وسى ارادا مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ وتىرعان قامقورلىق تۋرالى ەكپىن ءتۇسىرىپ ايتا كەتسەك, ارتىق بولماس. قامقورلىقتىڭ ارقاسىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىن وندىرۋشىلەر مول مۇمكىندىككە يە بولىپ وتىر. ەل ەڭسەسىن كوتەرۋگە ءتيىستى ىسكە نەبارى 2,5%-بەن 10 جىلعا نەسيە بەرىلەدى. جاڭادان ىسكە قوسىلاتىن تاۋارلى ءسۇت فەرمالارىنا بولىنگەن 15 ملرد تەڭگە قاراجات يگەرىلگەن. وتكەن جىلى 4,9 مىڭ باسقا لايىقتالعان بەس ءىرى تاۋارلى ءسۇت فەرماسى ىسكە قوسىلدى. جىلىكتەپ ايتاتىن بولساق, «رودينا اگروفيرماسى» سەرىكتەستىگىندە 1,1 مىڭ باسقا شاقتالعان تاۋارلى ءسۇت فەرماسى جۇمىس ىستەي باستادى.ەكى مىڭ باس ساۋىن سيىرعا ارنالعان ءسۇت فەرماسىن تسەلينوگراد اۋدانىنا قاراستى «ەن دالا» سەرىكتەستىگى ۇيىمداستىردى. ارشالى اۋدانىندا 600 باس مال ۇستايتىن فەرما ىسكە قوسىلدى.
اقكول جانە جارقايىڭ اۋداندارىندا دا جاڭادان سالىنعان ەكى فەرما تاۋارلى ءسۇتتى مولايتۋعا ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ جاتىر. بيىل اتباسار اۋدانىنداعى «باستاۋ» سەرىكتەستىگى 1,2 مىڭ باس ساۋىن سيىرعا لايىقتالعان فەرما سالسا, زەرەندى اۋدانىنداعى «Agro Milk Project» سەرىكتەستىگى دە ىرىزدىقتى مولايتاتىن شارۋاعا بەل بۋىپ وتىر. سەرىكتەستىك باسشىسى يۋري ششۆەتسكە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ سان سالالى شارۋاسى تاڭسىق ەمەس. بۇعان دەيىن جەر ەمشەگىن ەمگەن ۇجىمعا جەتەكشىلىك ەتكەن. 2020 جىلدان باستاپ ءسۇتتى باعىتتاعى مالمەن اينالىسا باستادى.
تاۋارلى ءسۇت فەرماسى ورنالاسقان سيمفەروپول سەلوسىندا 325 باس گولشتەين-فريز اسىل تۇقىمدى مال باعىلادى. ونىڭ 150-ءى – ساۋىن سيىر. وسى ارادا بۇرىننان بەلگىلى بولسا دا, اسىل تۇقىمدى مالدىڭ ارتىقشىلىعىن تاعى ءبىر ايتا كەتكەندى ءجون كورىپ وتىرمىز. قاقاعان قىستا دا ءار ساۋىن سيىر 25 ليتردەن ءسۇت بەرەدى ەكەن. جازدى كۇندەرى 28 ليترگە جەتپەك. تۇقىمى ازعان جەرگىلىكتى سيىر 8–10 ليتر عانا بەرەدى. اۋىلداعى مالساق قاۋىم بەسباتپان بەينەتىن ارقالاعانىمەن, اۋزىنىڭ جارىماي كەلە جاتقانى دا سول. قولداعى ت ۇلىكتىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا قانشا ۇمتىلعانىمىزبەن, سىڭىرە بۋدانداستىرۋ ارقىلى تولايىم اسىلداندىرا الماي وتىرمىز.
ەندىگى ءبىر ماسەلە – مال ازىعى. وڭىردەگى شابىندىق جەرلەردىڭ شۇرايى كەمىگەن سايىن مال ازىعى قاسقالداقتىڭ قانىنداي بولىپ كەتتى. مالساق قاۋىمنىڭ كوكەيىندە جۇرگەن ءبىر ساۋال بار. قازىر وڭىردە مايلى داقىلداردى وڭدەپ, ۇقساتا باستادى. سول تسەحتاردا قالاتىن داقىل قالدىعى شەتەلگە اسىرىلىپ جاتىر. ءوزىمىز ءزارۋ بولىپ وتىرعاندىقتان, مال ازىعىنا ابدەن جارايتىن قالدىقتى ەل ىشىندە پايدالانۋعا بولماي ما؟
ەكىنشى تاۋارلى ءسۇت فەرماسىنىڭ ەلەنوۆكا سەلوسىنىڭ ىرگەسىنەن قونىس تەبۋى تەگىن ەمەس. وسى جەردە شارۋاشىلىقتىڭ 3 000 گەكتار ەگىس القابى بار. مال شارۋاشىلىعى مال ازىعىنىڭ وندىرىسىنە تاۋەلدى. ۇجىم الداعى ۋاقىتتا كوپجىلدىق ەكپە ءشوپ القابىن كەڭەيتىپ, مال ازىعىنا قاجەتتى داقىلداردى مولايتپاق.
– تاۋارلى ءسۇت فەرماسى – اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى شىعىنى كوپ ءىس, – دەيدى سەرىكتەستىك باسشىسى يۋري اناتولەۆيچ. – ايتسە دە, جەڭىلدەتىلگەن نەسيە باعدارلاماسى ءۇمىت وتىن تۇتاتىپ تۇر. ۇستەمە باعاسى دا كوپ ەمەس. ارينە, كەپىلدىك زات قويىپ وتىرمىز. بۇعان دەيىن ءدال وسىنداي «جەڭىل» نەسيە بولعان ەمەس. مەملەكەتتىڭ قولداۋىنسىز ءىسىمىزدى العا جىلجىتا الماس ەدىك.
قازىر جالپى اۋماعى 4 گەكتاردى قامتيتىن جاڭا تاۋارلى ءسۇت فەرماسىنىڭ قۇرىلىسى قولعا الىنعان. وتكەن جىلدىڭ تامىز ايىندا بولىنگەن 755 ملن تەڭگەگە قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. مال قوراسى, ءتول تۇراتىن جىلى ورىن سالىنباق. 324 باس اسىل تۇقىمدى قارا مال باعىلادى. تاۋارلى ءسۇت فەرماسىنىڭ ءسۇت ساۋاتىن قۇرىلعىلارى رەسەيدەن جەتكىزىلگەن. شارۋاشىلىق باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, مال كوكتەمدە تولدەي باستاماق. فەرما ىسكە قوسىلعان كەزدە 30 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى. قىس ايلارىندا مەحانيزاتورلارعا تۇراقتى جۇمىس بار, ال ساۋىنشى جەتىسپەسە, كورشى اۋىلداردان, ءتىپتى كوكشەتاۋ قالاسىنان شاقىرتىلادى.
تاعى ءبىر تۇيتكىلدى ماسەلە – ۆەتەرينارلىق قىزمەتتى دۇرىس جولعا قويۋ. قازىر ەكى تاجىريبەلى مال دارىگەرىمەن كەلىسسوز جۇرگىزىلىپ جاتىر ەكەن. اسىل تۇقىمدى مالدىڭ دەنساۋلىعىن نازاردان تىس قالدىرماعان ءجون. وسىلايشا, بار شارۋا رەتىمەن جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. مال سۇمەسىمەن كۇن كورگەن وڭىردە باردى ۇقساتا بىلگەنگە نە جەتسىن, شىركىن!
اقمولا وبلىسى
