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدى نىعايتۋ پالاتا ءۇشىن مەملەكەت باسشىسىنىڭ رەفورمالارىن ساپالى ىسكە اسىرۋدى قامتاماسىز ەتۋ جولىندا ايرىقشا ءرول اتقارادى.

«پارلامەنت پەن انالي­تيكالىق قوعامداستىق ارا­سىن­داعى سىندارلى ديالوگ جاي عانا پىكىر الماسۋ ەمەس, بۇل – زاڭ شىعارۋ ۇدەرىسىن جاقسارتۋدىڭ ماڭىزدى تەتىگى. پرەزيدەنت ەل دامۋىنىڭ الداعى جىلدارعا ارنالعان ستراتەگيالىق باعدارىن بەلگىلەپ بەردى. قازاقستان زاماناۋي تەحنولوگيالاردى بەلسەندى دامىتۋ, ينۆەستيتسيالار تارتۋ جانە الەمدىك باعا قالىپتاستىرۋ تىزبەگىنە قوسىلۋ ارقىلى باسەكەگە قابىلەتتى تسيفرلىق ەكونوميكا­نى قۇرۋعا ءتيىس. بۇل مىندەت بىز­دەن شەشۋشى قادامداردى, ءتۇر­لى داعدىلارعا يكەمدىلىكتى, كۇر­دەلى سىن-قاتەرلەرگە دايىن بولۋ­دى جانە ەلدىڭ اناليتيكالىق الەۋ­ە­تىن كۇشەيتۋدى تالاپ ەتەدى», دەپ سەنات سپيكەرى وسى باعىتتاعى ما­ڭى­زدى مىندەتتەرگە توقتالىپ ءوتتى.

ساپار بارىسىندا پالاتا توراعاسى اباي اتىنداعى دارىن­دى بالالارعا ارنال­عان رەس­پۋب­ليكالىق ماماندان­دىرىل­عان ورتا مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ قۇرىلىس جۇمىستارىمەن تانىس­تى جانە پرەزيدەنت جانىنداعى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ عيماراتىنا باردى.

سونىمەن قاتار دەپۋتاتتار پوشتا بايلانىسىنا قاتىستى بۇعان دەيىن سەنات ماقۇلداعان زاڭنىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا مونيتورينگ جۇرگىزۋ اياسىندا «قازپوشتا» اق حالىقارالىق ءمۋلتيمودالدى لوگيستيكالىق حابىنىڭ ۇجىمىمەن كەزدەستى. الماتى وبلىسىندا جۇمىس ىستەپ تۇرعان قويما كەشەنى ەلەكتروندىق ساۋدانىڭ ءوسۋىن ارتتىرۋدى, سول ارقىلى وڭىرلەردە كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ ءۇشىن بىرەگەي مۇمكىندىكتەر اشۋدى جانە قازاقستاننىڭ ورتالىق ازيانىڭ لوگيستيكالىق حابى رەتىندەگى ۇستانىمىن نىعايتۋدى كوزدەيدى. 

سوڭعى جاڭالىقتار